Chào các em học sinh thân mến! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về hai ngôi kể quen thuộc trong văn chương, đó là ngôi kể thứ nhất và ngôi kể thứ ba. Đây là kiến thức rất quan trọng để các em có thể hiểu sâu hơn về các tác phẩm văn học cũng như cách xây dựng câu chuyện của các tác giả.

Chúng ta sẽ đi lần lượt từng phần nhé.

Bước 1: Tìm hiểu về Ngôi kể thứ nhất

Các em hãy mở sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 8, tập 1, trang 89. Chúng ta sẽ đọc phần giới thiệu về ngôi kể thứ nhất.

Ngôi kể thứ nhất là cách kể chuyện mà người kể chuyện tự xưng “tôi” (hoặc “ta”, “mình”, “chúng tôi”, “chúng ta”,…). Khi sử dụng ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện tham gia trực tiếp vào câu chuyện, tự mình trải nghiệm, suy nghĩ và bộc lộ tình cảm. Qua đó, câu chuyện trở nên gần gũi, chân thật và mang đậm dấu ấn cá nhân của người kể.

Ví dụ, khi đọc một câu chuyện được kể bằng ngôi thứ nhất, các em sẽ thấy những câu như:
– “Tôi nhìn thấy…”
– “Tôi cảm thấy…”
– “Chúng tôi đã cùng nhau…”

Những từ ngữ như “tôi”, “ta”, “mình”, “chúng tôi”, “chúng ta” chính là dấu hiệu nhận biết ngôi kể thứ nhất.

Bước 2: Tìm hiểu về Ngôi kể thứ ba

Tiếp theo, chúng ta sẽ xem phần giới thiệu về ngôi kể thứ ba trong sách giáo khoa, vẫn ở trang 89.

Ngôi kể thứ ba là cách kể chuyện mà người kể chuyện đứng ngoài câu chuyện, không xưng “tôi” hay “ta”, mà gọi tên các nhân vật hoặc dùng các đại từ nhân xưng như “ông ấy”, “bà ấy”, “họ”, “chúng nó”,… Người kể chuyện ở ngôi thứ ba có thể biết hết mọi chuyện xảy ra, hiểu được suy nghĩ, tình cảm của tất cả các nhân vật, hoặc chỉ biết những gì diễn ra bên ngoài. Cách kể này tạo ra một cái nhìn khách quan và bao quát hơn cho câu chuyện.

Ví dụ, khi đọc một câu chuyện được kể bằng ngôi thứ ba, các em sẽ thấy những câu như:
– “An nhìn thấy…”
– “Bà mẹ cảm thấy…”
– “Họ đã cùng nhau…”

Những cách gọi tên nhân vật (An, Bình, Hoa…) hoặc các đại từ như “ông”, “bà”, “họ”, “chúng nó” khi không phải là người kể chuyện xưng hô, đó là dấu hiệu của ngôi kể thứ ba.

Bước 3: Tóm tắt và so sánh

Để dễ nhớ, chúng ta có thể tóm tắt lại như sau:

Ngôi kể thứ nhất:
– Người kể chuyện là nhân vật trong câu chuyện.
– Xưng “tôi” (hoặc “ta”, “mình”, “chúng tôi”, “chúng ta”,…).
– Mang tính chủ quan, thể hiện trực tiếp suy nghĩ, tình cảm của người kể.

Ngôi kể thứ ba:
– Người kể chuyện đứng ngoài câu chuyện.
– Gọi tên nhân vật hoặc dùng các đại từ nhân xưng khác (ông ấy, bà ấy, họ,…).
– Mang tính khách quan, có thể bao quát hơn về diễn biến và tâm lý nhân vật.

Các em thấy đó, hai ngôi kể này có sự khác biệt rõ rệt về vai trò và cách xưng hô của người kể chuyện. Việc lựa chọn ngôi kể nào phụ thuộc vào mục đích và hiệu quả biểu đạt mà tác giả muốn đạt được.

Bây giờ, các em hãy suy nghĩ và tìm trong sách giáo khoa hoặc các câu chuyện đã đọc một ví dụ minh họa cho mỗi ngôi kể để chúng ta cùng trao đổi nhé.

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Chúc các em học tốt!