Chúng ta bắt đầu với phần trắc nghiệm nhé.

C1: đoạn trích trên đc làm theo thể thơ j?
A Tự do
B lục bát
C bảy chữ
D tám chữ

Lời giải:
Để xác định thể thơ, chúng ta cần quan sát số chữ trong mỗi dòng và cách gieo vần.
Quan sát đoạn trích:
– Dòng 1: “Ta đã đi qua những năm tháng không ngờ” (8 chữ)
– Dòng 2: “Vô tư quá để bây giờ xao xuyến” (8 chữ)
– Dòng 3: “Bèo lục bình mênh mang màu mực tím” (8 chữ)
– Dòng 4: “Nét chữ thiếu thời trôi nhanh như dòng sông…” (9 chữ)
– Dòng 5: “Ta lớn lên bối rối một sắc hồng” (8 chữ)
– Dòng 6: “Phương cứ nở hoài hoà như đếm tuổi” (8 chữ)
– Dòng 7: “Như chiều nay, một buổi chiều dữ dội” (8 chữ)
– Dòng 8: “Ta nhận ra mình đang lớn khôn…” (8 chữ)
– Dòng 9: “Biết ơn những cánh sẻ nâu đã bay đến cánh đồng” (10 chữ)
– Dòng 10: “Rút những cọng rơm vàng về kết tổ” (9 chữ)
– Dòng 11: “Đá dạy ta với cánh diều thơ nhỏ” (8 chữ)
– Dòng 12: “Biết kéo về cả một sắc trời xanh” (8 chữ)
– Dòng 13: “Biết ơn mẹ vẫn tính cho con thêm một tuổi sinh thành” (11 chữ)
– Dòng 14: “”Tuổi của mụ” con nằm tròn bụng mẹ” (9 chữ)
– Dòng 15: “Để con quý yêu tháng ngày tuổi trẻ” (8 chữ)
– Dòng 16: “Buổi mở mắt chào đời, phút nhắm mắt ra đi…” (11 chữ)

Ta thấy số chữ trong các dòng không cố định, có dòng 8 chữ, có dòng 9 chữ, 10 chữ, 11 chữ. Vần cũng không theo một quy luật chặt chẽ của thể lục bát (6 chữ – 8 chữ) hay thất ngôn (7 chữ) hay bát ngôn (8 chữ). Đây là đặc điểm của thể thơ tự do.

Đáp án đúng là: A Tự do

C2: Sắc hồng trong câu thưo Ta lớn lên bối rối một sắc hồng là của sự vật nào?
A Hoa mào gà
B Hoa phượng
C Chim sẻ
D cánh diều

Lời giải:
Câu thơ “Ta lớn lên bối rối một sắc hồng” gợi lên hình ảnh tuổi trẻ, sự trưởng thành với những rung động đầu đời. Trong các lựa chọn, hoa phượng là loài hoa gắn liền với mùa hè, mùa chia tay tuổi học trò và thường mang màu đỏ rực, tượng trưng cho tuổi trẻ nồng cháy, bối rối. Hoa mào gà cũng có màu đỏ nhưng ít phổ biến trong thơ ca tuổi học trò. Chim sẻ và cánh diều không mang sắc hồng.

Đáp án đúng là: B Hoa phượng

C3: từ nào sao đây ko phải từ láy?
A xao xuyến
B mênh mang
C thiếu thời
D bối rối

Lời giải:
Chúng ta cần phân tích cấu tạo của từng từ để xác định từ láy. Từ láy là từ được tạo thành bằng cách lặp lại một phần hoặc toàn bộ âm tiết gốc hoặc biến đổi thanh điệu.
A xao xuyến: là từ láy âm đầu (x-x), có nghĩa là rung động, bồn chồn.
B mênh mang: là từ láy âm vần (en-ang), có nghĩa là rộng lớn, bao la không thấy bờ bến.
C thiếu thời: “thiếu” là từ đơn, “thời” là từ đơn. Ghép lại ta được “thiếu thời” có nghĩa là thời thơ ấu, thời trẻ. Đây là từ ghép.
D bối rối: là từ láy âm đầu (b-b), có nghĩa là lúng túng, không biết làm thế nào.

Đáp án đúng là: C thiếu thời

C4: Vì sao nhân vật trữ tình biết ơn chim sẻ nâu?
A Đã rút những vọng rơm vàng về kết tổ
B Đã dạy ta vớ cánh diều, kèo về cả sắc trời
C Giúp ta biết yêu quý tháng ngày tuổi trẻ
D Giúp ta nhận ra mình đã lớn khôn

Lời giải:
Chúng ta cần đọc kỹ những câu thơ liên quan đến chim sẻ nâu:
“Biết ơn những cánh sẻ nâu đã bay đến cánh đồng
Rút những cọng rơm vàng về kết tổ
Đá dạy ta với cánh diều thơ nhỏ
Biết kéo về cả một sắc trời xanh”

