HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP

Câu 1. (0,5 điểm)

Trả lời: Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

Lí giải chi tiết:
Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em cần xem xét mục đích của người viết.

Trong đoạn văn này, tác giả Adam Khoo không kể một câu chuyện (tự sự), không tái hiện lại đặc điểm của một sự vật, con người (miêu tả), và cũng không chỉ đơn thuần bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ (biểu cảm).

Thay vào đó, tác giả đưa ra một quan điểm, một luận điểm rất rõ ràng ngay từ câu đầu: “Người thành công luôn chịu trách nhiệm cho bất cứ chuyện gì xảy ra trong cuộc sống của họ.” Sau đó, toàn bộ phần còn lại của đoạn văn dùng lí lẽ (“bạn là một phần nguyên nhân”, “bạn sẽ có khả năng thay đổi”) và dẫn chứng (các ví dụ về thi trượt, được tin tưởng…) để làm sáng tỏ và thuyết phục người đọc tin vào luận điểm đó.

Đây chính là đặc trưng cơ bản của một văn bản nghị luận. Vì vậy, phương thức biểu đạt chính là nghị luận.

Câu 2. (0,75 điểm)

Trả lời: Việc đưa ra các ví dụ trong văn bản có những tác dụng sau:

– Thứ nhất, làm cụ thể hóa, sáng tỏ cho luận điểm. Luận điểm “chịu trách nhiệm cho bất cứ chuyện gì xảy ra” là một khái niệm khá trừu tượng. Các ví dụ như “thi trượt”, “không được cha mẹ tin tưởng”, “vào lớp tệ hại nhất”, “trở thành học sinh xuất sắc” đã giúp người đọc hình dung một cách rõ ràng, cụ thể về việc chịu trách nhiệm là như thế nào trong đời sống hàng ngày.

– Thứ hai, tăng sức thuyết phục cho lập luận của tác giả. Trong văn nghị luận, dẫn chứng là yếu tố không thể thiếu để chứng minh cho luận điểm. Các ví dụ này chính là những dẫn chứng xác thực, gần gũi với đối tượng độc giả là học sinh, sinh viên, khiến cho lí lẽ của tác giả trở nên đáng tin cậy và có sức nặng hơn.

– Thứ ba, giúp người đọc dễ dàng liên hệ với bản thân và thấm thía hơn bài học. Những ví dụ được đưa ra đều là những tình huống mà hầu hết các bạn học sinh đều có thể đã hoặc sẽ trải qua. Điều này tạo ra sự đồng cảm, giúp người đọc soi chiếu vào chính cuộc sống của mình, từ đó nhận thức sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc chịu trách nhiệm.

Câu 3. (0,75 điểm)

Trả lời:
Đây là một câu hỏi mở, các em có thể chọn những thông điệp khác nhau miễn là hợp lí và có cách lí giải thuyết phục. Dưới đây là một gợi ý của cô:

Thông điệp mà em tâm đắc nhất từ văn bản là: Hãy làm chủ cuộc sống của chính mình bằng cách chịu trách nhiệm cho mọi việc xảy ra.

Lí giải vì sao điều đó có ý nghĩa với em:

Thông điệp này có ý nghĩa vô cùng sâu sắc với em, đặc biệt khi em đang là một học sinh lớp 9, đứng trước những lựa chọn quan trọng của cuộc đời.

– Trước hết, thông điệp này giúp em có một thái độ sống tích cực và chủ động. Thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho người khác khi gặp thất bại (ví dụ: đổ lỗi đề thi khó khi bị điểm kém, đổ lỗi cho bạn bè khi bị thầy cô phê bình), em sẽ nhìn nhận lại chính bản thân mình. Em sẽ tự hỏi mình đã thực sự cố gắng hết sức chưa, mình đã sai ở đâu và cần cải thiện điều gì. Thái độ này giúp em không bị chìm trong sự thất vọng, mà luôn tìm ra hướng để vươn lên.

– Thứ hai, thông điệp này mang lại cho em sức mạnh để thay đổi. Như tác giả đã viết: “Nếu bạn tin rằng bạn là nguyên do của mọi chuyện, bạn sẽ có khả năng thay đổi và cải thiện mọi chuyện.” Khi em nhận ra kết quả học tập của mình là do sự nỗ lực của chính em, em sẽ có động lực để học chăm chỉ hơn. Khi em hiểu rằng mối quan hệ với cha mẹ, bạn bè phụ thuộc vào cách hành xử của mình, em sẽ học cách cư xử khéo léo và chân thành hơn. Em nhận ra rằng mình không phải là người bị động chờ đợi số phận, mà chính là người kiến tạo nên cuộc sống của mình.

Vì vậy, việc nhận lãnh trách nhiệm không phải là một gánh nặng, mà là chìa khóa để em trưởng thành, tự tin và thực sự làm chủ tương lai của mình.

Cô hy vọng phần hướng dẫn chi tiết này sẽ giúp các em hiểu bài sâu hơn. Chúc các em học tốt