SUẤT CƠM CỦA BÀ
Một tối cuối năm, trời rất rét, thấy một bà cụ đang ngồi quạt ng…
Một tối cuối năm, trời rất rét, thấy một bà cụ đang ngồi quạt ngô nướng bên bếp lò, tôi liền dừng xe đạp mua một bắp. Tôi ăn gần hết thì thấy hai cậu bé. Cậu lớn một tay xách hộp cơm, một tay cầm cái bát với đôi đũa, chạy ào tới hỏi:
– Bà ơi, bà đói lắm không?
Bà cụ cười:
– Bà quạt ngô thì đói làm sao được! Hai đứa ăn cả chưa?
– Chúng cháu ăn rồi.
Bà cụ nhìn vào hộp cơm, hỏi:
– Các cháu có được ăn thịt không?
Đứa nhỏ nói:
– Ăn nhiều lắm. Mẹ cho chúng cháu ăn chán thì thôi.
Bà cụ quát yêu: “Giấu đầu hở đuôi. Mấy mẹ con ăn rau để bà ăn thịt. Bà nuốt sao nổi.” Bà xới lưng bát cơm, nhai nuốt nhệu nhạo với mấy cọng rau. Rồi bà xới lưng bát cơm đầy, đặt lên miếng thịt nạc to cho đứa cháu nhỏ. Đứa em lấm lét nhìn anh. Anh lườm em “Xin bà đi.” Bà đưa cái hộp cơm còn ít cho đứa anh.
Đứa lớn vừa đưa hai tay bưng lấy cái hộp, vừa mếu máo:
– Sao bà ăn ít thế? Bà ốm hả bà?
Bà cụ cười như khóc:
– Bà bán hàng quà thì bà ăn quà chứ bà chịu đói à!
Tôi đứng vụt lên. Lúc đạp xe thấy mặt buốt lạnh mới hay là mình cũng đã khóc.
(Theo Nguyễn Khải)
Khoanh vào chữ cái đặt trước ý trả lời đúng (Câu 1 đến câu 5)
1. Những câu nói nào trong bài thể hiện sự quan tâm của cháu đối với bà ?
A. Bà ơi, cháu thương bà lắm.
C. Sao bà ăn ít thế? Bà ốm hả bà? B. Bà ơi, bà đói lắm không?
D. Cả B và C đều đúng.
2. Bà cụ chọn ăn những gì trong suất cơm của mình ?
A. Lưng bát cơm với mấy cọng rau.
B. Một bát cơm đầy với một miếng thịt nạc to.
C. Phần cơm còn lại trong hộp sau khi hai đứa cháu đã ăn xong.
D. Bà ăn hết suất cơm
3. Vì sao bà cụ không ăn hết suất cơm hai đứa cháu mang đến?
A. Vì bà muốn nhường cho hai cháu.
B. Vì bà bị ốm.
C. Vì bà đã ăn quà rồi.
D. Vì bà không đói
4. Vì sao tác giả đã khóc?
A. Vì cảm động trước tình cảm ba bà cháu dành cho nhau.
B. Vì thấy tội nghiệp cho bà cụ già.
C. Vì trời buốt lạnh.
D. Vì thương bà
5. Điền chữ thích hợp để có câu thành ngữ, tục ngữ?
A. …… kính ……nhường.
C. …….. sư …….. đạo. B. Môi …… răng ……..
D. Đói cho ….., rách cho ………
6. Điền quan hệ từ thích hợp vào chỗ chấm:
a) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm ……………….cao.
b) Cô giáo hiệu trưởng………….chúng tôi rất yêu thương học sinh.
7. Xác định từ loại của từ được in nghiêng trong mỗi câu sau:
Mẹ tôi rất yêu thương các con.
………………………………………………
8. Tìm từ trái nghĩa, đồng nghĩa với từ đoàn kết. Đặt câu với từ trái nghĩa tìm được.
…………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………
9. Thay quan hệ từ in đậm trong câu bằng quan hệ từ khác để có câu đúng: Cây bị đổ nên gió thổi mạnh.
….…………………………………………………………………………………
10. Trong câu: “ Hoa chăm học thực sự, đó là điểm mạnh của bạn ấy” từ “ đó” thay thế cho từ ngữ nào dưới đây?
A. Hoa B, chăm học C, thực sự D. điểm mạnh
11. Xác định TN, CN, VN trong câu sau:
Chiều nào về đến đầu phố nhà mình, Hằng cũng đều cảm nhận ra ngay mùi thơm quen thuộc.
Trạng ngữ là:…………………………………………………………………………….
Chủ ngữ là:………………………………………………………………………………
Vị ngữ là:………………………………………………………………………………..