Trong đoạn này, chim sẻ nâu được nhắc đến với hành động “Rút những cọng rơm vàng về kết tổ”. Điều này cho thấy sự cần cù, lao động. “Đá dạy ta” ý nói từ hành động của chim sẻ, nhân vật trữ tình học được cách chơi đùa với cánh diều, cảm nhận vẻ đẹp của bầu trời. Tuy nhiên, lý do trực tiếp nhất thể hiện lòng biết ơn đối với chim sẻ nâu được nêu ra trong khổ thơ này là hành động “Rút những cọng rơm vàng về kết tổ”. Lựa chọn B nói về những gì chim sẻ “dạy” nhưng đó là bài học rút ra từ hành động của nó chứ không phải là hành động trực tiếp của chim sẻ. Lựa chọn C và D là những cảm xúc chung của nhân vật trữ tình, không chỉ riêng vì chim sẻ.

Đáp án đúng là: A Đã rút những vọng rơm vàng về kết tổ

C5: Hiểu thế nào về cụm từ “tuổi của mụ”?
A tuổi của mẹ
B Tuổi trưởng thành
C Tuổi tính từ trong bụng mẹ
D tuổi trẻ của mỗi người

Lời giải:
Câu thơ “Biết ơn mẹ vẫn tính cho con thêm một tuổi sinh thành” và “Tuổi của mụ” con nằm tròn bụng mẹ” cho thấy “tuổi của mụ” là khoảng thời gian em bé còn trong bụng mẹ. Từ “mụ” ở đây mang ý nghĩa thân thương, gần gũi, chỉ người mẹ.

Đáp án đúng là: C Tuổi tính từ trong bụng mẹ

C6: Câu thơ:” Nét chữ thiếu thời trôi nhanh như dòng sông…”sử dụng biện pháp tu từ nào?
A So sánh
B Nhân hoa và so sánh
C Nhân Hoá
D Ẩn dụ và so sánh

Lời giải:
Câu thơ này có cụm từ “trôi nhanh như dòng sông”.
“Nét chữ thiếu thời” là sự vật không có khả năng “trôi nhanh”, nhưng được so sánh với “dòng sông” – sự vật có khả năng “trôi nhanh”.
Phép so sánh được sử dụng để làm nổi bật sự trôi đi nhanh chóng của những nét chữ, kỷ niệm thời thơ ấu.
Không có yếu tố nhân hóa hay ẩn dụ ở đây.

Đáp án đúng là: A So sánh

C7: Ý nào nhận xét không đúng về các hình ảnh được nhắc đến trong đoạn trích?
A Là những hình ảnh đẹp đẽ, trong sáng về những năm tháng tuổi niên thiếu
B Là những hình ảnh gần gũi, quen với mỗi người
C Là những hình ảnh kì vĩ, lớn lao trong những năm tháng ta đi qua
D Là những hình ảnh gợi cảm xúc về thủa thiếu thời

Lời giải:
Chúng ta hãy xem xét từng lựa chọn:
A. Các hình ảnh như bèo lục bình, nét chữ thiếu thời, cánh sẻ nâu, cánh diều… đều mang vẻ đẹp trong sáng, gợi nhớ về tuổi thơ. (Đúng)
B. Bèo lục bình, dòng sông, chim sẻ, cánh diều, mẹ… là những hình ảnh rất quen thuộc với cuộc sống của chúng ta. (Đúng)
C. Các hình ảnh được nhắc đến chủ yếu là những kỷ niệm, sự vật gần gũi của tuổi thơ, không mang tính “kì vĩ, lớn lao” theo nghĩa to lớn, hoành tráng. Chúng có thể “lớn lao” trong cảm xúc nhưng không phải về quy mô. (Sai)
D. Tất cả các hình ảnh đều góp phần gợi lên những cảm xúc, nỗi nhớ về quãng thời gian đã qua. (Đúng)

Đáp án đúng là: C Là những hình ảnh kì vĩ, lớn lao trong những năm tháng ta đi qua

Bây giờ, chúng ta chuyển sang phần trả lời câu hỏi tự luận nhé.

C8: Nêu hiệu quả của phép điệp được sử dụng trong hai khổ cuối đoạn trích.

Lời giải:
Hai khổ cuối của đoạn trích có chứa phép điệp cấu trúc và từ ngữ. Cụ thể là sự lặp lại của cụm từ “Biết ơn” ở đầu hai khổ thơ.
“Biết ơn những cánh sẻ nâu đã bay đến cánh đồng”
“Biết ơn mẹ vẫn tính cho con thêm một tuổi sinh thành”

Hiệu quả của phép điệp này:
1. Nhấn mạnh và khắc sâu lòng biết ơn của nhân vật trữ tình đối với những gì đã nhận được từ cuộc sống, từ thiên nhiên và từ người mẹ.
2. Làm nổi bật chủ đề chính của hai khổ thơ, đó là sự tri ân.
3. Tạo nhịp điệu cho đoạn thơ, tăng tính nhạc, tạo sự da diết, ngân nga trong cảm xúc.
4. Thể hiện sự trân trọng sâu sắc những kỷ niệm, những bài học, tình yêu thương đã nuôi dưỡng tâm hồn nhân vật.

