Quê hương tôi có cây bầu cây nhịTiếng đàn kêu tích tịch tình tangCó cô Tấm náu m…
Quê hương tôi có cây bầu cây nhị
Tiếng đàn kêu tích tịch tình tang
Có cô Tấm náu mình trong quả thị,
Có người em may túi đúng ba gang.
Quê hương tôi có ca dao tục ngữ,
Ông trăng tròn thường xuống mọi nhà chơi.
Một đĩa muối cũng mặn tình chồng vợ,
Một dây trầu cũng nhắc chuyện lứa đôi.
….
Quê hương tôi có bà Trưng, bà Triệu
Cưỡi đầu voi, dấy nghĩa, trả thù chung.
Ông Lê Lợi đã trường kỳ kháng chiến,
Hưng Đạo vương đã mở hội Diên Hồng
Quê hương tôi có múa xoè, hát đúm,
Có hội xuân liên tiếp những đêm chèo.
Có Nguyễn Trãi, có Bình Ngô đại cáo.
Có Nguyễn Du và có một Truyện Kiều.
(Trích Bài thơ Quê Hương Nguyễn Bính)
Câu 1. Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ gì? (0,5 điểm)
Câu 2. Em hãy cho biết tên 2 truyện cổ tích được gợi lên từ câu 3 4 của khổ thơ [ 1].
Câu 3. Xác định tên cụm từ; tìm phần trước – phần trung tâm phần sau của cụm từ đã mở hội Diên Hồng”. (0,5 điểm)
Câu 4. Em hãy cho biết cây bầu, cây nhị trong câu thơ: Quê hương tôi có cây bầu, cây nhị có nghĩa là gì? (0,5 điểm)
Câu 5. Em hiểu như thế nào về nguồn gốc và nội dung câu thơ: “Một đĩa muối cũng mặn tình chồng vợ” (1,0 điểm)
Câu 6. Em nhận ra những truyền thống gì của quê hương, đất nước được thể hiện qua đoạn thơ trên? (1,0 điểm)
Câu 1. Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ gì? (0,5 điểm)
Các em hãy quan sát thật kỹ cấu trúc của đoạn thơ. Chúng ta thấy mỗi khổ thơ có 4 câu, mỗi câu có 7 âm tiết và có sự gieo vần đặc trưng. Đây là dấu hiệu của thể thơ nào nhỉ?
Đáp án: Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
Câu 2. Em hãy cho biết tên 2 truyện cổ tích được gợi lên từ câu 3 – 4 của khổ thơ [ 1].
Chúng ta cùng xem lại khổ thơ đầu tiên:
“Quê hương tôi có cây bầu cây nhị
Tiếng đàn kêu tích tịch tình tang
Có cô Tấm náu mình trong quả thị,
Có người em may túi đúng ba gang.”
Câu thơ “Có cô Tấm náu mình trong quả thị” gợi cho chúng ta nhớ đến nhân vật nào trong truyện cổ tích? Còn câu “Có người em may túi đúng ba gang” thì sao?
Đáp án: Hai truyện cổ tích được gợi lên từ câu 3 – 4 của khổ thơ [1] là:
– Tấm Cám (qua chi tiết “cô Tấm náu mình trong quả thị”).
– Sự tích cây khế (qua chi tiết “người em may túi đúng ba gang”).
Câu 3. Xác định tên cụm từ; tìm phần trước – phần trung tâm – phần sau của cụm từ “đã mở hội Diên Hồng”. (0,5 điểm)
Đầu tiên, chúng ta cần xác định cụm từ mà đề bài yêu cầu. Đó chính là “đã mở hội Diên Hồng”.
Tiếp theo, chúng ta sẽ phân tích cấu trúc của cụm từ này.
Đáp án:
– Tên cụm từ: Cụm động từ.
– Phần trước (chủ ngữ): Hưng Đạo vương.
– Phần trung tâm (vị ngữ): đã mở.
– Phần sau (bổ ngữ): hội Diên Hồng.
