Hôm nay, cô sẽ hướng dẫn các em giải đáp một câu hỏi rất hay trong bài thơ “Mây và sóng”. Đây là một bài thơ giàu hình ảnh và chan chứa tình cảm, vì vậy việc xác định phương thức biểu đạt sẽ giúp chúng ta hiểu sâu hơn về ý nghĩa của tác phẩm.

Chúng ta sẽ cùng nhau đi qua từng bước một thật chậm và kĩ nhé.

Bước 1: Ôn lại kiến thức về các phương thức biểu đạt

Trước khi phân tích bài thơ, các em hãy cùng cô nhắc lại một số phương thức biểu đạt chính mà chúng ta đã học nhé:
– Tự sự: Là phương thức dùng để kể lại một câu chuyện, có nhân vật, có sự việc, có diễn biến. Mục đích chính là trình bày một chuỗi sự kiện.
– Miêu tả: Là phương thức dùng lời văn để làm cho người đọc, người nghe có thể hình dung được cụ thể sự vật, sự việc, con người hoặc phong cảnh. Mục đích chính là tái hiện lại đối tượng.
– Biểu cảm: Là phương thức dùng để bộc lộ trực tiếp hoặc gián tiếp tình cảm, cảm xúc của người viết (hoặc của nhân vật) về thế giới xung quanh. Mục đích chính là bày tỏ tình cảm, cảm xúc.

Các em đã nhớ lại chưa nào? Bây giờ chúng ta sẽ áp dụng kiến thức này vào bài thơ nhé.

Bước 2: Phân tích các yếu tố trong bài thơ “Mây và sóng”

Chúng ta hãy cùng đọc lại bài thơ và tìm xem tác giả đã sử dụng những cách viết nào nhé.

1. Yếu tố Tự sự (kể chuyện):
Các em có thấy bài thơ giống như một câu chuyện nhỏ không? Chắc chắn là có rồi!
– Bài thơ có nhân vật: em bé, mẹ, những người trên mây, những người trong sóng.
– Bài thơ có các sự việc nối tiếp nhau:
+ Lần thứ nhất: Mây rủ em bé đi chơi, em bé hỏi mẹ và từ chối lời mời gọi đó.
+ Lần thứ hai: Sóng rủ em bé đi chơi, em bé lại hỏi mẹ và tiếp tục từ chối.
– Toàn bộ bài thơ là lời kể của em bé về những cuộc trò chuyện đó.
=> Như vậy, rõ ràng bài thơ có sử dụng phương thức tự sự.

2. Yếu tố Miêu tả:
Tác giả Ta-go có dùng những câu văn để vẽ nên hình ảnh không? Có chứ!
– Tác giả miêu tả trò chơi của những người trên mây: “chơi với bình minh vàng”, “chơi với vầng trăng bạc”.
– Tác giả miêu tả trò chơi của những người trong sóng: “ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn”.
– Đặc biệt là trò chơi của hai mẹ con: mẹ là “vầng trăng”, con là “làn mây”; con là “sóng”, mẹ là “bến bờ kì lạ”.
=> Như vậy, bài thơ có sử dụng phương thức miêu tả để làm cho các trò chơi và hình ảnh trở nên thật đẹp và sống động.

3. Yếu tố Biểu cảm (bày tỏ tình cảm):
Đây là yếu tố quan trọng nhất. Các em hãy tự hỏi: Tác giả kể câu chuyện trên để làm gì? Có phải chỉ để chúng ta biết về lời mời gọi của mây và sóng không?
– Không phải vậy! Mục đích chính của câu chuyện là để thể hiện tình cảm của em bé.
– Em bé từ chối những lời mời gọi hấp dẫn từ mây và sóng không phải vì em không thích, mà vì một lý do quan trọng hơn: “Nhưng làm sao tôi có thể rời mẹ tôi được?”.
– Tình yêu thương, sự gắn bó sâu sắc với mẹ chính là lý do em bé ở lại. Toàn bộ bài thơ là lời ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt. Những trò chơi do em bé sáng tạo ra còn vui hơn, hạnh phúc hơn vì luôn có mẹ ở bên.
=> Như vậy, mục đích cuối cùng của bài thơ là để bộc lộ tình yêu thương mẹ tha thiết của em bé. Đây chính là phương thức biểu cảm.

Bước 3: Kết luận phương thức biểu đạt chính của bài thơ

Sau khi phân tích ở Bước 2, chúng ta thấy bài thơ có cả ba yếu tố: Tự sự, Miêu tả và Biểu cảm.

Tuy nhiên, một tác phẩm văn học thường có một phương thức biểu đạt chính, còn các phương thức khác chỉ là phụ trợ, kết hợp để làm nổi bật phương thức chính.

Trong bài “Mây và sóng”, tác giả mượn một câu chuyện (tự sự), dùng những hình ảnh đẹp (miêu tả) để làm nổi bật mục đích cuối cùng là ca ngợi tình mẫu tử (biểu cảm).

Vì vậy, chúng ta đi đến kết luận cuối cùng:

Phương thức biểu đạt của bài thơ “Mây và sóng” là biểu cảm kết hợp với tự sự và miêu tả, trong đó biểu cảm là phương thức biểu đạt chính.

Cô hy vọng phần giải đáp chi tiết này sẽ giúp các em hiểu bài sâu sắc hơn và thêm yêu tác phẩm tuyệt vời này. Chúc các em học tốt