Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đi vào giải chi tiết từng câu hỏi nhé!

Câu 1. Câu chuyện được kể bằng lời của ai?
A. Lời của hổ.
B. Lời của mèo.
C. Lời của người kể chuyện.
D. Lời của một con vật khác.

Lời giải chi tiết:
Để xác định lời kể của câu chuyện, chúng ta cần xem xét ai là người dẫn dắt câu chuyện, ai là người thuật lại các sự kiện và hành động diễn ra.
Trong câu chuyện “Mèo dạy hổ”, chúng ta thấy có những lời đối thoại giữa hổ và mèo, nhưng toàn bộ câu chuyện, từ việc hổ đến gặp mèo, mèo dạy hổ, cho đến kết cục, đều được thuật lại bởi một giọng kể khách quan, không phải là lời của hổ hay mèo. Giọng kể này giới thiệu nhân vật, miêu tả hành động và diễn biến tâm lí của nhân vật.
Vì vậy, câu chuyện được kể bằng lời của người kể chuyện.

Đáp án: C. Lời của người kể chuyện.

Câu 2. Ai là nhân vật chính trong câu chuyện trên?
A. Con hổ
B. Con mèo
C. Khu rừng
D. Hổ và mèo

Lời giải chi tiết:
Nhân vật chính là những nhân vật giữ vai trò trung tâm, có nhiều đất diễn, hành động và suy nghĩ chi phối diễn biến của câu chuyện.
Trong câu chuyện này, cả con hổ và con mèo đều có vai trò quan trọng trong việc hình thành nên nội dung và bài học của câu chuyện. Hổ là người chủ động tìm đến mèo để học, là người đã có hành động phản bội sau khi học được bài. Mèo là người được nhờ vả, đã có lòng tốt dạy hổ nhưng cũng rất thông minh để tự bảo vệ mình. Mối quan hệ và những hành động của cả hai đã tạo nên mâu thuẫn và giải quyết mâu thuẫn của câu chuyện.
Vì vậy, cả hổ và mèo đều là nhân vật chính.

Đáp án: D. Hổ và mèo.

Câu 3. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm
D. Nghị luận

Lời giải chi tiết:
Phương thức biểu đạt chính là cách thức mà tác giả sử dụng để truyền tải nội dung và cảm xúc đến người đọc.
– Tự sự: Kể lại một chuỗi sự kiện, có nhân vật, diễn biến, cốt truyện.
– Miêu tả: Vẽ ra hình ảnh, dáng vẻ, tính chất của sự vật, con người, phong cảnh.
– Biểu cảm: Bày tỏ tình cảm, cảm xúc của người viết.
– Nghị luận: Bàn luận, phân tích, đưa ra ý kiến, lập luận.
Câu chuyện “Mèo dạy hổ” kể về quá trình hổ học mèo và kết quả của việc học đó. Các sự kiện được sắp xếp theo trình tự thời gian, có nhân vật (hổ, mèo) và diễn biến câu chuyện. Do đó, phương thức biểu đạt chính là tự sự.

Đáp án: A. Tự sự.

Câu 4. Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu Mèo yên tâm dạy hổ cách thu mình rình mồi, cách nhảy bắt mồi, cách vờn, cách mài giũa vuốt.?
A. Nhân hóa
B. Ẩn dụ
C. Hoán dụ
D. So sánh

Lời giải chi tiết:
Biện pháp tu từ là cách dùng từ ngữ, hình ảnh để tăng tính gợi hình, gợi cảm cho câu văn.
– Nhân hóa: Gọi hoặc tả con vật, đồ vật bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi hoặc tả con người.
– Ẩn dụ: Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên của sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng.
– Hoán dụ: Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên của sự vật, hiện tượng khác có mối quan hệ gần gũi.
– So sánh: Đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm.
Trong câu “Mèo yên tâm dạy hổ cách thu mình rình mồi, cách nhảy bắt mồi, cách vờn, cách mài giũa vuốt”, con mèo được miêu tả với những hành động, khả năng như con người (dạy, học, yên tâm). Đây là việc gán cho con vật những đặc điểm, hành vi của con người. Vì vậy, biện pháp tu từ được sử dụng là nhân hóa.

Đáp án: A. Nhân hóa.

