Tìm ý và viết đoạn văn ghi lại cảm xúc của em về bài thơ sau:
Gió đưa cành trúc…
Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương.
Mịt mờ khói toả ngàn sương,
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ
Trước hết, các em hãy đọc thật kỹ đoạn thơ:
Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương.
Mịt mờ khói toả ngàn sương,
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ
Bây giờ, cô sẽ hướng dẫn các em từng bước để có thể hoàn thành bài tập này.
Bước 1: Đọc và tìm hiểu nội dung từng câu thơ.
Chúng ta sẽ đi vào phân tích từng câu thơ để hiểu rõ hơn về những gì tác giả muốn miêu tả nhé.
* Câu thơ thứ nhất: “Gió đưa cành trúc la đà,”
* Các em thấy hình ảnh gì hiện ra? À, đó là gió, là cành trúc.
* “La đà” có nghĩa là gì? Nó gợi lên sự mềm mại, uyển chuyển, nhẹ nhàng, buông xuống một cách tự nhiên.
* Vậy, câu thơ này vẽ ra một cảnh vật như thế nào? Một cảnh vật êm đềm, thanh bình, có sự chuyển động nhẹ nhàng của thiên nhiên.
* Câu thơ thứ hai: “Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương.”
* Ở đây, tác giả đưa vào âm thanh. “Tiếng chuông Trấn Võ” gợi cho em điều gì? Đó là âm thanh từ một ngôi chùa, thường vang vọng vào buổi sáng sớm hoặc chiều tà, mang đến cảm giác trang nghiêm, thanh tịnh.
* “Canh gà Thọ Xương” là gì? Đây là cách gọi về giờ giấc. Canh gà thường báo hiệu đêm khuya sắp tàn, trời sắp sáng. Thọ Xương là một địa danh.
* Vậy, câu thơ này kết hợp cả âm thanh và thời gian, gợi lên không khí nhộn nhịp nhưng cũng rất quen thuộc của buổi sớm mai nơi làng quê hoặc một thành phố cổ.
* Câu thơ thứ ba: “Mịt mờ khói toả ngàn sương,”
* Hình ảnh “mịt mờ khói toả” gợi cho em điều gì? Có thể là khói bếp lam chiều, hoặc sương sớm giăng mắc.
* “Ngàn sương” nhấn mạnh sự dày đặc, bao phủ của màn sương.
* Câu thơ này vẽ ra một khung cảnh huyền ảo, lãng đãng, có chút mơ màng. Thời điểm có lẽ là sáng sớm hoặc chiều tà.
* Câu thơ thứ tư: “Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.”
* “Nhịp chày Yên Thái” là âm thanh quen thuộc của công việc làm nón, thường diễn ra ở làng nghề Yên Thái. Âm thanh này tạo nên sự sống động, nhộn nhịp, là âm thanh của lao động.
* “Mặt gương Tây Hồ” là hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ. Mặt hồ phẳng lặng như một tấm gương soi chiếu cảnh vật xung quanh.
* Câu thơ này vừa có âm thanh của lao động, vừa có hình ảnh thiên nhiên tuyệt đẹp, yên bình.
Bước 2: Tổng hợp ý chính và cảm xúc.
Sau khi phân tích từng câu, chúng ta thấy đoạn thơ này đã vẽ ra một bức tranh toàn cảnh về cảnh vật, âm thanh và cuộc sống ở một vùng đất (có thể là Thăng Long xưa).
* Những hình ảnh nổi bật: cành trúc, gió, tiếng chuông, gà gáy, khói sương, nhịp chày, mặt hồ.
* Những âm thanh nổi bật: tiếng chuông, tiếng gà, nhịp chày.
* Không gian và thời gian: Gợi về một buổi sớm mai hoặc chiều tà, ở một khung cảnh yên bình, có cả thiên nhiên và cuộc sống sinh hoạt của con người.
