“Lời nói chẳng mất tiền mua ,lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau . Từ lời dạy của c…
Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết một đề bài nghị luận xã hội rất hay và gần gũi, dựa trên lời răn dạy của cha ông ta. Đề bài này không chỉ giúp các em rèn luyện kĩ năng viết văn mà còn là cơ hội để suy ngẫm về một trong những kĩ năng sống quan trọng nhất: nghệ thuật giao tiếp.
Chúng ta sẽ đi qua từng bước một, từ việc phân tích đề, lập dàn ý cho đến viết một bài văn hoàn chỉnh nhé.
Bước 1: Phân tích và tìm hiểu đề
* Vấn đề nghị luận: Ý nghĩa và giá trị của lời nói trong cuộc sống.
* Tư liệu xuất phát: Câu tục ngữ “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.
* Kiểu bài: Nghị luận xã hội (bàn về một vấn đề, tư tưởng, đạo lí).
* Phạm vi: Bài văn ngắn khoảng 300 từ. Điều này đòi hỏi chúng ta phải trình bày ý một cách cô đọng, súc tích.
Bước 2: Lập dàn ý chi tiết
Để bài văn mạch lạc, chặt chẽ, các em hãy cùng cô xây dựng một dàn ý rõ ràng nhé.
A. Mở bài (Khoảng 3-4 câu):
* Dẫn dắt vào vấn đề: Giao tiếp là một phần không thể thiếu trong đời sống con người.
* Nêu vấn đề nghị luận: Trích dẫn câu tục ngữ “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” và khẳng định đây là bài học sâu sắc về giá trị của lời nói.
B. Thân bài (Khoảng 10-12 câu, chia thành 2-3 luận điểm nhỏ):
* Luận điểm 1: Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ.
* “Lời nói chẳng mất tiền mua”: Lời nói là phương tiện giao tiếp không tốn kém về vật chất, ai cũng có.
* “Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”: Đây là lời khuyên về cách sử dụng lời nói. Cần phải suy nghĩ, chọn lọc (lựa lời) để lời nói mang lại hiệu quả giao tiếp tốt đẹp, tạo sự hài hòa, vui vẻ (vừa lòng nhau).
* => Ý nghĩa chung: Câu tục ngữ khuyên răn con người hãy biết sử dụng lời nói một cách khôn khéo, có văn hóa để xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp.
* Luận điểm 2: Bàn luận về giá trị, ý nghĩa của lời nói trong cuộc sống.
* Lời nói có sức mạnh to lớn: Một lời nói hay, tử tế có thể là nguồn động viên, an ủi, hàn gắn những rạn nứt, kết nối con người lại với nhau (Dẫn chứng: lời động viên của thầy cô, cha mẹ; lời xin lỗi chân thành…).
* Ngược lại, một lời nói thiếu suy nghĩ, ác ý có thể trở thành “vũ khí” gây tổn thương sâu sắc, phá vỡ các mối quan hệ, gây ra mâu thuẫn (Dẫn chứng: lời miệt thị, chê bai bạn bè; những bình luận ác ý trên mạng xã hội…).
* Lời nói là thước đo thể hiện nhân cách, văn hóa và trình độ của người nói. Người lịch sự, có học thức sẽ luôn cẩn trọng trong giao tiếp.
* Luận điểm 3: Bài học nhận thức và hành động.
* Phê phán những người ăn nói cộc cằn, thô lỗ, dùng lời nói để làm tổn thương người khác.
* Cần phân biệt “lựa lời” với sự giả tạo, thảo mai. “Vừa lòng nhau” không có nghĩa là nói sai sự thật mà là góp ý một cách chân thành, xây dựng.
* Bản thân là học sinh, cần rèn luyện thói quen “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, học cách lắng nghe và sử dụng ngôn ngữ một cách văn minh, lịch sự.
C. Kết bài (Khoảng 2-3 câu):
* Khẳng định lại giá trị của lời khuyên trong câu tục ngữ.