Câu 5. Từ dỗ dành trong câu Một hôm, hổ đến gần mèo dỗ dành là từ:
A. Cụm từ
B. Từ đơn
C. Từ láy
D. Từ ghép

Lời giải chi tiết:
Để xác định loại từ, chúng ta cần xem xét cấu tạo của từ.
– Từ đơn: Là từ chỉ có một tiếng.
– Từ ghép: Là từ được tạo thành bởi hai hoặc nhiều tiếng có nghĩa, các tiếng này có thể kết hợp với nhau theo ý nghĩa.
– Từ láy: Là từ được tạo thành bằng cách lặp lại một phần hoặc toàn bộ âm đầu, vần hoặc thanh của tiếng gốc.
Từ “dỗ dành” gồm hai tiếng là “dỗ” và “dành”. Cả hai tiếng đều có nghĩa và khi kết hợp lại, chúng tạo thành một nghĩa mới, diễn tả hành động làm cho người khác vui lòng, xoa dịu bằng lời nói hoặc hành động. Đây là sự kết hợp giữa các tiếng có nghĩa để tạo thành một từ mới, do đó “dỗ dành” là từ ghép.

Đáp án: D. Từ ghép.

Câu 6. Nghĩa của từ đắc chí trong câu: Hổ học xong lấy làm đắc chí là gì?
A. Tự cho mình hơn người nên xem thường người khác.
B. Tỏ ra thích thú vì đã đạt được điều mong muốn.
C. Đúng như ý muốn của mình.
D. Tỏ ra trơ lì, không có chút gì kiêng sợ hoặc xấu hổ.

Lời giải chi tiết:
Để hiểu nghĩa của từ “đắc chí”, chúng ta cần đặt nó trong ngữ cảnh của câu. Câu “Hổ học xong lấy làm đắc chí” diễn tả tâm trạng của hổ sau khi học được cách bắt mồi từ mèo. Hổ cảm thấy hài lòng, vui mừng vì đã đạt được điều mình mong muốn.
– Lựa chọn A: “Tự cho mình hơn người nên xem thường người khác” thường diễn tả sự kiêu ngạo, tự mãn, có phần tiêu cực.
– Lựa chọn B: “Tỏ ra thích thú vì đã đạt được điều mong muốn” hoàn toàn phù hợp với tâm trạng của hổ lúc này. Hổ đã học được cái mới, cảm thấy vui vẻ, tự tin.
– Lựa chọn C: “Đúng như ý muốn của mình” mô tả trạng thái sự việc, không phải là tâm trạng của con người.
– Lựa chọn D: “Tỏ ra trơ lì, không có chút gì kiêng sợ hoặc xấu hổ” diễn tả sự vô liêm sỉ, không đúng với tâm trạng của hổ.

Đáp án: B. Tỏ ra thích thú vì đã đạt được điều mong muốn.

Câu 7. Chú mèo trong câu chuyện là một nhân vật như thế nào?
A. Là một nhân vật khôn ngoan.
B. Là một nhân vật khiêm tốn.
C. Là một nhân vật yếu đuối.
D. Là một nhân vật kiêu căng.

Lời giải chi tiết:
Chúng ta cần phân tích hành động và lời nói của mèo để đánh giá tính cách.
– Khi hổ đến nhờ dạy, mèo ban đầu tỏ ra e dè, lo sợ bị ăn thịt (“Nhưng bác đừng ăn thịt tôi cơ”). Điều này cho thấy mèo không hề mạnh mẽ hay kiêu căng.
– Tuy nhiên, khi được hổ cam đoan, mèo đã đồng ý dạy hổ. Điều này thể hiện sự tốt bụng và có lòng tin.
– Quan trọng nhất, sau khi dạy hổ xong, khi hổ lộ rõ ý định ăn thịt mình, mèo đã nhanh trí nhảy lên cây và dùng chính kiến thức đã dạy để đáp trả hổ (“Mẻo mèo mèo! Ta có võ trèo ta chưa dạy hổ”). Hành động này cho thấy mèo rất thông minh, biết cách ứng phó với nguy hiểm và bảo vệ bản thân.
Do đó, mèo là một nhân vật khôn ngoan.

Đáp án: A. Là một nhân vật khôn ngoan.

Câu 8. Vì sao hổ không bao giờ biết trèo như mèo?
A. Vì mèo chưa nhiệt tình dạy hổ.
B. Vì hổ không chịu học.
C. Vì hổ không thể học được.
D. Vì hổ đã vội vã trở mặt vô ơn, định ăn thịt mèo người đã bày bảo, dạy dỗ cho mình.

Lời giải chi tiết:
Chúng ta cần xem xét nguyên nhân dẫn đến kết quả hổ không biết trèo.
– Câu chuyện nói rõ mèo đã dạy hổ “cách thu mình rình mồi, cách nhảy bắt mồi, cách vờn, cách mài giũa vuốt”. Điều này cho thấy mèo đã nhiệt tình dạy, hổ cũng đã học.
– Mèo còn nói “Ta có võ trèo ta chưa dạy hổ”, chứng tỏ mèo đã giữ lại một phần kiến thức.
– Lý do chính khiến hổ không biết trèo được miêu tả qua hành động sau đó của hổ: “Đương lúc đói bụng, hổ định vồ mèo ăn thịt”. Mèo đã cảnh báo trước: “Nhưng bác đừng ăn thịt tôi cơ.” Hổ đã thề thốt nhưng lại bội ước. Chính vì sự bội ước, vô ơn của hổ mà mèo đã không dạy nốt “võ trèo” và kết quả là hổ không bao giờ biết trèo.

