Chào các em, cô là giáo viên Tiếng Anh của lớp mình đây. Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một cấu trúc ngữ pháp rất thú vị liên quan đến động từ bắt đầu và tiếp diễn một hành động. Các em đã sẵn sàng chưa nào?

Các em hãy nhìn vào cấu trúc mà cô đã viết trên bảng nhé:

S + started / began + V-ing / to-V

Cấu trúc này có nghĩa là “chủ ngữ bắt đầu làm gì đó”. Ở đây, “started” và “began” đều có nghĩa là “bắt đầu”. Đi sau nó, chúng ta có thể dùng động từ ở dạng V-ing (hiện tại phân từ) hoặc động từ nguyên mẫu có “to” (to-infinitive). Cả hai dạng này đều có thể sử dụng được và mang ý nghĩa tương tự nhau khi đi sau “started” hoặc “began”.

Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển sang vế bên phải của công thức:

S + have PII / have been + V-ing

Vế này lại chia thành hai cấu trúc khác nhau.

Thứ nhất: S + have PII. Đây là cấu trúc của Thì Hiện tại Hoàn thành (Present Perfect). Nó diễn tả một hành động đã xảy ra trong quá khứ và còn liên quan đến hiện tại, hoặc một hành động đã hoàn thành và có kết quả ở hiện tại. “PII” ở đây là dạng Quá khứ Phân từ của động từ bất quy tắc.

Thứ hai: S + have been + V-ing. Đây là cấu trúc của Thì Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn (Present Perfect Continuous). Nó nhấn mạnh vào quá trình, sự tiếp diễn của hành động đã bắt đầu trong quá khứ và vẫn còn đang tiếp diễn ở hiện tại, hoặc vừa mới kết thúc nhưng vẫn còn dấu vết của hành động đó.

Vậy, mối liên hệ giữa hai vế này là gì? Cấu trúc đầu tiên (S + started / began + V-ing / to-V) diễn tả thời điểm một hành động bắt đầu. Cấu trúc thứ hai (S + have PII / have been + V-ing) diễn tả trạng thái của hành động đó khi nhìn từ hiện tại.

Nói một cách dễ hiểu hơn, khi chúng ta nói về việc ai đó bắt đầu làm gì đó (vế 1), thì theo thời gian, hành động đó có thể đã xảy ra được một lúc hoặc vẫn đang tiếp diễn (vế 2).

Bây giờ, để các em hiểu rõ hơn, chúng ta hãy cùng xem xét hai ví dụ cụ thể nhé. Cô sẽ lấy ví dụ dựa trên những gì chúng ta đã học trong sách giáo khoa.

Ví dụ 1:

Chúng ta có câu sau: “My brother started learning English last year.”
(Anh trai tôi bắt đầu học Tiếng Anh vào năm ngoái.)

* Trong câu này, “My brother” là chủ ngữ (S).
* “started” là động từ chính.
* “learning” là động từ dạng V-ing theo sau “started”.
* “last year” cho chúng ta biết thời điểm bắt đầu hành động.

Bây giờ, chúng ta hãy chuyển câu này sang cấu trúc Thì Hiện tại Hoàn thành hoặc Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn để nói về việc anh trai tôi đã học Tiếng Anh được bao lâu tính đến thời điểm hiện tại.

Nếu anh ấy vẫn đang học và chúng ta muốn nhấn mạnh anh ấy đã học được một khoảng thời gian rồi, chúng ta sẽ dùng Thì Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn:

My brother has been learning English since last year.
(Anh trai tôi đã học Tiếng Anh từ năm ngoái.)

Trong câu này:
* “My brother” là chủ ngữ (S).
* “has been learning” là cấu trúc Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn.
* “since last year” cho biết thời điểm bắt đầu.

Hoặc, nếu chúng ta muốn nhấn mạnh kết quả là anh ấy đã học được một khoảng thời gian và có thể đã có một số kiến thức nhất định, chúng ta có thể dùng Thì Hiện tại Hoàn thành:

My brother has learned English since last year.
(Anh trai tôi đã học Tiếng Anh từ năm ngoái.)

Ở đây, “has learned” là cấu trúc Hiện tại Hoàn thành. Ý nghĩa tuy hơi khác một chút so với “has been learning”, nhưng vẫn thể hiện việc hành động học Tiếng Anh đã diễn ra và có liên quan đến hiện tại. Tuy nhiên, trong ngữ cảnh này, “has been learning” sẽ thể hiện rõ hơn sự tiếp diễn.

Ví dụ 2:

Chúng ta có câu sau: “She began to play the piano when she was five.”
(Cô ấy bắt đầu chơi đàn piano khi cô ấy năm tuổi.)

* “She” là chủ ngữ (S).
* “began” là động từ chính.
* “to play” là động từ nguyên mẫu có “to” theo sau “began”.
* “when she was five” cho biết thời điểm bắt đầu hành động.

Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển câu này sang cấu trúc Thì Hiện tại Hoàn thành hoặc Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn.

Nếu cô ấy vẫn tiếp tục chơi đàn piano và chúng ta muốn nói cô ấy đã chơi được một thời gian dài kể từ khi còn nhỏ, chúng ta dùng Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn:

She has been playing the piano since she was five.
(Cô ấy đã chơi đàn piano từ khi cô ấy năm tuổi.)

Trong câu này:
* “She” là chủ ngữ (S).
* “has been playing” là cấu trúc Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn.
* “since she was five” cho biết thời điểm bắt đầu.

Hoặc, chúng ta cũng có thể dùng Thì Hiện tại Hoàn thành để diễn tả hành động đã diễn ra và có thể đã đạt được một trình độ nhất định:

She has played the piano since she was five.
(Cô ấy đã chơi đàn piano từ khi cô ấy năm tuổi.)

Tương tự như ví dụ trên, “has played” là cấu trúc Hiện tại Hoàn thành.

Các em thấy đó, cấu trúc ban đầu giúp chúng ta xác định thời điểm hành động bắt đầu, còn các cấu trúc Hiện tại Hoàn thành và Hiện tại Hoàn thành Tiếp diễn giúp chúng ta diễn tả hành động đó đã diễn ra như thế nào cho đến hiện tại.

Hy vọng với hai ví dụ này, các em đã nắm vững hơn về mối liên hệ giữa hai nhóm cấu trúc ngữ pháp này. Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ cùng nhau làm thêm một vài bài tập thực hành nhé.