—

Câu 1: Nước và không khí có những tính chất nào giống nhau?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét các đặc điểm của nước và không khí theo những gì đã học trong sách giáo khoa.

* Nước: Chúng ta biết nước có thể trong suốt, không có màu, không mùi, không vị. Nước có thể chảy và lan ra, không có hình dạng nhất định, nó có hình dạng của vật chứa nó. Tuy nhiên, nước không thấm qua được một số chất như dầu ăn, nilon,…

* Không khí: Không khí xung quanh chúng ta cũng thường có màu sắc, mùi vị không rõ rệt, có thể coi là không màu, không mùi, không vị. Không khí có thể lan ra mọi phía, chiếm đầy không gian và không có hình dạng nhất định. Tuy nhiên, không khí có thể thấm qua một số vật liệu xốp.

Bây giờ chúng ta sẽ xem xét các lựa chọn:

a) Không màu, không mùi, không vị, không thấm qua một số chất.

b) Không màu, không mùi, không vị, lan ra mọi phía.

c) Không màu, không mùi, không vị, không có hình dạng nhất định.

Dựa trên phân tích, cả nước và không khí đều có các tính chất “không màu, không mùi, không vị”.

Xét tính chất “lan ra mọi phía”, điều này đúng với không khí nhưng không hoàn toàn chính xác với nước vì nước có thể chảy xuống dưới do trọng lực. Tuy nhiên, nước cũng có thể lan ra và thay đổi hình dạng theo vật chứa.

Xét tính chất “không có hình dạng nhất định”, điều này đúng cho cả nước và không khí.

Xét tính chất “không thấm qua một số chất”. Không khí có thể thấm qua một số vật liệu, ví dụ như bong bóng. Nước thì thấm qua vải, giấy… nhưng không thấm qua dầu ăn. Vì vậy, tính chất “không thấm qua một số chất” không phải là điểm chung hoàn toàn cho cả hai.

Tuy nhiên, so sánh hai lựa chọn b và c, cả hai đều đúng về “không màu, không mùi, không vị”. Lựa chọn c “không có hình dạng nhất định” là một đặc điểm chung rất rõ ràng của cả nước và không khí. Lựa chọn b “lan ra mọi phía” thì đúng với không khí hơn. Trong các lựa chọn này, câu c bao hàm tính chất chung nhất.

Đáp án: c) Không màu, không mùi, không vị, không có hình dạng nhất định.

—

Câu 2: Trong các nguồn nhiệt sau nguồn nhiệt nào là lớn nhất?

Chúng ta cần so sánh nhiệt lượng mà mỗi nguồn nhiệt này cung cấp.

a) Máy sưởi: Máy sưởi là nguồn nhiệt nhân tạo, công suất của nó phụ thuộc vào loại máy và điện năng tiêu thụ. Tuy nhiên, nó chỉ có thể sưởi ấm một không gian nhất định.

b) Mặt trời: Mặt trời là một ngôi sao khổng lồ, nguồn năng lượng của nó là vô tận đối với Trái Đất trong hàng tỷ năm tới. Ánh sáng và nhiệt từ mặt trời chiếu tới toàn bộ Trái Đất, cung cấp năng lượng cho sự sống.

c) Bếp than tổ ong: Bếp than tổ ong là nguồn nhiệt nhân tạo, hiệu suất không cao và chỉ cung cấp nhiệt cho một khu vực nhỏ.

Rõ ràng, Mặt Trời là nguồn nhiệt lớn nhất và quan trọng nhất đối với Trái Đất.

Đáp án: b) Mặt trời.

—

Câu 3: Những yếu tố mà thực vật cần được cung cấp để sống và phát triển.

Chúng ta đã học về vai trò của các yếu tố trong quá trình sống của thực vật.

* Nước: Cần thiết cho quá trình quang hợp, vận chuyển chất dinh dưỡng và duy trì sự sống của tế bào.

* Chất khoáng: Cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của thực vật.

* Không khí: Thực vật cần khí các-bô-níc (CO2) từ không khí cho quá trình quang hợp và khí ô-xi (O2) cho quá trình hô hấp.

* Ánh sáng: Nguồn năng lượng chính cho quá trình quang hợp.

Bây giờ chúng ta sẽ xem xét các lựa chọn:

a) Nước, chất khoáng, ánh sáng, khí ni-tơ. Khí ni-tơ không phải là yếu tố trực tiếp mà thực vật hấp thụ từ không khí cho quá trình quang hợp hoặc hô hấp, mặc dù nó là một thành phần quan trọng của protein và axit nucleic.

b) Nước, chất khoáng, không khí, ánh sáng. Lựa chọn này bao gồm đầy đủ các yếu tố thiết yếu. “Không khí” ở đây ngụ ý bao gồm cả khí các-bô-níc và ô-xi.

c) Chất khoáng, ánh sáng, nước, khí các-bô-níc. Lựa chọn này thiếu yếu tố “không khí” một cách tổng quát, mặc dù nó đã nêu cụ thể “khí các-bô-níc”. Tuy nhiên, thực vật cũng cần ô-xi để hô hấp. Nếu chỉ xét cho quang hợp thì có thể đúng, nhưng để sống và phát triển toàn diện thì cần cả hai khí.

