Xin chào các em! Hôm nay, cô và các em sẽ cùng nhau tìm hiểu về ý nghĩa sâu sắc của ba câu tục ngữ quen thuộc mà chúng ta thường nghe trong cuộc sống hàng ngày. Đây đều là những câu mang giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta.

Chúng ta sẽ đi vào phân tích từng câu một, bám sát kiến thức trong Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 7 nhé.

BÀI TẬP: Nêu Nội dung và nghệ thuật của câu: không thầy đố mày làm nên; ăn quả nhớ kẻ trồng cây; một cây làm chẳng nên non….

Bước 1: Phân tích câu tục ngữ “Không thầy đố mày làm nên”.

* Nội dung:
* “Không thầy” – nghĩa là không có người thầy, không có người dạy dỗ, hướng dẫn.
* “đố mày làm nên” – nghĩa là khó có thể thành công, tạo dựng được sự nghiệp, làm được việc gì đó có ích.
* Như vậy, câu tục ngữ này khẳng định vai trò to lớn và không thể thay thế của người thầy trong việc truyền dạy kiến thức, đạo đức, kỹ năng sống cho con người. Nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi, tiếp thu tri thức từ những người đi trước, những người có kinh nghiệm. Nếu không có sự dẫn dắt của thầy cô, việc học tập và trưởng thành của mỗi cá nhân sẽ gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí là thất bại.

* Nghệ thuật:
* Câu tục ngữ sử dụng hình thức đối lập: “không thầy” đối lập với “làm nên”.
* Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu, mang tính khẩu ngữ cao.
* Sử dụng đại từ nhân xưng “mày” thể hiện sự gần gũi, thân mật, đôi khi là lời khuyên răn thân tình hoặc một lời khẳng định chắc chắn.

Bước 2: Phân tích câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.

* Nội dung:
* “Ăn quả” – ẩn dụ cho những thành quả, những thành công, những điều tốt đẹp mà chúng ta đang hưởng thụ trong cuộc sống. Đó có thể là kiến thức, là thành tựu trong học tập, công việc, hay đơn giản là những tiện nghi, cuộc sống ấm no.
* “nhớ kẻ trồng cây” – ẩn dụ cho những người đã có công lao tạo dựng nên những thành quả đó. Đó có thể là cha mẹ, thầy cô, những người đi trước, những thế hệ đã đổ mồ hôi, công sức để xây dựng và vun đắp.
* Câu tục ngữ khuyên nhủ chúng ta phải biết ơn những người đã tạo ra những giá trị tốt đẹp mà chúng ta đang nhận được. Lòng biết ơn là một phẩm chất đạo đức cao quý, thể hiện sự trân trọng đối với công lao của người khác, không quên cội nguồn, quá khứ.

* Nghệ thuật:
* Sử dụng hình ảnh ẩn dụ quen thuộc, gần gũi với đời sống (quả, cây).
* Ngôn ngữ cô đọng, súc tích, giàu hình ảnh.
* Lời khuyên nhẹ nhàng nhưng mang ý nghĩa sâu sắc về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Bước 3: Phân tích câu tục ngữ “Một cây làm chẳng nên non….”.

* Nội dung:
* Câu này thường đi liền với vế sau là “Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”.
* “Một cây làm chẳng nên non” – nghĩa là một cá nhân đơn lẻ, dù có giỏi giang đến đâu cũng khó lòng tạo nên những điều to lớn, bền vững.
* “Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” – nhấn mạnh sức mạnh của sự đoàn kết, hợp tác. Khi nhiều cá nhân cùng chung sức, đồng lòng, họ có thể tạo ra sức mạnh tập thể phi thường, vượt qua mọi khó khăn để đạt được những mục tiêu lớn lao, xây dựng nên những thành tựu vĩ đại.
* Như vậy, câu tục ngữ đề cao tinh thần tập thể, đoàn kết, khích lệ mọi người cùng nhau hợp tác để đạt được thành công chung.

* Nghệ thuật:
* Sử dụng hình ảnh so sánh đối lập: “một cây” với “ba cây”, “chẳng nên non” với “nên hòn núi cao”.
* Ngôn ngữ giàu hình ảnh, dễ hình dung.
* Khẳng định rõ ràng sức mạnh của tập thể so với sức mạnh cá nhân.

Tổng kết:
Qua ba câu tục ngữ trên, chúng ta thấy được những bài học quý báu về vai trò của người thầy, lòng biết ơn và sức mạnh của sự đoàn kết. Đây đều là những giá trị đạo đức quan trọng mà mỗi chúng ta cần ghi nhớ và thực hiện trong cuộc sống.

Các em về nhà xem lại bài và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo nhé!