sự khác nhau giữa phép thế và phép đồng nghĩa
các bạn giải thích theo cach nghĩ …
các bạn giải thích theo cach nghĩ của các bạn nha
đừng copy khái niệm trên mạng rồi dán nha
Các em hãy hình dung thế này:
Bước 1: Tìm hiểu riêng từng “bạn” một.
Trước hết, chúng ta hãy làm quen với từng “bạn” một đã nhé.
A. Bạn “Phép đồng nghĩa”:
Em cứ tưởng tượng, bạn này giống như việc mình có nhiều cái tên hay biệt danh vậy. Ví dụ, ở nhà mẹ gọi em là “Cún”, bố gọi là “Bống”, nhưng tên trong giấy khai sinh của em là Nguyễn Văn A. Dù có ba cách gọi khác nhau (“Cún”, “Bống”, “Nguyễn Văn A”) thì tất cả đều chỉ đúng một mình em thôi.
Trong văn học cũng thế. Các từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau. Chúng có thể thay thế cho nhau trong nhiều trường hợp.
Ví dụ:
Bác Hồ, Người, vị cha già dân tộc, vị lãnh tụ kính yêu… tất cả đều chỉ chung một người là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mối quan hệ giữa các từ này là quan hệ về NGHĨA. Chúng vốn dĩ đã có nghĩa gần như nhau trong từ điển, trong suy nghĩ của mọi người, không cần phải đặt vào một câu văn cụ thể nào cả.
B. Bạn “Phép thế”:
Bây giờ đến bạn “Phép thế”. Bạn này giống như một “diễn viên đóng thế” trong phim vậy. Diễn viên đóng thế xuất hiện là để thay thế cho diễn viên chính ở một phân cảnh nào đó, thường là để tránh lặp lại diễn viên chính quá nhiều hoặc để thực hiện một hành động đặc biệt. Nhiệm vụ của anh ta chỉ có trong cảnh phim đó thôi, ra khỏi bộ phim, anh ta không còn là diễn viên chính nữa.
Trong văn học, phép thế là việc dùng một từ ngữ ở câu sau để thay thế cho một từ ngữ đã có ở câu trước, mục đích chính là để LIÊN KẾT hai câu đó lại với nhau và tránh lặp từ.
Ví dụ:
Con mèo nhà em rất đẹp. Nó có bộ lông tam thể mượt mà.
Ở đây, từ “Nó” được dùng để thay thế cho “Con mèo nhà em”. Nhiệm vụ của từ “Nó” ở đây là để chỉ con mèo, giúp câu thứ hai nối tiếp ý của câu thứ nhất. Nếu tách riêng ra, từ “Nó” có thể chỉ bất cứ ai, bất cứ con vật nào. Nhưng trong đoạn văn này, nó có một nhiệm vụ cụ thể là thay thế cho “con mèo”.
Bước 2: Đặt hai “bạn” cạnh nhau để so sánh sự khác biệt cốt lõi.
Bây giờ, cô sẽ chỉ ra điểm khác nhau mấu chốt nhất nhé.
1. Về bản chất và mục đích:
– Phép đồng nghĩa: Là mối quan hệ về ý nghĩa của từ. Các từ này vốn đã đồng nghĩa với nhau trong hệ thống ngôn ngữ. Mục đích sử dụng chúng có thể là để làm cho cách diễn đạt phong phú, gợi hình, gợi cảm hơn.
– Phép thế: Là một biện pháp liên kết câu. Mục đích chính của nó là tạo sự kết nối chặt chẽ cho đoạn văn, tránh lặp lại từ ngữ đã dùng ở ngay câu trước. Nó là câu chuyện về ngữ pháp, về chức năng nhiều hơn.
2. Về phạm vi hoạt động:
– Phép đồng nghĩa: Có phạm vi rất rộng. Hai từ đồng nghĩa thì ở đâu chúng cũng đồng nghĩa. Ví dụ, “hy sinh” và “bỏ mình” ở trong bất kỳ văn cảnh nào cũng đều có nét nghĩa gần giống nhau.
– Phép thế: Chỉ có tác dụng trong một ngữ cảnh hẹp, cụ thể. Từ dùng để thế chỉ thay thế được cho từ bị thế trong chính đoạn văn đó mà thôi. Rời khỏi đoạn văn đó, nó không còn mang ý nghĩa đó nữa.
Ví dụ cô vừa nêu: “Nó” chỉ thay thế cho “con mèo” trong đoạn văn đó. Ở đoạn văn khác, “nó” có thể thay thế cho “cái bàn”, “thằng bé”, v.v.
