Chào các em học sinh thân mến! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một vấn đề rất quan trọng trong cuộc sống, đó là tệ nạn xã hội. Đây là một phần kiến thức quan trọng trong chương trình Giáo dục Công dân lớp 7 của chúng ta.

Các em mở sách giáo khoa trang 48 ra nhé. Chúng ta sẽ đi vào phần đầu tiên:

I. TỆ NẠN XÃ HỘI LÀ GÌ?

Để hiểu rõ tệ nạn xã hội là gì, chúng ta hãy cùng xem xét các ví dụ và suy nghĩ xem chúng có điểm gì chung nhé.

Trong cuộc sống, chúng ta thường nghe nói đến các hiện tượng như: ma túy, cờ bạc, mại dâm, nghiện game, hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức…

Các em thấy đấy, tất cả những hiện tượng này đều mang lại những tác hại nghiêm trọng cho bản thân người mắc phải, cho gia đình và cho cả xã hội.

Vậy, dựa vào những gì chúng ta vừa phân tích, chúng ta có thể định nghĩa tệ nạn xã hội như sau:

Định nghĩa: Tệ nạn xã hội là những hành vi ăn, tiêu, cờ bạc, hút chích, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng, tổ chức, chứa chấp, môi giới… các chất ma túy, mại dâm và các tệ nạn xã hội khác mà pháp luật cấm.

Các em ghi nhận định nghĩa này vào vở nhé. Điều này có nghĩa là, bất kỳ hành vi nào vi phạm pháp luật liên quan đến các chất gây nghiện, các hoạt động mua bán dâm hoặc các hoạt động khác bị pháp luật cấm và gây hại cho xã hội đều được coi là tệ nạn xã hội.

II. NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TỆ NẠN XÃ HỘI

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến tệ nạn xã hội. Để làm rõ vấn đề này, các em hãy xem xét các tình huống trong sách giáo khoa trang 49 và suy nghĩ xem điều gì đã khiến con người sa vào tệ nạn xã hội.

Chúng ta có thể chia các nguyên nhân dẫn đến tệ nạn xã hội thành hai nhóm chính:

1. Nguyên nhân khách quan: Đây là những yếu tố từ bên ngoài tác động đến con người, khiến họ dễ dàng rơi vào tệ nạn xã hội.

* Do sự suy thoái đạo đức, lối sống buông thả: Khi con người không còn coi trọng các giá trị đạo đức, có lối sống buông thả, không có mục đích sống rõ ràng, họ dễ bị cám dỗ bởi những thú vui tiêu cực.
* Do ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường: Trong quá trình phát triển kinh tế, bên cạnh những mặt tích cực, cơ chế thị trường cũng có thể tạo ra những tác động tiêu cực như sự phân hóa giàu nghèo, tình trạng thất nghiệp, sự xuất hiện của các tệ nạn xã hội mới.
* Do tác động của các thế lực xấu, tội phạm: Các băng nhóm tội phạm thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết, hoàn cảnh khó khăn của một số người để lôi kéo, dụ dỗ họ vào con đường phạm tội, vào các tệ nạn xã hội.
* Do sự thiếu quan tâm, quản lý của gia đình và xã hội: Nếu gia đình thiếu sự quan tâm, giáo dục con cái, hoặc xã hội buông lỏng quản lý, thì những người trẻ tuổi, những người có hoàn cảnh khó khăn càng dễ bị cám dỗ.

2. Nguyên nhân chủ quan: Đây là những yếu tố từ bên trong mỗi con người, liên quan đến nhận thức, hành vi và tâm lý của họ.

* Do thiếu hiểu biết về tác hại của tệ nạn xã hội: Nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ, chưa nhận thức đầy đủ và sâu sắc về những hậu quả nghiêm trọng mà tệ nạn xã hội có thể gây ra cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
* Do tò mò, thích thử nghiệm cái mới: Đặc biệt ở lứa tuổi thanh thiếu niên, sự tò mò, muốn khám phá những điều mới lạ, đôi khi lại dẫn đến việc thử nghiệm những thứ nguy hiểm như ma túy, cờ bạc.
* Do bị lôi kéo, dụ dỗ: Bản thân không có ý định sa vào tệ nạn xã hội nhưng lại bị bạn bè xấu, những kẻ xấu lôi kéo, dụ dỗ, hoặc bị ép buộc.
* Do muốn tìm kiếm cảm giác mạnh, hoặc trốn tránh thực tại: Một số người tìm đến tệ nạn xã hội như một cách để giải tỏa căng thẳng, tìm kiếm cảm giác mới lạ hoặc trốn tránh những khó khăn, áp lực trong cuộc sống.
* Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, thiếu thốn tình cảm: Những người có hoàn cảnh gia đình éo le, thiếu thốn về vật chất hoặc tình cảm có thể dễ bị tổn thương và dễ tìm đến các tệ nạn xã hội để lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn.

Các em thấy đấy, các nguyên nhân dẫn đến tệ nạn xã hội rất đa dạng và phức tạp. Thường thì, một người sa vào tệ nạn xã hội không phải do một nguyên nhân duy nhất mà là sự tác động của nhiều yếu tố cùng lúc.

Về nhà, các em hãy ôn lại bài này, xem lại các ví dụ và suy nghĩ thêm về những tác hại của tệ nạn xã hội để chúng ta có ý thức phòng tránh nhé. Buổi học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Chúc các em học tốt!