* Liên hệ bản thân và nêu quyết tâm rèn luyện cách ăn nói để hoàn thiện mình.
Bước 3: Viết bài văn hoàn chỉnh (Bài mẫu tham khảo)
Các em thân mến, sau khi đã có một dàn ý vững chắc, việc viết thành bài văn sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Dưới đây là một bài viết tham khảo dựa trên dàn ý của chúng ta.
BÀI LÀM
Trong kho tàng kinh nghiệm quý báu của dân tộc, cha ông ta đã để lại vô vàn những bài học sâu sắc, và lời khuyên “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” chính là một trong những bài học giá trị nhất về nghệ thuật giao tiếp. Câu tục ngữ đã khẳng định vai trò và sức mạnh to lớn của lời nói trong cuộc sống.
Trước hết, ta cần hiểu ý nghĩa của lời khuyên này. “Lời nói chẳng mất tiền mua” ý chỉ rằng lời nói là phương tiện giao tiếp sẵn có, không hề tốn kém về vật chất. Nhưng vế sau lại là một lời nhắc nhở sâu sắc: “lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. “Lựa lời” là hành động suy nghĩ, cân nhắc và chọn lọc ngôn từ, còn “vừa lòng nhau” là đích đến của sự giao tiếp tốt đẹp, tạo ra sự hòa hợp, vui vẻ và thấu hiểu. Như vậy, câu tục ngữ khuyên chúng ta phải biết sử dụng lời nói một cách khôn khéo và có văn hóa.
Thật vậy, lời nói có sức mạnh vô cùng to lớn. Một lời khen ngợi đúng lúc, một câu động viên chân thành có thể tiếp thêm sức mạnh cho người đang nản chí, một lời xin lỗi kịp thời có thể hàn gắn những rạn nứt tình cảm. Lời nói tựa như sợi dây vô hình kết nối tâm hồn con người, vun đắp nên những mối quan hệ xã hội bền chặt. Tuy nhiên, nếu không được “lựa chọn”, lời nói cũng có thể trở thành vũ khí sắc bén gây tổn thương. Một câu nói cộc cằn, một lời phán xét vội vàng có thể khiến người nghe đau lòng, gây ra hiểu lầm và mâu thuẫn. Lời nói vì thế còn là tấm gương phản chiếu nhân cách và trình độ văn hóa của mỗi người.
Là học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta cần nhận thức rõ sức mạnh của ngôn từ. Mỗi người hãy tự rèn luyện thói quen “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói”, học cách nói lời hay ý đẹp để xây dựng một môi trường học đường thân thiện, văn minh.
Tóm lại, lời dạy của cha ông vẫn còn vẹn nguyên giá trị cho đến ngày hôm nay. Hiểu được giá trị của lời nói chính là chìa khóa để chúng ta hoàn thiện bản thân và xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp trong cuộc sống.
