Sưu tầm những câu thơ lục bát về Thành phố Hồ Chí Minh
Chúng ta sẽ thực hiện bài tập này theo từng bước như sau:
Bước 1: Hiểu rõ yêu cầu của đề bài
Đề bài yêu cầu chúng ta “Sưu tầm những câu thơ lục bát về Thành phố Hồ Chí Minh”.
Điều này có nghĩa là:
* Chúng ta cần tìm kiếm các bài thơ.
* Những bài thơ này phải có nội dung nói về Thành phố Hồ Chí Minh (những cảnh đẹp, con người, lịch sử, tình cảm gắn bó…).
* Quan trọng nhất, những câu thơ chúng ta chọn phải thuộc thể thơ lục bát.
Bước 2: Nắm vững đặc điểm của thể thơ lục bát
Các em còn nhớ thể thơ lục bát chứ? Đây là thể thơ truyền thống của dân tộc Việt Nam, rất quen thuộc với chúng ta. Cấu trúc của lục bát như sau:
* Hai câu thơ được ghép lại thành một cặp.
* Câu trên có 6 chữ, câu dưới có 8 chữ.
* Vần của thơ lục bát được gieo theo quy tắc:
* Chữ thứ 6 của câu 6 vần với chữ thứ 6 của câu 8.
* Chữ thứ 8 của câu 8 vần với chữ thứ 2 của câu 6 tiếp theo.
* Thanh điệu của các chữ cũng có quy tắc nhất định, nhưng khi sưu tầm, chúng ta chủ yếu tập trung vào số chữ và vần.
Ví dụ về lục bát:
Thân em như tấm lụa đào,
Truyện Kiều:Truyện Kiều
Tấm lụa đào
Thân em như tấm lụa đào (6 chữ)
Phải chăng tơ vướng vào khó thêu chăng (8 chữ)
(Vần “đào” ở chữ thứ 6 câu trên vần với “chăng” – đây là vần liền, không phải vần chính. Vần chính của lục bát là vần chân).
Để dễ hình dung hơn, chúng ta xem một ví dụ lục bát chuẩn về vần:
Mai này ai hỏi về cố hương (6 chữ, vần “ơ”)
Thì em đã mất hết mùa xuân đó rồi (8 chữ, vần “âm” ở chữ thứ 6 là vần chân với “ơ” ở câu trên)
Thì em cũng là con gái của mẹ Thanh Xuân (6 chữ, vần “ân” ở chữ thứ 6 vần với “âm” ở câu 8)
Các em cứ tập trung vào việc đếm chữ và cảm nhận nhịp điệu, vần điệu của câu thơ.
Bước 3: Tiến hành sưu tầm
Bây giờ, chúng ta sẽ bắt đầu tìm kiếm. Các nguồn có thể giúp các em:
* Sách giáo khoa và sách tham khảo khác: Đôi khi, trong các bài học về văn học hoặc lịch sử, các thầy cô có thể trích dẫn những câu thơ hay.
* Sách thơ thiếu nhi, sách về các danh nhân, quê hương: Những cuốn sách này thường có những bài thơ ca ngợi đất nước, quê hương.
* Internet: Đây là một nguồn tài nguyên phong phú. Các em có thể tìm kiếm với các cụm từ như: “thơ lục bát về Sài Gòn”, “thơ lục bát Thành phố Hồ Chí Minh”, “thơ về Bác Hồ và Thành phố Hồ Chí Minh”…
* Hỏi người thân: Ông bà, cha mẹ, những người lớn tuổi trong gia đình có thể biết những câu thơ hay về Sài Gòn xưa hoặc Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay.
Khi tìm được một câu thơ, các em cần:
1. Đọc kỹ xem câu thơ có nói về Thành phố Hồ Chí Minh không.
2. Đếm số chữ: 6 chữ cho câu đầu, 8 chữ cho câu sau.
3. Nghe nhịp điệu, xem vần có đúng là lục bát không.
Bước 4: Lựa chọn và trình bày
Sau khi sưu tầm được một vài câu thơ, các em hãy chọn lọc những câu hay nhất, ý nghĩa nhất để trình bày.
Giả sử, cô đã sưu tầm được một số câu thơ. Cô sẽ chọn ra một vài ví dụ để các em tham khảo cách trình bày:
Ví dụ 1:
Nếu cô tìm được bài thơ có đoạn:
“Ai ra xứ Huế, thì ra,
Vắnh đó ai là có con gái chưa chồng?”
(Câu này không nói về TP.HCM, bỏ qua)
Nếu cô tìm được:
“Thành phố mang tên Bác kính yêu,
Tự hào bay cao lá cờ sao vàng.”
(Câu này không phải lục bát, bỏ qua)
Nếu cô tìm được:
“Sài Gòn rực rỡ muôn màu,
Thành phố Bác vươn cao tầm vóc.”
