PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4,0 điểm): Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi:
Cả nhà đi…
Cả nhà đi học
Đưa con đến lớp mỗi ngày
Như con mẹ cũng “thưa thầy”, “chào cô”
Chiều qua bố đón tình cờ
Con nghe bố cũng “chào cô”, “thưa thầy”…
Cả nhà đi học, vui thay!
Hèn chi điểm xấu, buồn lây cả nhà
Hèn chi mười điểm hôm qua
Nhà mình như thể được… ba điểm mười.
(Cao Xuân Sơn)
Câu 1: Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? (1,0 điểm)
Câu 2: Tìm và ghi lại câu cảm thán có trong bài thơ? (1,0 điểm)
Câu 3: Trong bốn câu thơ cuối, nhà thơ đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Hãy nêu tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ đó?
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải một bài tập đọc hiểu rất thú vị về tình cảm gia đình nhé. Bài thơ “Cả nhà đi học” tuy ngắn gọn nhưng chứa đựng những thông điệp thật ấm áp và ý nghĩa. Các em hãy cùng cô phân tích từng câu hỏi để hiểu sâu hơn về tác phẩm này.
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Câu 1: Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? (1,0 điểm)
- Bước 1: Quan sát hình thức bài thơ.
Các em hãy đọc và đếm số tiếng (âm tiết) trong từng dòng thơ.
– Dòng 1: “Đưa con đến lớp mỗi ngày” -> 6 tiếng.
– Dòng 2: “Như con mẹ cũng ‘thưa thầy’, ‘chào cô'” -> 8 tiếng.
– Dòng 3: “Chiều qua bố đón tình cờ” -> 6 tiếng.
– Dòng 4: “Con nghe bố cũng ‘chào cô’, ‘thưa thầy’…” -> 8 tiếng.
… Cứ như vậy, các dòng thơ được sắp xếp thành từng cặp: một dòng 6 tiếng và một dòng 8 tiếng. - Bước 2: Gọi tên thể thơ.
Đây là đặc điểm đặc trưng của thể thơ truyền thống của dân tộc Việt Nam. - Trả lời:
Bài thơ trên được viết theo thể thơ lục bát.
Câu 2: Tìm và ghi lại câu cảm thán có trong bài thơ? (1,0 điểm)
- Bước 1: Nhớ lại kiến thức về câu cảm thán.
Câu cảm thán là câu dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc, tình cảm (vui mừng, buồn bã, ngạc nhiên, thán phục…). Về hình thức, câu cảm thán thường có các từ ngữ cảm thán (ôi, than ôi, thay, biết bao…) và thường kết thúc bằng dấu chấm than (!). - Bước 2: Tìm câu thơ phù hợp với dấu hiệu trên.
Đọc lại toàn bộ bài thơ, ta thấy có một câu bộc lộ trực tiếp cảm xúc vui sướng và kết thúc bằng dấu chấm than. - Trả lời:
Câu cảm thán có trong bài thơ là: Cả nhà đi học, vui thay!
Câu 3: Trong bốn câu thơ cuối, nhà thơ đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Hãy nêu tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ đó?
- Bước 1: Xác định bốn câu thơ cuối.
Bốn câu thơ cuối là:
“Cả nhà đi học, vui thay!
Hèn chi điểm xấu, buồn lây cả nhà
Hèn chi mười điểm hôm qua
Nhà mình như thể được… ba điểm mười.” - Bước 2: Tìm và gọi tên biện pháp tu từ.
Trong câu thơ cuối cùng “Nhà mình như thể được… ba điểm mười”, các em sẽ thấy có từ so sánh “như thể”. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất của biện pháp tu từ so sánh.
(Ngoài ra, các em có thể thấy việc lặp lại từ “Hèn chi” ở đầu hai câu thơ cũng là biện pháp điệp ngữ, nhưng biện pháp so sánh ở câu cuối có vai trò nổi bật hơn, tạo nên điểm sáng cho cả đoạn thơ). - Bước 3: Phân tích và nêu tác dụng.
Phép so sánh này có tác dụng gì? Nó so sánh cái gì với cái gì và để làm gì? - Trả lời:
– Biện pháp tu từ được sử dụng trong bốn câu thơ cuối là: so sánh (thể hiện rõ nhất ở câu “Nhà mình như thể được… ba điểm mười.”).
– Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh:- So sánh niềm vui của cả gia đình khi con được một điểm 10 với niềm vui như nhận được “ba điểm mười”.