3. Về “công cụ” sử dụng:
Đây là điểm quan trọng nhất để các em phân biệt!
– Phép đồng nghĩa: Công cụ duy nhất là các từ đồng nghĩa.
– Phép thế: Có thể dùng rất nhiều loại “công cụ” khác nhau để thay thế:
+ Dùng các đại từ: tôi, nó, họ, hắn, kia, nọ, vậy, thế… (Đây là cách dùng phổ biến nhất).
+ Dùng từ đồng nghĩa (À ha, điểm giao thoa nằm ở đây!).
+ Dùng từ chỉ chung chung (từ cùng trường liên tưởng): Ví dụ, câu trước nói về “hoa huệ”, câu sau có thể dùng “loài hoa thanh khiết ấy” để thay thế.
Bước 3: Xem một ví dụ tổng hợp để “chốt hạ” vấn đề.
Hãy xét đoạn văn sau:
“Lão Hạc là một người nông dân nghèo khổ. Lão sống một mình trong căn lều tồi tàn. Người nông dân ấy chỉ có con chó Vàng làm bạn.”
Cô trò mình cùng phân tích nhé:
– Từ “Lão” ở câu 2 dùng để thay thế cho “Lão Hạc” ở câu 1. Đây là phép thế (dùng đại từ).
– Cụm từ “Người nông dân ấy” ở câu 3 cũng dùng để thay thế cho “Lão Hạc”. Đây cũng là phép thế (dùng một cụm danh từ khác để chỉ đối tượng).
Vậy phép đồng nghĩa ở đâu? À, bản thân từ “lão” và “người nông dân” vốn là những từ có nét nghĩa gần gũi khi chỉ về một người đàn ông lớn tuổi ở nông thôn. Nhưng khi ta dùng chúng với chức năng thay thế cho đối tượng ở câu trước để liên kết câu, thì ta gọi đó là PHÉP THẾ.
Nói một cách dễ nhớ nhất: Phép thế có thể “mượn” từ đồng nghĩa để làm công cụ liên kết câu. Nhưng bản thân phép thế không phải là phép đồng nghĩa. Giống như một người thợ mộc có thể dùng cái búa, nhưng người thợ mộc không phải là cái búa vậy.
KẾT LUẬN CUỐI CÙNG:
Để phân biệt, các em hãy tự hỏi:
1. Từ này được dùng để làm gì?
– Nếu nó chỉ đơn giản là một cách gọi khác, một cách diễn đạt khác cho phong phú, và mối quan hệ về nghĩa của chúng là hiển nhiên => nghĩ đến phép đồng nghĩa.
– Nếu nó được dùng để THAY THẾ cho một từ ở câu trước nhằm mục đích LIÊN KẾT câu, tránh lặp từ => đó chắc chắn là phép thế.
Hy vọng cách giải thích của cô giúp các em hiểu bài rõ hơn. Đừng ngại hỏi nếu còn thắc mắc nhé. Chúc các em học tốt
Đáp án:
– Phép thế là cách thay những từ ngữ nhất định bằng những từ ngữ có ý nghĩa tương đương (cùng chỉ sự vật ban đầu, còn gọi là có tính chất đồng chiếu) nhằm tạo tính liên kết giữa các phần văn bản chứa chúng. Có 2 loại phương tiện dùng trong phép thế là thay thế bằng từ ngữ đồng nghĩa và thế bằng đại từ.
Phép đồng nghĩa: bao gồm việc dùng từ đồng nghĩa, cách nói vòng (nói khác đi), cách miêu tả thích hợp với từ ngữ được thay thế.
– Phép thế là cách thay những từ ngữ nhất định bằng những từ ngữ có ý nghĩa tương đương (cùng chỉ sự vật ban đầu, còn gọi là có tính chất đồng chiếu) nhằm tạo tính liên kết giữa các phần văn bản chứa chúng. Có 2 loại phương tiện dùng trong phép thế là thay thế bằng từ ngữ đồng nghĩa và thế bằng đại từ.phép thế không chỉ có tác dụng tránh lặp đơn điệu, mà còn có tác dụng tu từ nếu chọn được những từ ngữ thích hợp cho từng trường hợp dùng.
– Phép thế đồng nghĩa là một phương thức liên kết thể hiện ở việc sử dụng trong chủ ngôn và kết ngôn những ngữ đoạn từ hoặc cụm từ khác nhau có cùng một nghĩa chỉ cùng một đối tượng.Phép thế đồng nghĩa ngoài chức năng liên kết còn có thể sử dụng diễn đạt những sắc thái ý nghĩa khác nhau.
≈≈Chúc bạn học tốt≈≈