Trong xã hội ngày này lời ns là phương tiện giao tiếp giúp mn hiểu rõ về nhau hơn . Lời nói có giá trị riêng của lời nói nếu một người không ý thức đc lời ns của mình mà phát ngôn ra những lời ns thiếu tôn trọng người khác thì sẽ khiến nhờ khác tổn thương. Một số người biết lựa lời ns khuyên ngăn người khác khi họ mắc lỗi hoặc an ủi họ khi họ gặp khó khăn giúp người đó dũng cảm nhận lỗi và khiến họ tự tin vượt qua khó khăn đó là những lời nói có khi còn quý hơn vàng . Giá trị của lời ns không thể đong đếm vs đơn vị tiền đc mà lời ns đc phát ngôn ra từ tâm hồn người muốn diễn tả có thể khiến ng ta vui buồn bất chợt . Vì vậy trc khi ns chúng ta pk biết suy nghĩ để không lm tổn hại đến ng nghe
Nhưng trong cuộc sống hằng ngày, con người thường xuyên phải dùng ngôn ngữ làm phương tiện giao tiếp. Nếu biết lựa chọn lời nói thích hợp thì mọi người sẽ hiểu nhau hơn, công việc sẽ thuận lợi hơn, kết quả sẽ cao hơn. Mỗi người bình thường đều có khả năng nói lên mọi điều nhưng có lời hay, lời đẹp mà cũng có những lời thô, lời vụng. Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe. Ta có thể chọn lựa lời nói tuỳ theo ý định và trình độ văn hoá của mình. Ông cha thấy lời nói như một thứ công cụ dễ kiếm, dễ chọn trong tầm tay của mọi người. Nếu chọn đúng, lời nói sẽ tạo hiệu quả cao hơn, còn lựa sai thì lời nói sẽ làm mất lòng nhau.Ở câu nói “Lời nói chẳng mất tiền mua”, lời nói được ví như vàng, một vật có giá trị về vật chất, được nâng niu, gìn giữ, nghĩa là lời nói cũng quý giá như thế, cũng cần có sự cẩn thận trong khi sử dụng nó. Như vậy, hai câu nói trên muốn khẳng định nếu biết chỉnh chu lời nói thì ta sẽ được mọi người tôn trọng, yêu mến, xây dựng được các mối quan hệ xã hội lành mạnh, tốt đẹp và đạt được tình cảm, mục đích giao tiếp khi nói, không làm tổn thương người khác, gắn kết tâm hồn con người lại với nhau, viết nên những cảm xúc, ấn tượng đẹp trong giao tiếp.Hiệu quả của lời nói đẹp là làm vừa lòng nhau. Lời nói đẹp tạo ra sự cảm thông, sự ăn ý và hiểu biết lẫn nhau. Đó là cơ sở để con người đạt được mục đích trong giao tiếp. Để cho vừa lòng nhau, cần phải biết lựa chọn lời nói phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh, Sắc thái tình cảm.Cùng nói về một hiện tượng là cái chết nhưng có rất nhiều cách diễn đạt: Sư già đã viên tịch, Người chiến sĩ đã hi sinh vì tổ quốc, ông cụ mới khuất núi,…Người có văn hoá khi giao tiếp thường biết lựa chọn cách nói phù hợp. Một lời nói hợp cảnh, hợp tình sẽ làm cho quan hệ thêm tốt đẹp và việc làm thêm hiệu quả. Một lời nói hớ hênh, vô ý sẽ làm hỏng hết mọi dự định. Chọn được những lời nói thích hợp chính là ta đã làm tốt việc lựa lờiNhưng để có khả năng lựa lời, chúng ta phải học tập, rèn luyện liên tục, lâu dài. Ông cha ta đã từng để lại rất nhiều lời khuyên về sự cẩn trọng trong cách nói năng của con người: Ăn phải nhai, nói phải nghĩ; học ăn, học nói, học gói, học mở,…Tuy chú ý đến việc lựa lời để đạt được hiệu quả giao tiếp nhưng người xưa không bao giờ cho rằng mục đích giao tiếp chỉ là sự vừa lòng nhau.Cần phải chọn lời nói thích hợp, nhưng đúng đắn chứ không phải chỉ quan tâm đến sự đồng tình của người nghe, bởi vì có những khi nói thật mất lòng. Một lời nói êm tai, nhẹ nhàng nhưng giả dối không thể coi là một hành vi giao tiếp đúng đắn. Nói gần nói xa chẳng qua nói thật, lời nói thích hợp trước hết phải là lời nói chân thực, sau đó với là lời nói đẹp.Lời nói là công cụ giao tiếp, lời nói thể hiện phẩm chất, trình độ của mỗi con người. Biết dùng lời nói thích hợp sẽ tạo được hiệu quả tốt trong giao tiếp. Vì vậy, chúng ta phải tự rèn luyện cách nói năng văn minh, lịch sự để đạt được mục đích như mong muốn