Từ những ý này, chúng ta có thể cảm nhận được gì?
* Cảm xúc chung: Bình yên, thanh thản, yêu mến cảnh vật và cuộc sống. Có sự hòa quyện giữa thiên nhiên và con người.
* Sự độc đáo: Tác giả đã khéo léo sử dụng cả hình ảnh, âm thanh, và các địa danh nổi tiếng để tạo nên một bức tranh sống động, giàu sức gợi.
Bước 3: Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc.
Bây giờ, chúng ta sẽ dùng những ý đã tìm được để viết thành một đoạn văn. Các em hãy bắt đầu bằng câu mở đoạn, giới thiệu về đoạn thơ và cảm xúc ban đầu của mình. Sau đó, dựa vào những phân tích ở Bước 1 và Bước 2 để miêu tả cụ thể hơn về cảnh vật, âm thanh và cảm xúc. Cuối cùng, kết thúc đoạn văn bằng một lời khẳng định về sự yêu thích của mình.
Dưới đây là một đoạn văn gợi ý, các em có thể tham khảo và điều chỉnh theo cách diễn đạt của riêng mình:
Đọc đoạn thơ:
Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương.
Mịt mờ khói toả ngàn sương,
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ
, em cảm thấy lòng mình dâng lên một cảm xúc thật nhẹ nhàng và bình yên. Đoạn thơ như vẽ ra trước mắt em một bức tranh phong cảnh tuyệt đẹp, mang đậm nét truyền thống và thi vị của quê hương. Hình ảnh “gió đưa cành trúc la đà” thật mềm mại, uyển chuyển, báo hiệu một buổi sớm mai trong lành. Âm thanh “tiếng chuông Trấn Võ” trầm hùng vang vọng, xen lẫn tiếng gà gáy “canh gà Thọ Xương” báo thức, gợi lên một không gian quen thuộc, thanh tịnh của chốn làng quê. Khi đọc đến câu “mịt mờ khói toả ngàn sương”, em như thấy mình lạc vào một không gian huyền ảo, lãng đãng, đẹp tựa như một giấc mơ. Rồi âm thanh lao động “nhịp chày Yên Thái” vang lên, xua tan đi sự tĩnh lặng, mang đến sự sống động, nhộn nhịp của cuộc sống con người. Tất cả những âm thanh, hình ảnh ấy hòa quyện lại, làm cho “mặt gương Tây Hồ” càng thêm phẳng lặng, soi chiếu vẻ đẹp của đất trời. Em thật sự yêu mến đoạn thơ này vì nó đã khắc họa một cách tinh tế vẻ đẹp thanh bình, yên ả và sự hài hòa giữa thiên nhiên, con người, cũng như nhịp sống lao động nơi chốn kinh kỳ xưa.
Như vậy là chúng ta đã cùng nhau tìm ý và viết xong đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ rồi. Các em thấy đó, chỉ qua vài câu thơ ngắn ngủi, chúng ta có thể cảm nhận được biết bao điều thú vị về cảnh vật và con người Việt Nam. Hãy luôn giữ gìn và yêu quý những giá trị văn hóa, thi ca mà ông cha ta đã để lại nhé!
“Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Võ canh gà Thọ Xương.