So sánh các lựa chọn, lựa chọn b là đầy đủ và chính xác nhất về các yếu tố mà thực vật cần để sống và phát triển.

Đáp án: b) Nước, chất khoáng, không khí, ánh sáng.

—

Câu 4: Động vật và thực vật có đặc điểm chung là:

Chúng ta sẽ xem xét từng đặc điểm để so sánh giữa động vật và thực vật.

a) Cùng có quá trình quang hợp. Quang hợp là quá trình chủ yếu diễn ra ở thực vật và một số sinh vật tự dưỡng khác, động vật không có khả năng quang hợp.

b) Cùng có nhu cầu ánh sáng giống nhau. Nhu cầu ánh sáng của động vật và thực vật là khác nhau. Thực vật cần ánh sáng để quang hợp, còn động vật thì có nhu cầu khác nhau, có loài sống được trong bóng tối.

c) Đều lấy ô-xi và thải khí các-bô-níc trong quá trình hô hấp. Cả động vật và thực vật đều thực hiện quá trình hô hấp để lấy năng lượng cho các hoạt động sống. Trong quá trình hô hấp, chúng đều lấy khí ô-xi và thải ra khí các-bô-níc cùng với nước.

Đáp án: c) Đều lấy ô-xi và thải khí các-bô-níc trong quá trình hô hấp.

—

Câu 5: Đốt ngọn nến, lấy cốc thủy tinh chụp lên cây nến đang cháy, lúc sau nến tắt. Nguyên nhân tại sao?

Ngọn nến cháy cần có đủ ba yếu tố: chất cháy (sáp nến), nguồn nhiệt (ngọn lửa ban đầu) và chất duy trì sự cháy (khí ô-xi trong không khí).

Khi chúng ta chụp cốc thủy tinh lên ngọn nến, không khí bên trong cốc bị giới hạn. Quá trình cháy của ngọn nến sẽ tiêu thụ dần lượng ô-xi có trong cốc. Khi lượng ô-xi giảm xuống dưới mức cần thiết để duy trì sự cháy, ngọn nến sẽ tắt.

A. Thiếu ánh sáng: Ánh sáng không phải là yếu tố trực tiếp duy trì sự cháy.

B. Thiếu nước: Nước có thể dập tắt lửa, nhưng ở đây không có nước tham gia.

C. Thiếu khí các-bo-níc: Khí các-bô-níc là sản phẩm của quá trình cháy, nó không phải là yếu tố cần thiết cho sự cháy, ngược lại, nó còn có thể dập tắt lửa nếu nồng độ cao.

D. Thiếu không khí: Cụ thể là thiếu khí ô-xi trong không khí, đây chính là nguyên nhân làm nến tắt.

Đáp án: D. Thiếu không khí

—

Câu 6: Trong quá trình sống động vật thải ra môi trường những gì?

Trong quá trình sống, động vật thực hiện trao đổi chất với môi trường. Các chất thải được thải ra bao gồm:

* Khí các-bô-níc: Là sản phẩm của quá trình hô hấp.

* Nước tiểu: Chứa các chất cặn bã hòa tan trong nước.

* Các chất cặn bã: Các phần thức ăn không được tiêu hóa hoặc các chất độc hại được thải ra ngoài dưới dạng phân hoặc các hình thức khác.

Bây giờ chúng ta sẽ xem xét các lựa chọn:

a) Khí các-bô-níc, nước tiểu, các chất cặn bã. Lựa chọn này bao gồm đầy đủ các sản phẩm thải chính của động vật.

b) Khí các-bô-níc, ô-xi, các chất hữu cơ trong thức ăn. Động vật thải ra khí các-bô-níc, nhưng chúng hấp thụ ô-xi chứ không thải ra ô-xi trong quá trình hô hấp thông thường. Các chất hữu cơ trong thức ăn là nguyên liệu đầu vào, không phải sản phẩm thải ra.

c) Khí các-bô-níc, ô-xi, nước tiểu. Tương tự như lựa chọn b, động vật thải khí các-bô-níc và nước tiểu, nhưng không thải ô-xi trong quá trình hô hấp.

Đáp án: a) Khí các-bô-níc, nước tiểu, các chất cặn bã.

—

Câu 7: Quá trình hô hấp của cây diễn ra khi nào?

Quá trình hô hấp là quá trình cây lấy khí ô-xi và thải khí các-bô-níc để giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống. Quá trình này diễn ra liên tục, không phụ thuộc vào ánh sáng.