Đáp án: D. Vì hổ đã vội vã trở mặt vô ơn, định ăn thịt mèo người đã bày bảo, dạy dỗ cho mình.

Câu 9. Em có đồng ý với cách cư xử của hổ không? Vì sao?

Lời giải chi tiết:
Đây là câu hỏi yêu cầu chúng ta bày tỏ quan điểm cá nhân và đưa ra lí do.
Em sẽ không đồng ý với cách cư xử của hổ.
Vì sao:
– Hổ đã có hành động bội bạc, vô ơn. Mèo đã dành thời gian, công sức để dạy hổ những kỹ năng cần thiết. Thay vì biết ơn và sống hòa thuận, hổ lại lập tức trở mặt, định ăn thịt chính người đã giúp đỡ mình khi cảm thấy đói bụng.
– Hành động này thể hiện sự ích kỷ, chỉ nghĩ đến lợi ích của bản thân mà không quan tâm đến tình nghĩa. Nếu hổ có đạo đức, biết giữ lời hứa, thì mèo có lẽ đã dạy nốt “võ trèo” và cả hai có thể cùng tồn tại hòa bình hơn.
– Cách cư xử này của hổ là một bài học về sự phản bội và hậu quả của nó.

Câu 10. Qua câu chuyện trên, em rút ra cho mình bài học gì có ý nghĩa nhất?

Lời giải chi tiết:
Câu chuyện “Mèo dạy hổ” mang nhiều bài học ý nghĩa, chúng ta cần chọn ra bài học mà mình tâm đắc nhất.
Một số bài học có thể rút ra:
– Bài học về lòng biết ơn và sự thủy chung: Chúng ta cần biết ơn những người đã giúp đỡ mình, không được bội bạc, phản bội họ.
– Bài học về sự khôn ngoan: Cần có sự khôn ngoan để tự bảo vệ mình trước những kẻ xấu bụng, những tình huống nguy hiểm.
– Bài học về hậu quả của sự ích kỷ và vô ơn: Những hành động xấu sẽ dẫn đến những kết quả không tốt đẹp.

Bài học có ý nghĩa nhất mà em rút ra là: Luôn biết ơn những người đã giúp đỡ mình, không được có thái độ vô ơn, bội bạc. Bởi vì sự giúp đỡ của người khác là quý báu, và lòng biết ơn là một phẩm chất đạo đức quan trọng. Nếu ta phản bội lại người đã giúp mình, ta sẽ mất đi niềm tin, mất đi tình cảm và có thể phải đối mặt với những hậu quả không lường trước được. Như hổ đã không biết trèo, hổ đã đánh mất cơ hội học hỏi thêm và tự đặt mình vào tình thế nguy hiểm.

Câu 11. Viết đoạn văn khoảng 3-5 câu nêu cảm nhận của em về con cua trong văn bản.

Lời giải chi tiết:
Cô nhận thấy trong đề bài câu hỏi số 11 có yêu cầu cảm nhận về con cua, nhưng văn bản “Mèo dạy hổ” lại không có nhân vật con cua nào cả. Có thể có sự nhầm lẫn giữa các đề bài. Tuy nhiên, nếu câu hỏi này được đặt ra cho một văn bản khác có nhân vật con cua, thì cách làm sẽ như sau:
– Đọc kỹ lại văn bản chứa nhân vật con cua.
– Xác định các chi tiết miêu tả, hành động, lời nói của con cua.
– Dựa vào đó để đánh giá tính cách, phẩm chất của con cua.
– Viết thành đoạn văn ngắn gọn, tập trung vào những cảm nhận cá nhân.

Ví dụ, nếu trong một văn bản khác có con cua là một nhân vật giúp đỡ mèo, thì có thể viết:
“Trong câu chuyện, con cua hiện lên là một nhân vật rất đáng yêu và tốt bụng. Tuy chỉ là một loài vật nhỏ bé, cua đã thể hiện sự quan tâm và sẵn lòng giúp đỡ mèo khi mèo gặp khó khăn. Sự thông minh và nhanh nhẹn của cua cũng được bộc lộ qua cách nó tương tác với các nhân vật khác. Em rất cảm phục tấm lòng nhân hậu của chú cua.”

Cô hy vọng bài hướng dẫn chi tiết này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về câu chuyện “Mèo dạy hổ” và cách giải các dạng bài tập tương tự. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!