(Câu này chưa đúng cấu trúc lục bát, có thể là một đoạn thơ tự do)
Nếu cô tìm được:
Đây Sài Gòn thiếnh tránh nơi nơng tuyệt vời (6 chữ)
Thành phố tên Bác vươn toàn cầu vinh quang (8 chữ)
Cô nhận thấy:
* Câu đầu có 6 chữ.
* Câu sau có 8 chữ.
* Nhịp điệu và vần quen thuộc của lục bát.
* Nội dung nói về Thành phố Hồ Chí Minh (Sài Gòn, Thành phố tên Bác).
Vậy cô sẽ ghi lại câu thơ này.
Ví dụ về cách trình bày của cô giáo (dựa trên những câu thơ có thể tìm được):
Thưa các em, sau khi sưu tầm, cô xin giới thiệu một số câu thơ lục bát về Thành phố Hồ Chí Minh mà cô đã tìm được:
* Câu thơ thứ nhất:
“Đất này là đất vinh quang,
Thành phố mang tên Bác Hùng thiêng liêng.”
(Câu này có 6 chữ và 8 chữ, nói về Thành phố mang tên Bác, cô tin là đúng thể lục bát).
* Câu thơ thứ hai:
“Mặt trời lên khắp phố phường,
Sài Gòn tươi đẹp, ngàn phương rạng ngời.”
(Câu này cũng có 6 chữ và 8 chữ, nói về Sài Gòn, rất hay phải không nào).
* Câu thơ thứ ba (có thể là trích từ một bài thơ dài hơn):
“Thành phố Hồ Chí Minh sáng tươi,
Tổ quốc gọi tên, Người đứng đầu.”
(Câu này tuy ngắn nhưng vẫn giữ được nhịp điệu lục bát, nói về Thành phố mang tên Bác).
Lưu ý cho các em khi trình bày:
* Các em có thể ghi rõ nguồn (ví dụ: “trích trong bài…”, “theo lời kể của bà…”) nếu biết. Nếu không, chỉ cần ghi câu thơ là được.
* Nếu tìm được nhiều câu, các em có thể sắp xếp theo chủ đề hoặc theo thứ tự em thích.
Cô mong rằng qua bài tập này, các em sẽ thêm yêu quý Thành phố Hồ Chí Minh, yêu thêm vẻ đẹp của thơ ca Việt Nam. Các em hãy cố gắng sưu tầm thêm nhiều câu thơ hay nhé!
Chúc các em học tốt!
1.
Sài Gòn nơi này đẹp đến nỗi say mê
Cái đẹp của bàn tay con người sáng tạo
Đêm Sài Gòn, đêm lung linh huyền ảo
Ánh điện rực trời, nhấp nháy khắp mọi nơi..
Chẳng bao giờ Sài Gòn thấy nghỉ ngơi
Như sức trẻ luôn tràn trề nhựa sống
Người Sài Gòn những con người năng động
Hừng hực đầu tàu kéo cả nước đi lên..
Người Sài Gòn lòng nhân ái có dư
Gặp kẻ khó khăn chẳng ngần ngừ giúp đỡ
Dẫu có bị lừa cũng chỉ cười vỡ lỡ
Chẳng toan tính nhiều chẳng nghĩ chuyện hơn thua..
Sài Gòn muôn đời ngự trị trái tim tôi
Rừng rực dạt dào hôn Sài Gòn nóng bỏng
Vòng tay ôm chẳng bao giờ nới lỏng
Yêu quá Sài Gòn…Yêu chết mất đi thôi !
2.
\ Tôi trở về từ đô thị phồn hoa
Nơi bạn bè tôi tối ngày vội vã
Nơi người thân tôi miệt mài hối hả
Giữa dòng đời tất tả với mưu sinh.
Tôi trở về từ đô thị lung linh
Nơi cầu Ánh Sao nghiêng mình soi bóng
Nơi bến Nhà Rồng chúng con vẫn ngóng
Chờ đón Bác về thỏa nỗi chờ mong .
Tôi trở về từ nơi ấy biết chăng
Lũ bạn tôi cũng dăm thằng mươi đứa
Hối hả bon chen nỗi niềm chất chứa
Cơm áo gạo tiền mấy đứa thảnh thơi.
Tôi trở về từ nơi ấy xa xôi
Nơi cách quê tôi cả ngàn cây số
Vẫn thấy thân quen bởi tấm lòng rộng mở
Của những người luôn hớn hở với tình quê
Tôi trở về đem theo nỗi đam mê
Của lũ bạn vẫn hướng về quê cũ
Vội vã gặp nhau bao giờ thấy đủ
Chia tay rồi vẫn thủ thỉ nhớ không ?
Yêu quá Sài GònYêu chết mất đi thôi!