PHẦN 1. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Đọc kĩ đoạn trích sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
“Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần,và thấy đó cũng là thêm cho mình một
góc độ nhìn một cách nhìn về con sông Tây Bắc”hung bạo và
trữ tình.Từ trên tàu bay mà nhìn xuống Sông Đà,không ai trong tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình kia lại chính là cái con sông hằng năm và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc và phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò Sông Đà.Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thuỷ Tinh”Núi cao sông hãy còn dài – Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” . Hình như khi mà ta đã quen đọc bản đồ sông núi,thì mỗi lúc ngồi tàu bay trên chiều cao mà nhìn xuống đất nước Tổ quốc bao la,càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây dưới chân mình. Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai va cuồn cuộn mù khói Mèo đốt nương xuân. Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước Sông Đà. Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm Sông Lô. Mùa thu nước Sông đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về. Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng Sông Đà là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo lếu, rồi cứ thế mà phiết vào bản đồ lai chữ.”
(Trích”Người lái đò Sông Đà”-Nguyễn Tuân)
Câu 1: tác giả ghi chép lại hình ảnh và cảm xúc về con Sông Đà bằng ngôi thứ mấy? nêu tác dụng của ngôi kể đó.
Câu 2: tác dụng dấu ngoặc kép trong câu văn sau:” cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn tinh thủy tinh:” núi cao sông hãy còn dài-năm năm báo oán đời đời đánh ghen.”
Câu 3: vào mùa thu, tác giả miêu tả dòng sông đà với những hình ảnh nào?
Câu 4:Nêu nội dung chính của đoạn trích trên
Câu 5: từ nội dung của đoạn trích trên, em hãy viết 2-3 câu nhận xét về con Sông Đà?
Câu 6: từ nội dung của đoạn trích,Em rút ra bài học gì cho bản thân?
Mọi người viết làm sao cho chi tiết là được ạ!
PHẦN 1. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Câu 1: Tác giả ghi chép lại hình ảnh và cảm xúc về con Sông Đà bằng ngôi thứ mấy? Nêu tác dụng của ngôi kể đó.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Xác định ngôi kể.
Để xác định ngôi kể, các em hãy tìm xem trong đoạn trích có những từ ngữ nào chỉ người kể chuyện nhé. Chúng ta có thể thấy rõ các từ “tôi”, “mình” xuất hiện trong đoạn trích (“Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà”, “thêm cho mình một góc độ nhìn”, “Tôi đã nhìn say sưa”,…).
Bước 2: Nêu ngôi kể.
Dựa vào các từ ngữ trên, chúng ta có thể kết luận tác giả đã ghi chép lại hình ảnh và cảm xúc về con Sông Đà bằng ngôi kể thứ nhất (người kể tự xưng là “tôi”).
Bước 3: Nêu tác dụng của ngôi kể.
Khi tác giả tự xưng “tôi” để kể chuyện, người đọc sẽ cảm thấy như đang được chính tác giả dẫn dắt, cùng trải nghiệm và cảm nhận. Điều này giúp:
- Tạo sự chân thật, gần gũi cho câu chuyện.
- Giúp người đọc cảm nhận trực tiếp những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc của tác giả đối với con sông Đà.
- Khiến đoạn văn trở nên sinh động và giàu tính biểu cảm hơn.
Câu 2: Tác dụng dấu ngoặc kép trong câu văn sau: “cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn tinh thủy tinh: “núi cao sông hãy còn dài-năm năm báo oán đời đời đánh ghen.””
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Nhận diện phần văn bản được đặt trong dấu ngoặc kép.
Trong câu văn trên, phần được đặt trong dấu ngoặc kép là: “núi cao sông hãy còn dài-năm năm báo oán đời đời đánh ghen.”
Bước 2: Xác định loại văn bản đó.
Đây là một câu đồng dao, một lời nói hoặc một câu hát dân gian được lưu truyền.
Bước 3: Nêu tác dụng của dấu ngoặc kép.
Dấu ngoặc kép trong trường hợp này có tác dụng:
- Đánh dấu lời nói trực tiếp, cụ thể ở đây là trích dẫn nguyên văn một câu đồng dao thần thoại quen thuộc về Sông Đà.
- Giúp người đọc phân biệt rõ lời của tác giả với lời của một nhân vật hoặc một câu nói được lưu truyền.
Câu 3: Vào mùa thu, tác giả miêu tả dòng sông Đà với những hình ảnh nào?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đọc kĩ đoạn trích và tìm thông tin về mùa thu.
