Cô rất vui khi nhận được câu hỏi của em. Đây là một câu hỏi rất hay, cho thấy em có sự tìm tòi, đào sâu kiến thức khi học tác phẩm. Để hiểu rõ về Nghi sinh và Tấn lực, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu từng bước một, bám sát vào chương trình Ngữ văn 11 nhé.

Các thuật ngữ này gắn liền với bối cảnh xã hội cũ, đặc biệt là trong những tác phẩm như “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân mà các em đang học.

1. Nghi sinh (儒生) là gì?

Để hiểu tường tận, chúng ta có thể phân tích từ Hán Việt này:

– Nghi (儒): có nghĩa là Nho, chỉ Nho học, Nho giáo (hệ tư tưởng do Khổng Tử sáng lập).

– Sinh (生): có nghĩa là người học trò.

Vậy, Nghi sinh có nghĩa là học trò theo học đạo Nho (Nho học).

Trong xã hội phong kiến Việt Nam ngày xưa, đây là từ dùng để chỉ chung những người đi học chữ Nho, dùi mài kinh sử với mục đích tham gia các kì thi Hương, thi Hội, thi Đình do triều đình tổ chức để chọn người ra làm quan. Họ được gọi chung là sĩ tử.

Trong tác phẩm “Chữ người tử tù”: Nhân vật Huấn Cao chính là một nghi sinh điển hình. Ông là người học rộng, tài cao, có tài viết chữ đẹp nổi tiếng một vùng. Tuy nhiên, thay vì con đường làm quan thông thường, ông lại chọn con đường “chọc trời khuấy nước”, chống lại triều đình thối nát. Việc hiểu “nghi sinh” giúp chúng ta thấy rõ hơn gốc gác và tầm vóc của Huấn Cao: một nhà Nho có khí phách, tài hoa nhưng không chịu cúi đầu.

2. Tấn lực (進力) là gì?

Thuật ngữ này ít phổ biến hơn một chút nhưng cũng thuộc về bối cảnh khoa cử ngày xưa.

– Tấn (進): có nghĩa là tiến lên, đi lên, đạt được.

– Lực (力): có nghĩa là sức lực, ở đây có thể hiểu là học lực, khả năng.

Tấn lực là từ thường được dùng để chỉ những người đi học đã có một chút thành danh, đã đỗ đạt ở một cấp độ nào đó (ví dụ như đỗ tú tài, đỗ các kỳ thi cấp thấp) nhưng chưa phải là học vị cao nhất (như cử nhân, tiến sĩ). Họ là những người đã chứng tỏ được học lực của mình và đang trên con đường tiến xa hơn.

Hiểu một cách đơn giản, nếu “nghi sinh” là danh từ chung chỉ tất cả những người theo học Nho học, thì “tấn lực” có thể xem là một “danh hiệu không chính thức” để chỉ những người đã có chút ít thành tựu trong con đường học vấn đó.

TÓM LẠI:

Cả Nghi sinh và Tấn lực đều là những thuật ngữ chỉ giới học trò, trí thức trong xã hội phong kiến xưa, những người gắn bó với con đường cửa Khổng sân Trình.

– Nghi sinh: Là cách gọi chung cho học trò Nho học, các sĩ tử.

– Tấn lực: Thường chỉ những học trò đã có chút ít đỗ đạt, có học lực được công nhận.

Việc hiểu các thuật ngữ này sẽ giúp em có một cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về bối cảnh xã hội, về thân phận và chí hướng của các nhân vật trong tác phẩm văn học giai đoạn này, đặc biệt là nhân vật Huấn Cao trong “Chữ người tử tù”.

Hy vọng phần giải thích chi tiết của cô đã giúp em hiểu rõ vấn đề. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào khác, em đừng ngần ngại hỏi nhé.

Chúc em học tốt!

Thân ái.