Cô là giáo viên Ngữ văn lớp 5 của các em đây. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải một bộ đề bài tập rất hay dựa trên câu chuyện “Suất cơm của bà”. Câu chuyện này không chỉ là một bài đọc hiểu mà còn là một bài học sâu sắc về tình yêu thương gia đình. Các em hãy chuẩn bị giấy bút, chúng ta cùng nhau bắt đầu nhé!
Cô sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết từng câu một.
***
BÀI GIẢI CHI TIẾT
Phần I: Đọc hiểu (Câu 1 đến câu 5)
Câu 1.
Đáp án đúng là: D. Cả B và C đều đúng.
Giải thích:
Để tìm câu trả lời, các em hãy đọc lại lời thoại của hai bạn nhỏ trong bài nhé.
- Bạn nhỏ đã hỏi bà: “Bà ơi, bà đói lắm không?”. Câu nói này thể hiện sự quan tâm, lo lắng của cháu xem bà có bị đói không. Đây là ý B.
- Sau khi thấy bà chỉ ăn một ít cơm, người anh đã mếu máo hỏi: “Sao bà ăn ít thế? Bà ốm hả bà?”. Câu hỏi này thể hiện sự lo lắng cho sức khỏe của bà. Đây là ý C.
Vì cả hai ý B và C đều thể hiện sự quan tâm của các cháu đối với bà, nên đáp án đầy đủ và chính xác nhất là D.
Câu 2.
Đáp án đúng là: A. Lưng bát cơm với mấy cọng rau.
Giải thích:
Trong bài có một câu văn miêu tả rất rõ bữa ăn của bà: “Bà xới lưng bát cơm, nhai nuốt nhệu nhạo với mấy cọng rau.” “Lưng bát cơm” có nghĩa là nửa bát cơm thôi đó các em. Bà đã nhường phần cơm ngon nhất, có thịt cho các cháu của mình.
Câu 3.
Đáp án đúng là: A. Vì bà muốn nhường cho hai cháu.
Giải thích:
Đây là một câu hỏi yêu cầu chúng ta phải suy luận một chút.
- Bà nói rằng bà không đói, bà đã ăn quà, nhưng chi tiết “bà cụ cười như khóc” cho thấy đó chỉ là lời nói dối để các cháu yên lòng.
- Hành động của bà rất rõ ràng: bà xới cơm đầy, đặt miếng thịt to cho đứa em, rồi đưa nốt phần cơm còn lại cho đứa anh.
Tất cả những điều đó cho thấy lí do thực sự là bà rất thương cháu và muốn nhường phần cơm ngon cho hai cháu đang tuổi ăn, tuổi lớn. Tình yêu thương của bà thật là cao cả phải không các em?
Câu 4.
Đáp án đúng là: A. Vì cảm động trước tình cảm ba bà cháu dành cho nhau.
Giải thích:
Tác giả đã chứng kiến toàn bộ câu chuyện:
- Sự hiếu thảo, quan tâm của hai người cháu dành cho bà.
- Sự hi sinh, tình yêu thương vô bờ bến của bà dành cho các cháu, sẵn sàng ăn cơm rau để nhường thịt cho cháu.
Chính tình cảm gia đình ấm áp, chân thành và sâu sắc trong đêm đông giá rét ấy đã làm tác giả vô cùng xúc động và bật khóc. Các đáp án khác như “vì trời lạnh” hay “vì tội nghiệp bà cụ” đều đúng nhưng chưa đủ. Chính tình cảm của ba bà cháu mới là lí do chính khiến tác giả rơi nước mắt.
Câu 5.
Đây là phần điền từ để hoàn thành các câu thành ngữ, tục ngữ quen thuộc. Các em hãy cùng cô điền nhé!
- A. Kính trên nhường dưới.
- B. Môi hở răng lạnh.
- C. Tôn sư trọng đạo.
- D. Đói cho sạch, rách cho thơm.
Phần II: Luyện từ và câu
Câu 6.
Điền quan hệ từ thích hợp:
a) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm lên cao.
(Từ “lên” giúp diễn tả sự trong vắt của bầu trời được mở rộng ra và hướng lên phía trên).
b) Cô giáo hiệu trưởng của chúng tôi rất yêu thương học sinh.
(Quan hệ từ “của” dùng để chỉ mối quan hệ sở hữu, “cô giáo hiệu trưởng” thuộc về “chúng tôi”).
Câu 7.
Xác định từ loại của từ in nghiêng:
Trong câu “Mẹ tôi rất yêu thương các con.”, từ “yêu thương” trả lời cho câu hỏi “Mẹ tôi làm gì?”. Nó chỉ hoạt động, tình cảm của người mẹ. Vì vậy, “yêu thương” ở đây là động từ.
Câu 8.
Tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa và đặt câu:
- Từ đồng nghĩa với đoàn kết: chung sức, đồng lòng, kề vai sát cánh, liên kết…
- Từ trái nghĩa với đoàn kết: chia rẽ, bè phái, xung khắc, mâu thuẫn…
- Đặt câu với từ trái nghĩa tìm được: Sự chia rẽ nội bộ là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của họ.
Câu 9.
Thay quan hệ từ:
Câu gốc “Cây bị đổ nên gió thổi mạnh.” bị sai về logic (nguyên nhân – kết quả). Gió thổi mạnh là nguyên nhân, cây bị đổ là kết quả.
Chúng ta phải sửa lại để câu văn đúng nghĩa:
Cây bị đổ vì gió thổi mạnh.
Hoặc: Vì gió thổi mạnh nên cây bị đổ.
Câu 10.
Trong câu: “Hoa chăm học thực sự, đó là điểm mạnh của bạn ấy”, từ “đó” thay thế cho từ ngữ nào?
Đáp án đúng là: B. chăm học
Giải thích:
Từ “đó” là một đại từ, được dùng để thay thế cho một sự vật, sự việc được nhắc đến ngay trước nó để tránh lặp từ. Trong câu này, “điểm mạnh của bạn ấy” là gì? Đó chính là “việc Hoa chăm học”. Vì vậy, từ “đó” thay thế cho cụm từ “Hoa chăm học thực sự” (mà nòng cốt là “chăm học”).
Câu 11.
Xác định các thành phần câu:
Trong câu: “Chiều nào về đến đầu phố nhà mình, Hằng cũng đều cảm nhận ra ngay mùi thơm quen thuộc.”
- Trạng ngữ là: Chiều nào về đến đầu phố nhà mình (Trả lời cho câu hỏi “Khi nào?”).
- Chủ ngữ là: Hằng (Trả lời cho câu hỏi “Ai?”).
- Vị ngữ là: cũng đều cảm nhận ra ngay mùi thơm quen thuộc (Trả lời cho câu hỏi “Làm gì?”).
***
Vậy là chúng ta đã cùng nhau giải xong toàn bộ bài tập. Cô mong rằng qua phần chữa bài chi tiết này, các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về tình cảm gia đình thiêng liêng. Hãy luôn yêu thương và quan tâm đến ông bà, cha mẹ của mình, các em nhé!
Chúc các em học tốt
1. Những câu nói nào trong bài thể hiện sự quan tâm của cháu đối với bà ?
D. Cả B và C đều đúng.
2. Bà cụ chọn ăn những gì trong suất cơm của mình ?
A. Lưng bát cơm với mấy cọng rau.
3. Vì sao bà cụ không ăn hết suất cơm hai đứa cháu mang đến?
A. Vì bà muốn nhường cho hai cháu.
4. Vì sao tác giả đã khóc?
A. Vì cảm động trước tình cảm ba bà cháu dành cho nhau.
6. Điền quan hệ từ thích hợp vào chỗ chấm:
a) Trời bây giờ trong vắt, thăm thẳm ….. cao.
b) Cô giáo hiệu trưởng………….chúng tôi rất yêu thương học sinh.
( Tớ xl tớ không biết làm ạ :(( )
7. Xác định từ loại của từ được in nghiêng trong mỗi câu sau:
– Mẹ tôi rất yêu thương các con.
Không gạch thì giải thích từng bộ phận luoon nha.
Mẹ tôi : Đại từ
rất yêu thương : chỉ tình cảm
các con: đại từ
8. Tìm từ trái nghĩa, đồng nghĩa với từ đoàn kết. Đặt câu với từ trái nghĩa tìm được.
Từ trái nghĩa: chia rẽ
Từ đồng nghĩa : đùm bọc
Đặt câu: – Chúng ta không nên chia rẽ lẫn nhau
9. Thay quan hệ từ in đậm trong câu bằng quan hệ từ khác để có câu đúng:
Cây bị đổ nên gió thổi mạnh.
– Vì gió thổi mạnh nên cây bị đổ.
10. Trong câu: “ Hoa chăm học thực sự, đó là điểm mạnh của bạn ấy” từ “ đó” thay thế cho từ ngữ nào dưới đây?
B, chăm học
11. Xác định TN, CN, VN trong câu sau:
Chiều nào về đến đầu phố nhà mình, Hằng cũng đều cảm nhận ra ngay mùi thơm quen thuộc.
Trạng ngữ là: Chiều nào về đến đầu phố nhà mình
Chủ ngữ là: Hằng
Vị ngữ là: cũng đều cảm nhận ra ngay mùi thơm quen thuộc.
câu 6 Trời bây giờ trong vắt thăm thẳm và cao, cô giáo hiệu trưởng của chúng tôi rất yêu thương học sinh