Chào các em học sinh lớp 6 thân mến! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một khái niệm rất quan trọng trong môn Vật lý, đó là biến dạng đàn hồi và lực đàn hồi. Các em hãy mở sách giáo khoa Vật lý lớp 6 trang 62 để cùng theo dõi nhé!

Chúng ta bắt đầu với câu hỏi đầu tiên: “Thế nào là biến dạng đàn hồi?”

Để trả lời câu hỏi này, cô mời các em cùng quan sát một số thí nghiệm nhỏ sau đây.

Bước 1: Quan sát thí nghiệm với lò xo

Các em hãy tưởng tượng cô cầm một chiếc lò xo. Nếu cô kéo căng lò xo ra, các em thấy lò xo có thay đổi hình dạng không? Đúng rồi, lò xo bị dài ra. Bây giờ, nếu cô thả tay ra, lò xo sẽ trở lại hình dạng ban đầu của nó.

Bước 2: Quan sát thí nghiệm với sợi dây cao su

Tương tự, cô có một sợi dây cao su. Khi cô kéo căng sợi dây cao su, nó cũng dài ra. Và khi cô thả tay, sợi dây cao su cũng co lại về trạng thái ban đầu.

Bước 3: Quan sát thí nghiệm với một miếng xốp

Giả sử cô có một miếng xốp. Khi cô ấn ngón tay vào miếng xốp, nó bị lõm xuống. Khi cô bỏ tay ra, miếng xốp cũng trở lại hình dạng ban đầu.

Từ những quan sát này, các em có thể thấy rằng, khi ta tác dụng lực vào một vật, nó có thể bị biến dạng, tức là thay đổi hình dạng hoặc kích thước. Tuy nhiên, không phải mọi biến dạng đều giống nhau. Có những biến dạng mà sau khi lực tác dụng làm nó biến dạng mất đi, vật sẽ trở lại hình dạng, kích thước ban đầu.

Vậy, ta có thể định nghĩa biến dạng đàn hồi như sau:

Biến dạng đàn hồi là biến dạng mà sau khi lực tác dụng làm nó biến dạng mất đi, vật có thể trở lại hình dạng và kích thước ban đầu của nó.

Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về “Lực đàn hồi”.

Khi các em kéo căng lò xo, rồi thả tay ra, lò xo tự động co lại. Điều này có nghĩa là có một lực nào đó đã kéo lò xo trở về vị trí cũ. Tương tự với sợi dây cao su hay miếng xốp. Cái lực mà làm cho vật có khả năng trở lại hình dạng và kích thước ban đầu chính là lực đàn hồi.

Vậy, ta có định nghĩa về lực đàn hồi:

Lực đàn hồi là lực xuất hiện ở những vật có tính chất đàn hồi khi nó bị biến dạng. Lực này có xu hướng chống lại biến dạng, làm cho vật trở lại hình dạng và kích thước ban đầu.

Các em nhớ nhé, lực đàn hồi chỉ xuất hiện khi vật bị biến dạng đàn hồi thôi.

Bây giờ, chúng ta cùng đến với phần cuối cùng của bài học hôm nay: “Lấy ví dụ về các vật có tính chất đàn hồi”.

Qua các thí nghiệm vừa rồi, các em đã thấy những ví dụ nào rồi nào? Đúng rồi!

* Lò xo: Chúng ta thấy lò xo trong bút bi, trong xe máy, trong các đồ chơi đều có tính chất đàn hồi.
* Dây cao su: Dây chun buộc tóc, dây thun dùng để bắn bi đều là những vật có tính chất đàn hồi.
* Miếng xốp: Miếng xốp dùng làm đệm ghế, đệm lót trong hộp đồ đều có tính đàn hồi.

Ngoài ra, còn rất nhiều vật khác trong cuộc sống mà chúng ta gặp có tính chất đàn hồi. Ví dụ như:

* Quả bóng: Khi ta đá vào quả bóng, nó bị bẹp lại một chút, nhưng sau đó nó sẽ phồng lên trở lại hình dạng ban đầu.
* Vợt cầu lông: Khi đánh cầu, mặt vợt bị biến dạng một chút, nhưng sau đó nó sẽ trở lại trạng thái ban đầu.
* Mặt trống: Khi ta gõ vào mặt trống, nó rung lên và biến dạng, nhưng lực đàn hồi sẽ làm nó quay trở lại trạng thái ban đầu.

Các em thấy đó, biến dạng đàn hồi và lực đàn hồi có mặt ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta, giúp cho cuộc sống của chúng ta tiện lợi và thú vị hơn rất nhiều.

Các em về nhà xem lại bài và chuẩn bị cho bài tập tiếp theo nhé! Nếu có gì thắc mắc, các em cứ mạnh dạn hỏi cô.