A. Chỉ hô hấp vào ban đêm. Sai, vì cây cũng cần năng lượng vào ban ngày.

B. Chỉ hô hấp vào buổi sáng. Sai.

C. Hô hấp suốt ngày đêm. Đúng, vì cây cần năng lượng liên tục.

D. Chỉ hô hấp vào ban ngày. Sai.

Đáp án: C. Hô hấp suốt ngày đêm

—

Câu 8: Trong quá trình hô hấp, thực vật hấp thụ và thải ra khí gì?

Như chúng ta đã học, quá trình hô hấp của thực vật diễn ra như sau:

* Thực vật lấy khí ô-xi (O2) từ môi trường.

* Thực vật thải ra khí các-bô-níc (CO2) và nước.

Phương trình tổng quát của quá trình hô hấp ở thực vật (tương tự như ở động vật) là:

\( \text{Đường (glucozơ)} + \text{Ô-xi} \rightarrow \text{Các-bô-níc} + \text{Nước} + \text{Năng lượng} \)

A. Hấp thụ khí các-bô-níc và thải ra khí ô-xi. Đây là quá trình quang hợp, không phải hô hấp.

B. Hấp thụ khí ô-xi và thải ra khí ni-tơ. Thực vật không thải ra khí ni-tơ trong quá trình hô hấp.

C. Hấp thụ khí ô-xi và thải ra khí các-bô-níc. Đây là mô tả đúng của quá trình hô hấp.

Đáp án: C. Hấp thụ khí ô-xi và thải ra khí các-bô-níc

—

Câu 9: Chọn đáp án đúng trước các ý sau:

Chúng ta sẽ xem xét từng ý một:

* Con người làm ra ánh sáng nhân tạo nên không cần ánh sáng mặt trời. Ý này sai. Ánh sáng mặt trời cung cấp năng lượng cho sự sống trên Trái Đất, bao gồm cả thực vật quang hợp để tạo ra thức ăn. Ánh sáng nhân tạo không thể thay thế hoàn toàn vai trò của ánh sáng mặt trời.

* Nhiệt độ chỉ ảnh hưởng đến sự sinh sản của động vật. Ý này sai. Nhiệt độ ảnh hưởng đến tất cả các quá trình sống của sinh vật, bao gồm trao đổi chất, sinh trưởng, phát triển, và cả sinh sản.

* Các loài cây khác nhau có nhu cầu về nước, ánh sáng khác nhau. Ý này đúng. Ví dụ, cây ưa bóng và cây ưa sáng có nhu cầu ánh sáng khác nhau. Cây sống ở sa mạc có nhu cầu nước ít hơn cây sống ở vùng ẩm ướt.

* Chỉ có động vật kiếm ăn vào ban ngày mới cần ánh sáng. Ý này sai. Ánh sáng mặt trời gián tiếp ảnh hưởng đến nhiều loài động vật, ngay cả những loài kiếm ăn ban đêm, thông qua chuỗi thức ăn hoặc ảnh hưởng đến môi trường sống của chúng. Ngoài ra, một số động vật cần ánh sáng để định hướng hoặc thực hiện các hoạt động sinh học khác.

Đáp án: Các loài cây khác nhau có nhu cầu về nước, ánh sáng khác nhau.

—

Câu 10: Chuỗi thức ăn nào chỉ ra mối quan hệ thức ăn của gà, lúa và diều hâu?

Chuỗi thức ăn thể hiện mối quan hệ sinh vật này ăn sinh vật kia. Chúng ta cần xác định đối tượng nào là sinh vật sản xuất (thực vật) và đối tượng nào là sinh vật tiêu thụ.

* Lúa: Là thực vật, tự sản xuất thức ăn thông qua quang hợp. Lúa là sinh vật sản xuất.

* Gà: Gà ăn thóc (hạt lúa). Gà là sinh vật tiêu thụ bậc 1.

* Diều hâu: Diều hâu ăn gà. Diều hâu là sinh vật tiêu thụ bậc 2.

Do đó, chuỗi thức ăn sẽ bắt đầu từ sinh vật sản xuất và kết thúc ở sinh vật tiêu thụ cao nhất.

A. Gà -> Diều hâu -> Lúa. Sai, gà không ăn diều hâu và diều hâu không ăn lúa.

B. Diều hâu -> Lúa -> Gà. Sai, diều hâu không ăn lúa và gà không ăn diều hâu theo chuỗi này.

C. Lúa -> Gà -> Diều hâu. Chuỗi này thể hiện: Lúa bị gà ăn, gà bị diều hâu ăn. Điều này hoàn toàn đúng với mối quan hệ thức ăn đã phân tích.

D. Gà -> Lúa -> Diều hâu. Sai, gà ăn lúa chứ không phải lúa ăn gà.

Đáp án: C. Lúa -> Gà -> Diều hâu

—

Các em đã hoàn thành xong phần bài tập. Cô hy vọng qua việc giải đáp này, các em đã củng cố thêm kiến thức của mình. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!