Kể tên và phân loại các dụng cụ cơ khí?
Các em đã bao giờ nhìn thấy bố mẹ, ông bà hay anh chị sử dụng các dụng cụ để sửa chữa đồ đạc trong nhà chưa? Đó chính là các dụng cụ cơ khí đấy! Để hiểu rõ hơn về chúng, chúng ta sẽ lần lượt đi qua các bước sau:
Bước 1: Khái niệm về dụng cụ cơ khí
Dụng cụ cơ khí là những vật dụng được sử dụng để thực hiện các công việc liên quan đến chế tạo, lắp ráp, sửa chữa hoặc kiểm tra các chi tiết, sản phẩm cơ khí. Chúng giúp con người thực hiện công việc một cách dễ dàng, chính xác và hiệu quả hơn.
Bước 2: Phân loại dụng cụ cơ khí
Các dụng cụ cơ khí rất đa dạng, để dễ dàng tìm hiểu và sử dụng, chúng ta sẽ phân loại chúng dựa trên công dụng chính. Có hai loại dụng cụ cơ khí chính:
1. Dụng cụ cơ khí cầm tay:
Đây là những dụng cụ mà người sử dụng dùng sức lực của bản thân để vận hành. Chúng thường nhỏ gọn, dễ mang theo và sử dụng trong nhiều trường hợp khác nhau.
a) Dụng cụ tháo lắp:
Dùng để lắp ghép hoặc tháo các chi tiết, bộ phận.
* Tuýp: Dùng để vặn các đai ốc, bu lông có hình dạng lục giác.
* Cờ lê: Tương tự tuýp, có nhiều loại như cờ lê miệng, cờ lê vòng.
* Tua vít (Tô vít): Dùng để vặn các loại vít có rãnh.
* Tua vít dẹt (tua vít hai cạnh)
* Tua vít bake (tua vít bốn cạnh)
* Kìm: Dùng để giữ, cắt, uốn các vật liệu.
* Kìm cắt
* Kìm tuốt dây
* Kìm mỏ nhọn
* Kìm đa năng
b) Dụng cụ đo lường:
Dùng để xác định kích thước, hình dạng của chi tiết.
* Thước đo: Đo chiều dài, chiều rộng, chiều cao.
* Thước kẻ
* Thước dây
* Thước cặp (panme) – dùng để đo chính xác các kích thước nhỏ, đường kính.
* Góc đo: Kiểm tra độ vuông góc, góc.
* Eke
c) Dụng cụ gia công:
Dùng để tạo hình, thay đổi kích thước hoặc bề mặt của vật liệu.
* Búa: Dùng để đóng, gò, đập.
* Dũa: Dùng để làm nhẵn, mài mỏng bề mặt chi tiết.
* Cưa tay: Dùng để cắt các vật liệu như gỗ, kim loại.
* Giũa kim loại: Dùng để tạo hình, làm nhẵn bề mặt kim loại.
2. Dụng cụ cơ khí dùng điện (hoặc khí nén):
Đây là những dụng cụ sử dụng nguồn năng lượng từ điện hoặc khí nén để hoạt động. Chúng thường có công suất lớn, giúp công việc được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả hơn.
a) Máy khoan: Dùng để tạo lỗ trên vật liệu.
* Máy khoan điện cầm tay
* Máy khoan đứng
b) Máy mài: Dùng để mài, cắt, đánh bóng.
* Máy mài góc
* Máy mài mặt phẳng
c) Máy hàn: Dùng để nối các chi tiết kim loại bằng phương pháp hàn.
d) Máy cắt: Dùng để cắt vật liệu với tốc độ và độ chính xác cao.
Bước 3: Tóm tắt và củng cố
Qua bài học hôm nay, các em đã nắm được khái niệm và cách phân loại các dụng cụ cơ khí. Chúng ta có hai nhóm chính là dụng cụ cơ khí cầm tay và dụng cụ cơ khí dùng điện (hoặc khí nén). Mỗi nhóm lại bao gồm nhiều loại dụng cụ với công dụng khác nhau, phục vụ cho các công việc cụ thể trong lĩnh vực cơ khí.
Các em hãy xem lại bài và ghi nhớ tên cũng như công dụng của từng loại dụng cụ nhé. Trong các buổi thực hành sắp tới, chúng ta sẽ được trực tiếp làm quen và sử dụng chúng.
Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Hẹn gặp lại các em trong tiết học tiếp theo!
*Dụng cụ đo và kiểm tra:
-Thước đo chiều dài: thước lá, thước cặp
-Thước đo góc: êke, ke vuông và thước đo góc vạn năng
*Dụng cụ tháo, lắp và kẹp chặt: mỏ lết, cờ lê, tua vít, Êtô, kìm
*Dụng cụ gia công: búa, cưa, đục, giũa
1. Thước lá
Các thông số cơ bản của thước lá:
- Dày: Từ 0,9 đến 1,5mm.
- Rộng: Từ 10 đến 25mm.
- Dài: Từ 150 đến 1.000mm.
- Độ chia: 1mm.
2. Thước cặp
Thước cặp (hay còn gọi là thước cặp cơ khí) là dụng cụ đo đa dụng trong cơ khí, với độ chính xác cao và rất dễ sử dụng.
Cấu tạo của loại thước này bao gồm 8 bộ phận được gắn kết với nhau thành một dụng cụ thống nhất. Thước cặp dùng để đo đường kính trong, đường kính ngoài của các sản phẩm với lỗ đường kính không quá lớn.
