Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một đoạn trích rất hay trong bài thơ “Việt Bắc” của nhà thơ Tố Hữu. Đây là một bài thơ giàu cảm xúc và hình ảnh, thể hiện tinh thần đoàn kết, anh dũng của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Các em hãy cùng cô đi sâu vào từng câu hỏi nhé.

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính.

Để xác định phương thức biểu đạt chính, chúng ta cần xem xét đoạn thơ này chủ yếu miêu tả điều gì, thể hiện tâm trạng gì và dùng những yếu tố nào để truyền tải nội dung.

* Các em đọc kỹ lại đoạn thơ, chú ý đến ngôn ngữ, hình ảnh, cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm.
* Đoạn thơ vẽ nên bức tranh về những đoàn quân, dân công lên đường kháng chiến, về không khí sôi nổi, khẩn trương.
* Đặc biệt, chúng ta thấy sự hiện diện của tình cảm yêu nước, niềm tin, niềm tự hào của tác giả đối với cuộc kháng chiến và con người Việt Nam.

Dựa vào những yếu tố trên, phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ này là:biểu cảm kết hợp với miêu tả. Tuy nhiên, yếu tố biểu cảm là nổi bật và bao trùm lên toàn bộ đoạn thơ, thể hiện rõ nét tâm trạng và tình cảm của tác giả.

Câu 2: Chỉ ra các từ láy có trong đoạn thơ.

Từ láy là những từ được tạo ra bằng cách lặp lại một phần hoặc toàn bộ âm tiết, tạo ra âm thanh gợi hình, gợi cảm. Chúng ta sẽ lần lượt tìm các từ láy trong từng câu thơ.

* “Những đường Việt Bắc ta” – không có từ láy.
* “Đêm đêm rầm rập như là đất rung” – có từ láy: rầm rập.
* “Quân đi điệp điệp trùng trùng” – có từ láy: điệp điệp, trùng trùng.
* “Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan” – không có từ láy.
* “Dân công đỏ đuốc từng đoàn” – không có từ láy.
* “Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.” – có từ láy: nát đá (ở đây “nát” đi kèm với “đá” tạo nên một hình ảnh mạnh mẽ, tuy không hoàn toàn là từ láy thuần túy như “xinh xinh” nhưng nó mang tính tạo hình, gợi âm thanh, cảm giác). Tuy nhiên, nếu xét theo định nghĩa chặt chẽ hơn, chúng ta sẽ tìm những từ láy rõ ràng hơn ở các câu sau.
* “Nghìn đêm thăm thẳm sương dày” – có từ láy: thăm thẳm.
* “Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.” – không có từ láy.
* “Tin vui chiến thắng trăm miền” – không có từ láy.
* “Hoà Bình, Tây Bắc, Ðiện Biên vui về” – không có từ láy.
* “Vui từ Ðồng Tháp, An Khê” – không có từ láy.
* “Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng.” – không có từ láy.

Vậy, các từ láy có trong đoạn thơ là: rầm rập, điệp điệp, trùng trùng, thăm thẳm.

Câu 3: Việc sử dụng các từ láy trong phần in đậm có tác dụng gì?

Phần in đậm là: “Đêm đêm rầm rập như là đất rung / Quân đi điệp điệp trùng trùng“. Chúng ta sẽ xem xét tác dụng của từng từ láy:

* Rầm rập: Từ láy này gợi tả âm thanh mạnh mẽ, liên tục, dồn dập của bước chân đoàn quân đang hành quân. Nó không chỉ là âm thanh mà còn gợi lên sự uy nghi, hùng tráng, sức mạnh tiềm ẩn của đoàn quân. Âm thanh “rầm rập” khiến người đọc cảm giác như chính mình đang nghe thấy tiếng bước chân vang vọng, tạo nên sự sống động cho khung cảnh.
* Điệp điệp, trùng trùng: Hai từ láy này khi kết hợp lại với nhau tạo nên một hình ảnh vô cùng ấn tượng về số lượng đông đảo, không ngừng nghỉ của đoàn quân. “Điệp điệp” gợi sự nối tiếp nhau, lớp lớp, còn “trùng trùng” gợi sự chồng chất, dày đặc. Chúng ta hình dung ra hàng đoàn quân dài bất tận, nối nhau kéo dài ra đến chân trời. Sự lặp lại của âm tiết trong từ láy này càng nhấn mạnh thêm sự hùng vĩ, quy mô của lực lượng tham gia kháng chiến.

Tóm lại, việc sử dụng các từ láy “rầm rập”, “điệp điệp”, “trùng trùng” có tác dụng:
* Tạo âm thanh sống động, mạnh mẽ, gợi hình ảnh.
* Nhấn mạnh số lượng đông đảo, quy mô lớn của đoàn quân, dân công.
* Thể hiện khí thế hào hùng, sôi nổi, mạnh mẽ của cuộc kháng chiến.
* Làm cho đoạn thơ thêm nhạc điệu, giàu sức gợi cảm.

Câu 4: Nêu nội dung chính của đoạn thơ.

Đoạn thơ miêu tả khung cảnh đoàn quân và dân công Việt Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Chúng ta thấy sự chuẩn bị khẩn trương, sự hành quân rầm rộ, đông đảo. Đồng thời, đoạn thơ cũng thể hiện niềm vui, niềm tin chiến thắng lan tỏa khắp nơi.

Nội dung chính của đoạn thơ là:Tái hiện không khí sôi nổi, hào hùng của cuộc kháng chiến chống Pháp, ca ngợi sức mạnh đoàn kết, ý chí quyết tâm chiến đấu và niềm tin chiến thắng của quân và dân ta, đặc biệt là hình ảnh đoàn quân và dân công Việt Bắc trong những đêm hành quân đầy gian khổ nhưng cũng tràn đầy hy vọng.

Hy vọng với những phân tích chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về đoạn thơ “Việt Bắc” của nhà thơ Tố Hữu. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em cứ mạnh dạn hỏi cô nhé!