Chào các em học sinh lớp 8! Hôm nay, cô sẽ cùng các em ôn tập và giải đáp các câu hỏi quan trọng về cấu tạo và chức năng của một số hệ cơ quan trong cơ thể. Chúng ta sẽ đi lần lượt từng phần nhé.

Phần 1: Cấu tạo và chức năng của da

Các em hãy mở sách giáo khoa trang 118 để cùng quan sát hình vẽ và tìm hiểu nhé.

1. Cấu tạo của da:

Da của chúng ta được cấu tạo từ ba lớp chính, đó là:

a. Lớp biểu bì:
– Đây là lớp ngoài cùng, mỏng và sần sùi.
– Lớp biểu bì lại được cấu tạo từ nhiều lớp tế bào. Lớp ngoài cùng gồm các tế bào chết đã bị sừng hóa, rất dai và bền, có tác dụng bảo vệ.
– Lớp trong cùng của biểu bì là các tế bào sống, luôn phân chia tạo ra các tế bào mới thay thế cho lớp tế bào chết phía trên.
– Dưới lớp biểu bì còn có các tế bào chứa sắc tố melanin quy định màu da của chúng ta.

b. Lớp bì:
– Lớp bì dày hơn lớp biểu bì.
– Trong lớp bì có các mạch máu, dây thần kinh, tuyến mồ hôi, tuyến nhờn và các cơ co chân lông.
– Đặc biệt, lớp bì còn chứa các thụ thể cảm giác, giúp chúng ta nhận biết các kích thích từ môi trường bên ngoài như nóng, lạnh, đau, áp lực.

c. Lớp mỡ dưới da:
– Lớp này nằm dưới lớp bì.
– Lớp mỡ dưới da có tác dụng dự trữ năng lượng, cách nhiệt và bảo vệ cơ thể khỏi chấn động.

2. Chức năng của da:

Da đảm nhiệm rất nhiều chức năng quan trọng đối với cơ thể, các em có thể kể ra được những chức năng nào?

a. Chức năng bảo vệ:
– Lớp sừng của biểu bì ngăn chặn vi khuẩn, hóa chất độc hại xâm nhập vào cơ thể.
– Lớp mỡ dưới da giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác động cơ học.
– Sắc tố melanin giúp bảo vệ da khỏi tác hại của tia cực tím.

b. Chức năng bài tiết:
– Tuyến mồ hôi bài tiết mồ hôi, thải một phần các chất thải như urê, muối khoáng ra ngoài, đồng thời làm mát cơ thể.

c. Chức năng điều hòa thân nhiệt:
– Khi trời nóng, mạch máu dưới da giãn ra, các tuyến mồ hôi hoạt động mạnh, giúp cơ thể tỏa nhiệt.
– Khi trời lạnh, mạch máu dưới da co lại, lông chân lông dựng đứng lên (do co cơ nang lông) để giữ nhiệt, giảm sự tỏa nhiệt.

d. Chức năng bài tiết:
– Tuyến nhờn tiết ra chất nhờn làm cho da mềm mại, không bị khô, đồng thời có tác dụng diệt khuẩn.

e. Chức năng tiếp nhận các kích thích cảm giác:
– Các thụ thể cảm giác trong lớp bì giúp chúng ta nhận biết nóng, lạnh, đau, áp lực, xúc giác.

Phần 2: Cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh

Chúng ta cùng chuyển sang hệ thần kinh nhé. Các em hãy mở sách giáo khoa trang 126.

1. Cấu tạo của hệ thần kinh:

Hệ thần kinh của con người gồm hai bộ phận chính:

a. Hệ thần kinh trung ương:
– Bao gồm não bộ và tủy sống.
– Não bộ nằm trong hộp sọ, tủy sống chạy dọc theo cột sống.

b. Hệ thần kinh ngoại biên:
– Bao gồm các dây thần kinh xuất phát từ não và tủy sống, đi đến mọi cơ quan trong cơ thể.
– Các dây thần kinh này có chức năng truyền tín hiệu thần kinh giữa hệ thần kinh trung ương và các cơ quan.

2. Chức năng của hệ thần kinh:

Hệ thần kinh có hai chức năng cơ bản và vô cùng quan trọng:

a. Chức năng phản xạ:
– Hệ thần kinh giúp cơ thể phản ứng lại các kích thích từ môi trường bên trong và bên ngoài thông qua các phản xạ. Ví dụ, khi chạm tay vào vật nóng, chúng ta sẽ rụt tay lại ngay lập tức. Đây là một phản xạ.

b. Chức năng điều khiển và điều hòa:
– Hệ thần kinh điều khiển mọi hoạt động của cơ thể, từ những hoạt động có ý thức như đi lại, nói năng đến những hoạt động không có ý thức như tim đập, tiêu hóa.
– Nó cũng điều hòa hoạt động của các cơ quan để duy trì sự cân bằng ổn định cho cơ thể.

Phần 3: Vị trí và thành phần của bộ não

Chúng ta đã nhắc đến bộ não trong cấu tạo hệ thần kinh trung ương. Bây giờ, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về bộ não nhé. Các em hãy xem lại sách giáo khoa trang 127.

1. Vị trí của bộ não:

Bộ não nằm trong hộp sọ, được bảo vệ bởi xương sọ và các màng não.

2. Thành phần của bộ não:

Bộ não của con người rất phức tạp và được chia thành các phần chính sau:

a. Đại não:
– Là phần lớn nhất của bộ não, nằm ở phía trên cùng.
– Đại não có hai bán cầu lớn, bề mặt có nhiều nếp nhăn tạo thành các hồi và rãnh, làm tăng diện tích bề mặt vỏ não.

b. Tiểu não:
– Nằm ở phía dưới và sau đại não.
– Tiểu não có hình dạng nhỏ hơn nhiều so với đại não.

c. Thân não:
– Nối liền đại não, tiểu não với tủy sống.
– Thân não bao gồm các bộ phận như hành não, cầu não và trung não.

Mỗi phần của bộ não đều có những chức năng chuyên biệt, phối hợp với nhau để điều khiển mọi hoạt động của cơ thể.

Như vậy, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về cấu tạo và chức năng của da, hệ thần kinh và bộ não. Các em về nhà ôn tập kỹ bài, xem lại hình vẽ và ghi nhớ các kiến thức quan trọng này nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô vào buổi học tiếp theo. Chúc các em học tốt!