Thước kẹp hay thước cặp là một dụng cụ quan trọng đối với ngành cơ khí, kỹ thuật
Các loại thước cặp thông thường được làm từ thép hoặc inox. Có các giới hạn của thước đo 150mm, 200mm, 300mm, 500mm, 1000mm. Giá trị trên thân thước chính, khoảng cách mỗi vạch bằng 1 mm. Giá trị trên thân thước phụ bằng độ chính xác của thước. Độ chính xác của thước gồm: 0.1 mm, 0.05 mm, 0.02 mm.
3. Bộ thước đo góc
Thước đo góc là công cụ đo lường cho phép người dùng tạo ra và nâng rộng các góc độ mong muốn. Nó được ứng dụng để xác định vị trí cắt góc cụ thể của một phôi. Thiết bị này thích hợp để đo góc cạnh các sản phẩm chấn gấp, đúc kim loại và đo góc của các loại máy cơ khí, khuôn, giá đỡ.
4. Mỏ lết (molet) và cờ lê
Dụng cụ Cờ lê mỏ lết
Cờ lê, mỏ lết thường được làm từ những kim loại, hợp kim có độ cứng cao như Crom, Thép, Vanadi… Nhờ đó mà các thiết bị này có độ cứng cao phù hợp với việc nới lỏng, siết chặt các loại ốc vít, bu lông cứng, tắc kê nở sắt.
Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại cờ lê như: Cờ lê hai đầu mở, cờ lê hai đầu vòng, cờ lê kết hợp… Song song với đó là các loại mỏ lết tương ứng: Mỏ lết thường, mỏ lết răng, mỏ lết xích… Trong gia công cơ khí khí việc sở hữu cả bộ cờ lê mỏ lết là cần thiết. Tuy nhiên tùy theo nhu cầu bạn cũng có thể mua rời từng chiếc. Không chỉ đối với các xưởng gia công, việc sở hữu bộ thiết bị này trong gia đình cũng rất cần thiết khi mà gia đình bạn không thiếu gì các loại máy móc cần sửa chữa
5. Tua vít – Một số loại tua vít phổ biến
Tua vít là dụng cụ có thiết kế đơn giản với phần đầu và phần cán. Phần đầu thường có dạng dẹp, chữ thập, hoa thị 6 cạnh… tùy từng loại. Phần cán thiết kế dạng tay cầm giúp người dùng dễ dàng cầm cố định sản phẩm. Nó chuyên được sử dụng trong tháo lắp các loại ốc vít khác nhau.
6. Ê tô
Trong ngành cơ khí, Ê tô là một dụng cụ đặc biệt quan trọng. Nó được sử dụng để kẹp, giữ phôi trong quá trình gia công. Thông thường, ê tô có cấu tạo bao gồm má động, má tĩnh và tay quay. Dựa vào lực kẹp của trục vít, nó có thể dễ dàng giữ cố định sản phẩm cho kỹ sư thực hiện các thao tác gia công. Ê tô thường dùng có 2 loại: ê tô kẹp góc vuông và ê tô xoay 360 độ. Ngoài ra còn có thêm ê tô mini, ê tô bàn.
Ê Tô có vai trò rất lớn trong ngành cơ khi
7. Kìm
Kìm chuyên dụng trong cơ khí
Trong các dụng cụ cơ khí thì kìm là một trong những dụng cụ cầm tay phổ biến. Kìm có nhiều loại và kích cỡ khác nhau. Nhưng nó thường có cấu trúc đơn giản với mỏ và cán kìm. Công dụng của chúng dùng để kẹp chặt các vật, bề mặt có tiết diện nhỏ với lực của bàn tay. Từ đó, thực hiện các thao tác liên quan trong khi gia công.
8. Búa
Búa được sử dụng bằng cách vung tay, từ đó tạo được lực đóng lên các bề mặt mà nó tác động. Thông thường búa được sử dụng để đóng đinh lên gỗ và các vật liệu liên quan. Từ đó, tạo các mối kết nối cũng như gắn kết các bề mặt lại với nhau.
Một chiếc búa thường dùng
Một chiếc búa có cấu trúc rất đơn giản. Trước đây nó được làm bằng sắt với phần cán bằng gỗ. Tuy nhiên, hiện tại búa thường được đúc liền với tay cầm cao su bọc ngoài để tăng ma sát cũng như mang lại sự thuận tiện cho người dùng.
9. Cưa – một trong 10 loại dụng cụ cơ khí phổ biến nhất
Cưa thường được dùng để cắt các loại vật liệu sử dụng trong gia công cơ khí. Tùy đặc điểm gia công mà người thực hiện cần lựa chọn cưa sắt, cưa gỗ… sao cho phù hợp.
Cưa gỗ
Thông thường một chiếc cưa gồm có các bộ phận sau:
- Khung.
- Vít điều chỉnh lực cưa.
- Chốt cài lưỡi cưa.
- Lưỡi cưa.
- Tay cầm.
Khi cần cưa, người sử dụng sẽ cầm vào tay cầm sau đó tác động lực tay bằng cách kéo qua kéo lại. Từ đó, cắt rời bề mặt theo đúng mong muốn của mình.
10. Đục
Đục thường được sử dụng để chặt kim loại. Nó có phần đầu, thân và lưỡi đục được gắn kết với nhau thành một khối thống nhất. Thông thường, dụng cụ này sẽ được sử dụng để chặt đứt, tạo các rãnh đục trên sản phẩm cơ khí.