- Việc so sánh này có tác dụng nhấn mạnh, làm tăng gấp bội niềm vui, niềm hạnh phúc của cả gia đình. Nó cho thấy con chỉ được một điểm mười nhưng niềm vui của bố, của mẹ và của con cộng lại đã nhân niềm vui ấy lên gấp nhiều lần.
- Qua đó, tác giả khẳng định và ngợi ca sự gắn kết sâu sắc, sự đồng hành, sẻ chia mọi niềm vui, nỗi buồn trong học tập và trong cuộc sống của các thành viên trong gia đình. Phép so sánh làm cho câu thơ trở nên giàu hình ảnh, sinh động và gợi cảm, thể hiện trọn vẹn tình cảm gia đình ấm áp, thiêng liêng.
Cô hy vọng với phần hướng dẫn chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về bài thơ và cách làm bài tập đọc hiểu. Hãy luôn yêu thích môn Văn và khám phá những điều thú vị trong từng trang sách nhé! Chúc các em học tốt
Câu 1 :
– Thể thơ : Lục bát
Câu 2 :
– Câu cảm thán trong bài thơ :
+ Cả nhà đi học vui thay !
*) Câu cảm thán hay Câu cảm là Câu được đùng để bộc lộ cảm xúc của con người về một sự vật , sự việc , hiện tượng đời sống nào đó .
+ Đầu câu hay có : Ôi , Chao , Chà , ….
+ Cuối câu hay có : quá , lắm , thật , ……………. Đặc biệt có dấu chấm than ” ! ”
Câu 3 :
⇒ BPTT : Điệp ngữ
+ Hèn chi .. ( 2 lần )
→ T/d :
+ Tăng sức gợi hình , gợi cảm cho sự diễn đạt .
+ Làm cho chất thơ thêm phần dí dỏm , đáng yêu . Khi con đi học , bố mẹ cũng như được đi học . Con bị điểm kém , con buồn , bố mẹ cũng buồn lây . Con được điểm mười , con vui , cả nhà như là được tận ba điểm mười . Tác giả đã khéo léo sử dụng biện pháp điệp ngữu nhằm nhấn mạnh ý nghĩa của bài thơ . Việc sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ đặc sắc ấy đã khiến cho bài thơ thêm chút dễ thương , mềm mại nhưng vẫn cuốn hút người đọc qua từng con chữ . Tuy bài thơ không quá hay nhưng lại mang tính nhịp điệu , hài hòa và dễ thu hút người đọc .
_________________\(\color{orange}{\text{Meoow~}}\)________________________________
\(#khoanguyen045\)
Câu \(1:\)
\(-\) Bài thơ trên được viết theo thể thơ: Lục bát
Câu \(2:\)
\(-\) Câu cảm thán có trong bài thơ là:
\(+\) Cả nhà đi học, vui thay!
\(@\) Dấu hiệu nhận biết:
\(->\) Cuối câu có dấu chấm than \((!)\)
\(->\) Nội dung câu văn nhằm bộc lộ cảm xúc vui vẻ của cả nhà khi đi học
\(->\) Có từ ngữ bộc lộ cảm xúc: thay
\(***\) Câu cảm hay còn gọi là câu cảm thán, là câu dùng để bộc lộ cảm xúc của người viết, người nói về một vấn đề nào đó.
Câu \(3:\)
\(@\) Trích \(4\) câu thơ cuối:
Cả nhà đi học, vui thay!
Hèn chi điểm xấu, buồn lây cả nhà
Hèn chi mười điểm hôm qua
Nhà mình như thể được… ba điểm mười.
\(->\) Trong bốn câu thơ cuối, nhà thơ đã sử dụng biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc ( Điệp cấu trúc câu: hèn chi)
\(***\) \(\textit{ Tác dụng:}\)
\(+\) Tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo sự diễn đạt cho câu thơ
\(+\) Tạo nhịp điệu cho câu thơ
\(+\) Góp phần làm nên sự nhịp nhàng, cân đối cho văn bản, từ đó tạo sự lôi cuốn, cuốn hút người đọc hơn
\(+\) Làm nổi bật cảm xúc của người con khi nhận ra cả nhà ai cũng đi học giống như bản thân: khi con có một con điểm kém, cả nhà cũng như nhận các con điểm kém giống con, còn khi con nhận được điểm mười thì cả nhà cũng như thể nhận được ba con điểm mười.
\(+\) Góp phần thể hiện rõ sự phấn khích, vui vẻ và hân hoan của người con khi biết cả nhà đều đi học