Bước 1: Đọc kĩ đoạn văn và xác định các hình ảnh, câu văn có khả năng chứa đựng biện pháp tu từ.
Đoạn văn:
“Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân. Mà tháng giêng là tháng đầu của mùa xuân ,ngươi ta càng trìu mến,không có gì lạ hết.Ai bảo được non đừng thương nước,bướm đừng thương hoa,trăng đừng thương gió;ai cấm được trai thương gái,ai cấm được mẹ thương con,ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.”

Qua việc đọc kĩ, cô nhận thấy các cụm từ như “non thương nước”, “bướm thương hoa”, “trăng thương gió”, “trai thương gái”, “mẹ thương con”, “cô gái còn son nhớ chồng” rất đáng chú ý.

Bước 2: Phân tích từng câu, từng hình ảnh để nhận diện biện pháp tu từ.
Chúng ta sẽ xem xét lần lượt các trường hợp sau:

• “Ai bảo được non đừng thương nước…”
• “bướm đừng thương hoa…”
• “trăng đừng thương gió…”
• “ai cấm được trai thương gái…”
• “ai cấm được mẹ thương con…”
• “ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng…”

Ở đây, chúng ta thấy các sự vật, hiện tượng (non, bướm, trăng) và con người (trai, gái, mẹ, con, cô gái) được đặt trong mối quan hệ tình cảm “thương”, “nhớ”.
Thông thường, tình cảm “thương”, “nhớ” là những tình cảm của con người.
Việc gán cho các sự vật, hiện tượng tự nhiên những tình cảm, hành động vốn chỉ có ở con người như vậy, ta gọi đó là nhân hóa.
Các câu văn này mang cấu trúc song song, liệt kê các điều kiện không thể xảy ra hoặc không thể cấm đoán được.
“Ai bảo được…”, “Ai cấm được…” là những câu hỏi tu từ, mang tính chất phủ định.

Bước 3: Xác định biện pháp tu từ chính và biện pháp tu từ đi kèm (nếu có).
Biện pháp tu từ chủ yếu trong đoạn văn này là nhân hóa.
Ngoài ra, các câu “Ai bảo được…”, “ai cấm được…” còn là câu hỏi tu từ.

Bước 4: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ.
1. Tác dụng của nhân hóa:

• Làm cho thế giới tự nhiên trở nên sinh động, gần gũi với con người: Khi “non thương nước”, “bướm thương hoa”, “trăng thương gió”, các sự vật này không còn khô khan, vô tri mà dường như có tâm hồn, có tình cảm, biết yêu thương, gắn bó với nhau. Điều này giúp người đọc cảm nhận thế giới một cách tinh tế và giàu cảm xúc hơn.
• Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn: Hình ảnh “non thương nước” gợi lên sự gắn bó tự nhiên, không thể tách rời giữa núi và sông. “Bướm thương hoa” gợi lên vẻ đẹp quyến rũ, sự tương hỗ giữa hai loài. “Trăng thương gió” gợi lên sự lãng mạn, bay bổng trong đêm.
• Làm nổi bật tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của con người: Nhà văn đặt các mối quan hệ tình cảm tự nhiên (mẹ thương con, trai thương gái, cô gái nhớ chồng) ngang bằng với các mối quan hệ của tự nhiên. Điều này ngụ ý rằng tình yêu mùa xuân, tình yêu cuộc sống của con người cũng là một quy luật tự nhiên, một tình cảm mãnh liệt, không thể chối bỏ, không thể cấm đoán.

2. Tác dụng của câu hỏi tu từ:

• Khẳng định một cách mạnh mẽ ý kiến của tác giả: Bằng cách đặt ra những câu hỏi mà ai cũng biết là “không thể” trả lời hoặc “không thể” thực hiện được, tác giả đã ngầm khẳng định một cách đanh thép rằng tình yêu mùa xuân là một tình cảm tất yếu, mãnh liệt, không thể nào ngăn cản được.
• Tăng tính thuyết phục và biểu cảm cho đoạn văn: Cách diễn đạt này khiến cho lời văn trở nên sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc vào dòng suy nghĩ và cảm xúc của tác giả. Nó tạo ra một sự đồng cảm mạnh mẽ nơi người đọc.

Kết luận chung:
Nhà văn Vũ Bằng đã rất thành công khi sử dụng biện pháp nhân hóa và câu hỏi tu từ trong đoạn văn này. Các biện pháp này không chỉ làm cho lời văn thêm sinh động, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc mà còn khẳng định một cách sâu sắc tình yêu tha thiết của con người đối với mùa xuân, đối với cuộc sống, xem đó như một quy luật tự nhiên, một tình cảm tất yếu, mãnh liệt và không thể chối từ.

Cô hy vọng với cách phân tích từng bước như vậy, các em đã hiểu rõ hơn về cách xác định và phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ trong văn bản. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!