Trong đoạn trích, có đoạn viết rõ về Sông Đà vào mùa thu: “Mùa thu nước Sông đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về.”
Bước 2: Liệt kê các hình ảnh được tác giả miêu tả.
Dựa vào câu văn trên, tác giả miêu tả dòng Sông Đà vào mùa thu với những hình ảnh sau:
- Nước sông “lừ lừ chín đỏ”.
- Màu nước được so sánh “như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa”.
- Nó mang “cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội”.
Những hình ảnh này cho thấy một Sông Đà hung dữ, đầy giận dữ vào mùa thu, hoàn toàn đối lập với vẻ xanh ngọc bích của mùa xuân.
Câu 4: Nêu nội dung chính của đoạn trích trên.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đọc lại toàn bộ đoạn trích để nắm ý chung.
Đoạn trích mở đầu bằng cái nhìn từ trên cao, sau đó là những cảm nhận về sự “hung bạo và trữ tình” của Sông Đà, về sự thay đổi màu sắc của sông theo mùa (mùa xuân xanh ngọc bích, mùa thu chín đỏ giận dữ), và cả tình cảm yêu nước của tác giả khi nhắc đến tên sông. Tất cả đều xoay quanh việc miêu tả và bộc lộ cảm xúc về con sông.
Bước 2: Tóm tắt nội dung cốt lõi.
Nội dung chính của đoạn trích là: Đoạn trích miêu tả vẻ đẹp đa dạng, phong phú của con Sông Đà, từ vẻ hùng vĩ, dữ dội đến nét thơ mộng, trữ tình, qua cái nhìn và cảm nhận đầy tình yêu của tác giả.
Câu 5: Từ nội dung của đoạn trích trên, em hãy viết 2-3 câu nhận xét về con Sông Đà?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Dựa vào các chi tiết miêu tả và nội dung chính đã tìm hiểu.
Chúng ta thấy Sông Đà có nhiều vẻ:
- Hung bạo nhưng cũng trữ tình.
- Màu sắc thay đổi theo mùa (xanh ngọc bích, chín đỏ).
- Gắn liền với truyền thuyết.
- Là biểu tượng của Tây Bắc.
Bước 2: Viết 2-3 câu nhận xét ngắn gọn, rõ ràng.
Dựa vào những điều đó, cô có thể đưa ra nhận xét như sau:
Con Sông Đà hiện lên thật hùng vĩ, dữ dội nhưng cũng không kém phần thơ mộng, trữ tình. Sông mang trong mình những nét tính cách rất riêng biệt, vừa mạnh mẽ lại vừa duyên dáng, thay đổi màu sắc theo từng mùa. Đây là một con sông có vẻ đẹp đa dạng, khiến người đọc phải ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của thiên nhiên Tây Bắc.
Câu 6: Từ nội dung của đoạn trích, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Liên hệ nội dung đoạn trích với bản thân.
Đoạn trích cho chúng ta thấy cách tác giả quan sát, cảm nhận thiên nhiên rất tinh tế và giàu tình cảm. Tác giả không chỉ nhìn thấy vẻ bề ngoài mà còn cảm nhận được cả “tính cách” của con sông, và thể hiện tình yêu quê hương đất nước qua những trang viết này.
Bước 2: Rút ra bài học cụ thể, phù hợp với lứa tuổi.
Từ đoạn trích này, em có thể rút ra những bài học quý giá cho bản thân như sau:
- Bài học về tình yêu quê hương, đất nước: Cần biết yêu thương, trân trọng và tự hào về vẻ đẹp của thiên nhiên, con người Việt Nam.
- Bài học về cách nhìn nhận: Cần học cách quan sát mọi vật xung quanh một cách tỉ mỉ, từ nhiều góc độ khác nhau để cảm nhận được vẻ đẹp đa dạng và phong phú của cuộc sống.
- Bài học về sự tinh tế: Luôn biết lắng nghe, cảm nhận để thấy được những điều thú vị, ý nghĩa ẩn sâu trong từng cảnh vật, từng sự việc.
Các em thấy đấy, chỉ với một đoạn trích ngắn, nhà văn Nguyễn Tuân đã mở ra cả một thế giới về con Sông Đà đầy ấn tượng. Cô mong rằng qua bài tập này, các em không chỉ hiểu sâu hơn về tác phẩm mà còn học được cách cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống xung quanh mình nhé!