C9: Nhận xét về tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình thể hiện qua đoạn trích

Lời giải:
Qua đoạn trích, chúng ta có thể nhận thấy những tình cảm và cảm xúc đa dạng, phong phú của nhân vật trữ tình:
1.Hoài niệm và tiếc nuối: Nhân vật nhớ về “những năm tháng không ngờ”, “vô tư quá”, “nét chữ thiếu thời trôi nhanh”. Có chút tiếc nuối vì thời gian đã qua quá nhanh, không thể níu giữ.
2.Xao xuyến, bối rối: Sự trưởng thành mang đến những rung động, những bối rối rất đỗi tự nhiên của tuổi mới lớn (“Ta lớn lên bối rối một sắc hồng”).
3.Biết ơn sâu sắc: Đây là tình cảm chủ đạo và nổi bật nhất. Nhân vật biết ơn thiên nhiên (chim sẻ, cánh diều, bầu trời xanh), biết ơn mẹ (tình yêu thương, sự hy sinh). Lòng biết ơn này xuất phát từ sự nhận thức về giá trị của những gì đã có.
4.Trân trọng cuộc sống: Cụm từ “Để con quý yêu tháng ngày tuổi trẻ”, “Buổi mở mắt chào đời, phút nhắm mắt ra đi…” cho thấy nhân vật trân trọng từng khoảnh khắc, từng giai đoạn của cuộc đời.
5.Sự trưởng thành và nhận thức: “Ta nhận ra mình đang lớn khôn…” thể hiện sự tự nhận thức về sự thay đổi của bản thân, bước vào một giai đoạn mới.

Nhìn chung, tình cảm của nhân vật trữ tình là một bức tranh tâm trạng phức tạp, đan xen giữa nỗi nhớ quá khứ, sự rung động của hiện tại và lòng biết ơn sâu nặng với cuộc sống.

C10: Em hãy rút thông điệp ý nghĩa nhất từ đoạn thơ trên. Lý giải.

Lời giải:
Theo em, thông điệp ý nghĩa nhất từ đoạn thơ này là: Hãy trân trọng những tháng ngày tuổi trẻ, bởi đó là quãng thời gian đẹp đẽ, quý giá, là nền tảng để ta trưởng thành và là hành trang để ta biết ơn cuộc đời.

Lý giải:
Đoạn thơ khắc họa một cách tinh tế hành trình lớn lên của con người, từ những rung động đầu đời, những kỷ niệm thơ ngây đến sự nhận thức sâu sắc về giá trị của cuộc sống.
Thứ nhất, nhân vật trữ tình đã đi qua “những năm tháng không ngờ”, “vô tư quá” và giờ đây cảm thấy “xao xuyến” khi hồi tưởng lại. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng thời gian trôi đi rất nhanh, những năm tháng tuổi trẻ không thể quay lại.
Thứ hai, hình ảnh “bèo lục bình mênh mang màu mực tím”, “nét chữ thiếu thời trôi nhanh như dòng sông”, “cánh diều thơ nhỏ”, “sắc trời xanh” đều là những hình ảnh đẹp đẽ, trong sáng, gần gũi, gợi nhớ về một thời hồn nhiên, vô tư. Những điều tưởng chừng giản dị ấy lại là những kỷ niệm vô giá.
Thứ ba, sự lớn lên không chỉ là về thể chất mà còn là sự trưởng thành trong nhận thức. Nhân vật “bối rối một sắc hồng”, “nhận ra mình đang lớn khôn”. Quan trọng hơn, sự trưởng thành đó đi kèm với lòng biết ơn. Biết ơn thiên nhiên đã dạy ta bài học, biết ơn mẹ đã sinh thành, nuôi dưỡng. Lòng biết ơn này làm cho con người sống ý nghĩa hơn, biết yêu quý và trân trọng những gì mình đang có.
Cuối cùng, câu thơ “Để con quý yêu tháng ngày tuổi trẻ” là lời khẳng định mạnh mẽ nhất. Tuổi trẻ là quãng đời đẹp nhất, đầy ước mơ, hoài bão và cả những rung động đầu đời. Chính những trải nghiệm trong thời kỳ này sẽ định hình nên con người chúng ta sau này. Việc “quý yêu tháng ngày tuổi trẻ” không có nghĩa là níu kéo quá khứ mà là sống trọn vẹn, ý nghĩa trong từng khoảnh khắc hiện tại, lấy đó làm hành trang để vững bước vào tương lai và để sau này có thể nhìn lại với một trái tim đầy biết ơn.

Cô hy vọng bài hướng dẫn này đã giúp các em hiểu sâu hơn về đoạn thơ. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!