Câu 4. Em hiểu như thế nào về cây bầu, cây nhị trong câu thơ: “Quê hương tôi có cây bầu, cây nhị” có nghĩa là gì? (0,5 điểm)
Khi nghe nhắc đến cây bầu, cây nhị, chúng ta thường liên tưởng đến những hình ảnh nào trong đời sống làng quê Việt Nam?
Đáp án: Cây bầu, cây nhị trong câu thơ mang ý nghĩa biểu tượng cho khung cảnh làng quê Việt Nam bình dị, thân thuộc, gợi lên hình ảnh những lũy tre xanh, những giàn bầu, giàn bí trĩu quả, và âm thanh quen thuộc của cây nhị trong những lúc nông nhàn hay lễ hội.
Câu 5. Em hiểu như thế nào về nguồn gốc và nội dung câu thơ: “Một đĩa muối cũng mặn tình chồng vợ” (1,0 điểm)
Câu thơ này gợi cho chúng ta nhớ đến những câu ca dao, tục ngữ nào về tình nghĩa vợ chồng? “Mặn tình chồng vợ” có ý nghĩa như thế nào?
Đáp án:
– Nguồn gốc: Câu thơ này xuất phát từ một câu ca dao, tục ngữ quen thuộc của dân gian: “Miếng giữa làng còn xót lại miếng ngon. Miếng giữa chợ còn xót lại miếng ngon. Miếng cơm manh áo còn xót lại miếng ngon. Nghĩa tình còn xót lại nghĩa tình vợ chồng.” Hoặc liên quan đến câu: “Một miếng giữa làng bằng một sàng xó bếp.”
– Nội dung: Câu thơ muốn khẳng định rằng, trong tình nghĩa vợ chồng, dù cho có khó khăn, thiếu thốn đến đâu, chỉ cần có nhau, chia sẻ với nhau dù là “một đĩa muối” đạm bạc cũng đủ làm nên sự nồng ấm, bền chặt. Nó đề cao giá trị của tình yêu thương, sự sẻ chia, chung thủy trong cuộc sống hôn nhân, vượt lên trên vật chất.
Câu 6. Em nhận ra những truyền thống gì của quê hương, đất nước được thể hiện qua đoạn thơ trên? (1,0 điểm)
Chúng ta hãy cùng rà soát lại từng khổ thơ để xem nhà thơ đã nhắc đến những gì tiêu biểu của quê hương, đất nước Việt Nam.
Đáp án: Qua đoạn thơ trên, em nhận ra những truyền thống sau của quê hương, đất nước:
– Truyền thống văn hóa, văn học dân gian: Được thể hiện qua các câu ca dao, tục ngữ, hình ảnh truyện cổ tích (cô Tấm, người em may túi), âm nhạc dân gian (tiếng đàn, hát đúm, chèo).
– Truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm: Được thể hiện qua hình ảnh các vị anh hùng dân tộc như Bà Trưng, Bà Triệu, Hưng Đạo Vương, Lê Lợi; các sự kiện lịch sử quan trọng như hội Diên Hồng, kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, khởi nghĩa Lam Sơn.
– Truyền thống lao động, sản xuất: Gợi qua hình ảnh cây bầu, cây nhị, múa xoè, thể hiện đời sống gắn bó với nông nghiệp, với thiên nhiên.
– Truyền thống về tình nghĩa vợ chồng, gia đình: Được thể hiện qua câu thơ “Một đĩa muối cũng mặn tình chồng vợ”, đề cao giá trị của sự sẻ chia, chung thủy.
– Truyền thống văn học bác học, tinh hoa văn hóa dân tộc: Gợi qua hình ảnh Nguyễn Trãi với “Bình Ngô đại cáo”, Nguyễn Du với “Truyện Kiều”, thể hiện sự kế thừa và phát huy những di sản văn hóa quý báu của dân tộc.
Hy vọng qua bài học hôm nay, các em đã hiểu rõ hơn về vẻ đẹp của quê hương đất nước được khắc họa trong bài thơ “Quê hương” của Nguyễn Bính. Các em về nhà ôn lại bài và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo nhé!