Tại sao OH-CH2-CH2-CHO tác dụng với Na được mà lại không tác dụng với NaOH được …
Các em nhớ lại cấu tạo của phân tử OH-CH2-CH2-CHO nhé. Chúng ta thấy rằng phân tử này có hai nhóm chức quan trọng: nhóm hydroxyl (-OH) và nhóm aldehyde (-CHO).
Bước 1: Phân tích phản ứng với Natri (Na)
Natri (Na) là một kim loại kiềm rất hoạt động. Nó có khả năng phản ứng với các hợp chất có chứa nguyên tử Hydro linh động.
Trong phân tử OH-CH2-CH2-CHO, chúng ta có nhóm hydroxyl (-OH). Nguyên tử Hydro trong nhóm hydroxyl này có tính linh động cao do liên kết O-H phân cực mạnh.
Khi OH-CH2-CH2-CHO tác dụng với Na, nguyên tử Hydro linh động này sẽ bị thay thế bởi nguyên tử Natri.
Phản ứng xảy ra như sau:
2 OH-CH2-CH2-CHO + 2 Na -> 2 NaO-CH2-CH2-CHO + H₂↑
Như vậy, phản ứng này là do sự có mặt của nhóm hydroxyl (-OH) trong phân tử.
Bước 2: Phân tích phản ứng với Natri hydroxit (NaOH)
Natri hydroxit (NaOH) là một bazơ mạnh. Nó thường phản ứng với các chất có tính axit hoặc có khả năng phản ứng với bazơ.
Trong phân tử OH-CH2-CH2-CHO, chúng ta có hai nhóm chức:
– Nhóm hydroxyl (-OH): Nhóm này có tính axit yếu. Tuy nhiên, tính axit của nhóm hydroxyl trong ancol (như trong trường hợp này) là rất yếu, yếu hơn nhiều so với tính axit của nước.
– Nhóm aldehyde (-CHO): Nhóm aldehyde có tính khử, nhưng nó không có tính axit để phản ứng trực tiếp với NaOH.
Vì tính axit của nhóm hydroxyl trong ancol này quá yếu, nó không đủ mạnh để phản ứng với bazơ mạnh như NaOH. Để một ancol có thể phản ứng với NaOH, nó cần phải có tính axit mạnh hơn đáng kể, ví dụ như phenol (C₆H₅OH), do vòng benzen hút electron làm tăng tính axit của nhóm -OH.
Ngoài ra, một số phản ứng của nhóm aldehyde với NaOH có thể xảy ra trong điều kiện đặc biệt (ví dụ như phản ứng Cannizzaro trong môi trường bazơ mạnh với aldehyde không có alpha-hydro), nhưng phản ứng trực tiếp để thế nguyên tử Hydro như với Na thì không xảy ra.
Kết luận:
OH-CH2-CH2-CHO tác dụng với Na là do sự có mặt của nguyên tử Hydro linh động trong nhóm hydroxyl (-OH).
OH-CH2-CH2-CHO không tác dụng với NaOH là do tính axit của nhóm hydroxyl (-OH) trong trường hợp này quá yếu để phản ứng với một bazơ mạnh như NaOH. Nhóm aldehyde (-CHO) cũng không phản ứng trực tiếp với NaOH theo cơ chế thay thế Hydro.
Hy vọng giải thích này giúp các em hiểu rõ hơn vấn đề. Có bạn nào còn thắc mắc gì không ạ?
Phân tử \(HO-CH_2-CH_2–CHO\) có nhóm hidroxyl \(-OH\). Nhóm này tạo bởi nguyên tử oxi liên kết trực tiếp với nguyên tử hidro.
Liên kết \(O-H\) phân cực nên H trong \(OH\) là H linh động, dễ phản ứng thế với Na.
Vì nhóm \(-OH\) này không gắn trực tiếp vào vòng thơm nên không thể tác dụng với \(NaOH\) như tính chất của các phenol.
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Vì trong \(OH-CH_2-CH_2-CHO\), nhóm \(OH\) chứa nguyên tử \(H\) linh động nên dễ bị \(Na\) thế :
\(2OH-CH_2-CH_2-CHO + 2Na → 2ONa-CH_2-CH_2-CHO + H_2\)
Mặt khác , \(NaOH\) là một bazo mà trong phân tử không có nhóm chức nào có tính axit nên không phản ứng với \(NaOH\)