Câu 1: Xác định PTBĐ chính của đoạn văn trên

Để xác định phương thức biểu đạt chính của một đoạn văn, chúng ta cần xem xét đoạn văn đó chủ yếu dùng cách diễn đạt nào để truyền tải nội dung. Có các phương thức biểu đạt như: Tự sự, Miêu tả, Biểu cảm, Nghị luận, Thuyết minh, Hướng dẫn.

Chúng ta hãy cùng xem xét đoạn văn này:

“Những dòng thơ trên được lưu truyền trong dân gian như một bài ca dao. Lời thơ tràn đầy nỗi nhớ da diết của người con xa xứ hướng về quê nhà. Từ “nhớ” được lặp đi lặp lại trong cả bốn dòng thơ bộc lộ nỗi niềm bồi hồi không dứt. Trở đi trở lại là nỗi nhớ cùng những kí ức sâu đậm về hương vị của quê hương trong những món ăn dân dã “canh rau muống”, “cà dầm tương”. Hình ảnh con người nơi quê nhà cũng hiện lên vô cùng thân thiết trong những côn việc lao động hằng ngày: “dãi nắng dầm sương”, “tát nước bên đường”…Nhịp điệu nhẹ nhàng êm đềm của thể thơ lục bát quên thuộc đã góp phần diễn tả niềm thương mến, nỗi nhớ da diết và tình cảm gắn bó sâu nặng của người ra đi. Bài ca da khơi dạy trong ta tình yêu, sự gắn bó với những gì gần gũi, thân thuộc của quê hương.”

Các em thấy đó, đoạn văn này không kể lại một câu chuyện (tự sự), không vẽ ra hình ảnh chi tiết như tranh vẽ (miêu tả), cũng không cung cấp kiến thức một cách khách quan (thuyết minh) hay hướng dẫn làm gì đó (hướng dẫn). Thay vào đó, đoạn văn chủ yếu bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ, đánh giá của người viết về bài ca dao.

Người viết đã dùng những từ ngữ như “tràn đầy nỗi nhớ da diết”, “bộc lộ nỗi niềm bồi hồi không dứt”, “niềm thương mến, nỗi nhớ da diết”, “tình cảm gắn bó sâu nặng”, “khơi dạy trong ta tình yêu, sự gắn bó”. Đây đều là những cách diễn đạt thể hiện cảm xúc. Đồng thời, người viết còn đưa ra nhận xét, đánh giá về vẻ đẹp của bài ca dao.

Vậy, phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên là Biểu cảm và Nghị luận. Tuy nhiên, vì đoạn văn này tập trung chủ yếu vào việc phân tích và đánh giá vẻ đẹp của bài ca dao dựa trên cảm xúc và suy nghĩ, nên ta có thể coi Biểu cảm là phương thức nổi bật nhất, xen lẫn với Nghị luận để làm rõ hơn ý kiến của mình.

Câu 2: Theo người viết, bài ca dao đẹp bởi những hình ảnh nào

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đọc kỹ lại đoạn văn và tìm ra những chi tiết mà người viết đã chỉ ra để nói bài ca dao đẹp.

Đoạn văn có viết: “Trở đi trở lại là nỗi nhớ cùng những kí ức sâu đậm về hương vị của quê hương trong những món ăn dân dã “canh rau muống”, “cà dầm tương”. Hình ảnh con người nơi quê nhà cũng hiện lên vô cùng thân thiết trong những côn việc lao động hằng ngày: “dãi nắng dầm sương”, “tát nước bên đường”…Nhịp điệu nhẹ nhàng êm đềm của thể thơ lục bát quên thuộc đã góp phần diễn tả niềm thương mến, nỗi nhớ da diết và tình cảm gắn bó sâu nặng của người ra đi.”

Dựa vào đây, chúng ta có thể thấy người viết cho rằng bài ca dao đẹp bởi những hình ảnh sau:

* Những món ăn dân dã, đậm đà hương vị quê hương: Cụ thể là “canh ra muống”, “cà dầm tương”. Những món ăn này gợi lên kí ức sâu đậm, thân thuộc về quê nhà.
* Hình ảnh con người lao động nơi quê nhà: Được miêu tả qua những công việc “dãi nắng dầm sương”, “tát nước bên đường”. Những hình ảnh này cho thấy sự tần tảo, vất vả nhưng cũng thật gần gũi, thân thiết của những người ở quê nhà.
* Nhịp điệu nhẹ nhàng, êm đềm của thể thơ lục bát: Chính thể thơ quen thuộc này đã góp phần diễn tả sâu sắc tình cảm thương nhớ, gắn bó của người con xa xứ.

Câu 3: Bài ca dao “Anh đi anh nhớ quê nhà” thuộc chủ đề nào

Chúng ta cần đọc bài ca dao và suy nghĩ về nội dung chính mà nó truyền tải.

Bài ca dao nói về nỗi nhớ của người đi xa quê. Nỗi nhớ ấy hướng về những gì thân thuộc nhất của quê hương: món ăn, hình ảnh con người lao động.

Vậy, bài ca dao này thuộc chủ đề Tình yêu quê hương, đất nước và Nỗi nhớ quê hương, gia đình của người con xa xứ.

Câu 4: Tại sao chúng ta cần phải học ca dao Việt Nam

Đây là một câu hỏi mở, đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ rộng hơn về giá trị của ca dao. Dựa vào những gì chúng ta vừa phân tích bài ca dao “Anh đi anh nhớ quê nhà”, chúng ta có thể rút ra những lý do sau:

Thứ nhất, ca dao là kho tàng những giá trị văn hóa, tinh thần của dân tộc. Mỗi bài ca dao là một bức tranh thu nhỏ về cuộc sống, con người, tình cảm của cha ông ta. Học ca dao giúp chúng ta hiểu thêm về văn hóa, phong tục, tập quán của dân tộc mình.

Thứ hai, ca dao thể hiện những tình cảm tốt đẹp, nhân văn. Như bài ca dao trên, nó ca ngợi tình yêu quê hương, nỗi nhớ gia đình, sự gắn bó với nguồn cội. Những tình cảm này rất quan trọng để hình thành nên nhân cách của con người.

Thứ ba, ca dao giúp chúng ta bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc. Lời ca dao thường mộc mạc, chân thành, giàu hình ảnh và nhạc điệu. Khi học ca dao, chúng ta được nuôi dưỡng tâm hồn mình bằng những tình cảm đẹp, những suy nghĩ sâu sắc.

Thứ tư, ca dao là một phần của di sản văn hóa cần được bảo tồn và phát huy. Việc học và thuộc ca dao chính là cách chúng ta giữ gìn và trao truyền những giá trị văn hóa quý báu này cho thế hệ mai sau.

Tóm lại, chúng ta cần học ca dao Việt Nam để hiểu về cội nguồn dân tộc, bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc đẹp và góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa.

Các em về nhà đọc thêm nhiều bài ca dao khác và suy ngẫm về vẻ đẹp của chúng nhé. Buổi học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc.