Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một biện pháp tu từ rất thú vị và có giá trị biểu cảm cao trong đoạn văn sau:

”Ở mảnh đất ấy, tháng giêng, tôi đi đốt bãi, đào ổ chuột. Ở mảnh đất ấy, những ngày chợ phiên, dì tôi lại mua cho vài cái bánh rợm.”

Đề bài yêu cầu chúng ta phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn văn này. Các em hãy chú ý lắng nghe và ghi chép nhé!

***

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn văn:

Trong đoạn văn ngắn gọn này, các em có thể dễ dàng nhận ra điệp ngữ chính là cụm từ: “Ở mảnh đất ấy”.

Trước hết, chúng ta hãy cùng nhắc lại một chút về khái niệm điệp ngữ. Điệp ngữ là biện pháp tu từ lặp đi lặp lại một từ, một cụm từ, hoặc cả một câu nhằm nhấn mạnh ý, tạo ấn tượng, gợi cảm xúc hoặc tạo nhịp điệu cho câu văn, đoạn văn.

Với cụm từ “Ở mảnh đất ấy” được lặp lại hai lần ở đầu mỗi câu, biện pháp điệp ngữ đã mang lại nhiều tác dụng quan trọng:

1. Nhấn mạnh và khắc sâu ấn tượng về địa điểm:

Khi cụm từ “Ở mảnh đất ấy” được lặp lại hai lần, người viết muốn nhấn mạnh điều gì các em? Đó chính là sự hiện diện của “mảnh đất ấy”. Việc lặp lại giúp người đọc không chỉ nhận ra mà còn ghi nhớ sâu sắc về địa điểm này. Đây không phải là một mảnh đất ngẫu nhiên mà là một nơi chốn mang nhiều ý nghĩa, là trung tâm của những kỷ niệm, hành động mà nhân vật “tôi” đã trải qua. Điệp ngữ biến “mảnh đất ấy” từ một địa danh bình thường trở thành một không gian đặc biệt, được ưu tiên nhắc đến hàng đầu.

2. Tạo sự liên kết chặt chẽ về nội dung:

Điệp ngữ giúp nối hai câu văn tưởng chừng độc lập lại thành một thể thống nhất. Cả hành động “đi đốt bãi, đào ổ chuột” (gợi lên sự tinh nghịch, hoạt động đồng quê của tuổi thơ) và việc “dì tôi lại mua cho vài cái bánh rợm” (gợi lên sự yêu thương, chăm sóc từ người thân và hương vị quê nhà) đều diễn ra tại cùng một nơi chốn, cùng gắn liền với những kỷ niệm của nhân vật tôi. Sự lặp lại này khẳng định mối quan hệ bền chặt giữa các sự việc với không gian mà chúng diễn ra, tạo nên một bức tranh ký ức liền mạch.

3. Góp phần tạo nhịp điệu, âm hưởng cho câu văn:

Khi đọc lên, các em có thấy câu văn trở nên nhịp nhàng hơn không? Việc lặp lại cụm từ này tạo ra một âm hưởng đều đặn, như một điệp khúc mở đầu cho mỗi kỷ niệm. Nhịp điệu này không chỉ làm cho đoạn văn dễ đọc, dễ nhớ hơn mà còn tạo ra một không khí hoài niệm, chậm rãi, trầm lắng, như đang kể lại những câu chuyện đã qua.

4. Gợi cảm xúc, hoài niệm về một không gian chứa chan kỉ niệm:

Quan trọng hơn cả, điệp ngữ “Ở mảnh đất ấy” còn mang giá trị biểu cảm sâu sắc. Nó gợi lên trong lòng người đọc cảm giác về một không gian thân thuộc, gắn bó với tuổi thơ và những ký ức không thể nào quên của nhân vật tôi. “Mảnh đất ấy” không chỉ là một địa điểm vật lý mà còn là nơi lưu giữ tình cảm, sự yêu thương (từ người dì), và những trải nghiệm đặc trưng của một thời thơ ấu (đốt bãi, đào ổ chuột). Biện pháp điệp ngữ giúp nhấn chìm người đọc vào dòng chảy hoài niệm của nhân vật, cảm nhận được sự trân trọng mà nhân vật dành cho nơi chốn này.

Tóm lại:

Dù chỉ là một đoạn văn ngắn, nhưng nhờ có biện pháp điệp ngữ, “mảnh đất ấy” hiện lên không chỉ là một địa điểm địa lí mà còn là một không gian kí ức, một nơi chốn chất chứa bao nhiêu tình cảm và kỷ niệm của nhân vật. Điệp ngữ đã làm cho đoạn văn trở nên giàu sức gợi, đầy chất thơ và cảm xúc.

Các em thấy đấy, chỉ một biện pháp tu từ nhỏ thôi cũng có thể tạo nên những giá trị lớn cho đoạn văn phải không nào? Cô mong rằng qua bài học này, các em sẽ biết cách nhận diện và phân tích tác dụng của điệp ngữ một cách hiệu quả hơn nhé!