Chúng ta sẽ lần lượt giải quyết từng đoạn thơ một.

Đoạn thơ 1:
Ngày xuân mơ nở trắng rừng
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang
Ve kêu, rừng phách đổ vàng
Nhớ cô em gái hái măng một mình.

Bước 1: Đọc kỹ đoạn thơ để cảm nhận nội dung và hình ảnh.
Đọc xong, các em có thấy một hình ảnh quen thuộc, một cảm xúc được lặp đi lặp lại không nào?

Bước 2: Xác định những từ ngữ, cụm từ, câu được lặp lại.
Quan sát thật kỹ các câu thơ, các em có phát hiện ra từ ngữ nào được lặp lại không?
À, đúng rồi! Cụm từ “Nhớ…” được lặp lại ở câu thơ thứ hai và câu thơ thứ tư.

Bước 3: Chỉ ra điệp ngữ.
Vậy, trong đoạn thơ này, điệp ngữ chính là cụm từ “Nhớ”.

Bước 4: Nêu tác dụng của điệp ngữ.
Bây giờ, chúng ta cùng suy nghĩ xem việc lặp lại cụm từ “Nhớ” này có tác dụng gì trong việc thể hiện cảm xúc và nội dung của bài thơ nhé.
Khi đọc hai câu “Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang” và “Nhớ cô em gái hái măng một mình”, chúng ta cảm nhận được gì về tâm trạng của người nói?
Đúng vậy, điệp ngữ “Nhớ” nhấn mạnh nỗi nhớ thương da diết, khắc khoải của nhân vật trữ tình đối với những người thân yêu, những hình ảnh gắn bó thân thương nơi quê nhà.
Nó còn có tác dụng gợi lên một không gian, thời gian cụ thể: mùa xuân với hoa mơ nở trắng rừng, tiếng ve, rừng phách đổ vàng.
Và qua đó, làm nổi bật tình cảm gắn bó, yêu thương con người và cảnh vật quê hương.

Chúng ta sang đoạn thơ thứ hai nhé!

Đoạn thơ 2:
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

Bước 1: Đọc kỹ đoạn thơ để cảm nhận nội dung và hình ảnh.
Đoạn thơ này nói về khát vọng của ai vậy các em? Và khát vọng đó được thể hiện như thế nào?

Bước 2: Xác định những từ ngữ, cụm từ, câu được lặp lại.
Các em hãy nhìn xem, câu thơ bắt đầu bằng từ ngữ nào và lặp lại những gì?
Chính xác! Cụm từ “Muốn làm” được lặp lại ở đầu mỗi câu thơ.

Bước 3: Chỉ ra điệp ngữ.
Như vậy, điệp ngữ trong đoạn thơ này là cụm từ “Muốn làm”.

Bước 4: Nêu tác dụng của điệp ngữ.
Việc lặp lại cụm từ “Muốn làm” mang lại những ý nghĩa gì cho đoạn thơ?
Khi đọc “Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác”, “Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây”, “Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”, chúng ta thấy rõ điều gì về mong ước của nhân vật?
Đúng rồi! Điệp ngữ “Muốn làm” thể hiện một cách mạnh mẽ, tha thiết những khát vọng, ước mơ cao đẹp của người nói, đó là được cống hiến, được đóng góp cho đất nước, được sống có ý nghĩa.
Nó còn giúp liệt kê những hình ảnh đẹp đẽ, giàu ý nghĩa biểu tượng: con chim hót quanh lăng Bác (biểu tượng cho sự tự do, niềm vui, lòng kính yêu Bác), đóa hoa tỏa hương (biểu tượng cho sự hy sinh, đóng góp cho đời), cây tre trung hiếu (biểu tượng cho phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam).
Nhờ điệp ngữ, những khát vọng này được nhấn mạnh, tô đậm, làm cho lời thơ trở nên chân thành, lay động lòng người.

Các em thấy đó, điệp ngữ là một biện pháp tu từ rất hiệu quả để làm nổi bật ý nghĩa, cảm xúc và tạo nhịp điệu cho câu văn, đoạn văn.
Cô hy vọng qua hai ví dụ này, các em đã hiểu rõ hơn về điệp ngữ và cách phân tích tác dụng của nó.
Về nhà, các em hãy xem lại bài và tìm thêm các ví dụ khác về điệp ngữ trong các bài thơ, bài văn mà mình đã học nhé.
Tiết học của chúng ta đến đây là kết thúc. Cô chào tạm biệt các em!