Mịt mờ khói toả ngàn sương,
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ”
Bài ca dao đã đem đến cho người đọc cảm nhận về một bức tranh hồ Tây vào buổi sớm mai trong những ngày mùa thu. Chỉ bằng vài nét chấm phá, tác giả dân gian đã vẽ nét một bức tranh đầy thơ mộng, trữ tình. Bầu trời mùa thu trong xanh, khoáng đạt. Những cơn gió khe khẽ đưa làm lay động cành trúc. Âm thanh của tiếng chuông ngân vang hòa cùng tiếng gà gáy báo canh gợi ra một cuộc sống sôi động. Cùng với đó là làn sương khói mờ ảo bao phủ không gian khiến cho khung cảnh thêm thơ mộng. Tiếng chày nhịp nhàng đã gợi ra vẻ đẹp truyền thống của người dân đất Thăng Long xưa với nghề làm giấy ở làng Yên Thái. Cuối cùng là vẻ đẹp của mặt hồ Tây ẩn trong khói sương mịt mù chợt hiện ra như một tấm gương long lanh dưới ánh nắng mai. Những âm thanh nhịp nhàng vang vọng từ tiếng chuông chùa, tiếng gà gáy đến tiếng chày giã giấy cũng báo hiệu cho một ngày mới đã bắt đầu. Sức sống đang trỗi dậy khắp mọi không gian. Bài thơ khiến cho người đọc yêu thêm mảnh đất Thăng Long. Đồng thời, tác giả dân gian cũng muốn thể hiện niềm tự hào, yêu mến dành cho vẻ đẹp của quê hương mình.
Bài ca dao Gió đưa cành trúc la đà là một bức tranh tuyệt đẹp về cảnh mùa thu vào buổi sáng sớm nơi kinh thành Thăng Long. Mỗi câu thơ là một cảnh đẹp được chấm phá qua ngòi bút đặc sắc của các tác giả dân gian nhằm ca ngợi cảnh đẹp quê hương:
Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương
Mịt mù khói toả ngàn sương
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
Ca dao dân ca xưa và kể cả không ít những nhà thơ đã tả nhiều về vẻ đẹp thanh bình kinh thành Thăng Long. Cảnh mùa thu thật đẹp, gió nhẹ nhẹ đủ làm gợn sóng mặt hồ Tây, bên bờ hồ liễu rủ biêng biếc. Câu thơ mở đầu cho thấy gió rất nhẹ, gió không thổi mà chỉ đưa nhẹ nhàng làm đung đưa những cành trúc rậm rạp la đà sát mặt đất. Cành trúc được làn gió thu trong trẻo, mát lành vuốt ve êm dịu, cùng vói gió cành trúc khẽ lay động bay cùng chiều gió.
Gió đưa cành trúc la đà
Cảnh đẹp thật gợi cảm, gợi tình trong khí thu mát mẻ trong lành. Câu thơ có màu xanh của trúc, khe khẽ của gió, và đương nhiên khí thu, tiết thu, bầu trời khoáng đạt, những cánh diều vi vu trên không, đằng sau những cành trúc la đà là tiếng oanh vàng thánh thót.
Mùa thu câu cá – Bài thơ nổi tiếng tả cảnh sắc mùa thu nơi đồng bằng Bắc Bộ của Nguyễn Khuyến cũng có gió nhẹ làm mặt ao lăn tăn, chiếc lá thì khẽ đưa vèo. Còn Đỗ Phủ thì “Hai cái oanh vàng kêu liễu biếc”. Đó chính là những tín hiệu mùa thu.
Nếu như ta chỉ cảm nhận bằng thị giác là chính sau những cành trúc la đà mặt đất thì câu thơ thứ hai lại là động là âm thanh.
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương
Đây là thủ pháp quen thuộc lấy xa tả gần, lấy động tả tĩnh. Xa xa văng vẳng tiếng chuông Trấn Vũ êm êm gây không khí rộn ràng náo động. Tiếng gà tàn canh Thọ Xương vọng tới. Tiếng chuông ngân vang hoà cùng tiếng gà gáy le te. Âm thanh như tan ra hoà cùng đất trời sương khói mùa thu. Trong làn sương khói, ánh sáng đêm thu bao phủ tràn khắp mọi nẻo, nhịp chuông vang vọng cùng gà gáy như làm cho mọi vật càng mơ màng thơ mộng hơn. Cuộc sống đang say tràn trong niềm vui háo hức:
Mịt mù khói toả ngàn sương
Khói toả mịt mù được đảo lại mịt mù khói toả. Thủ pháp nghệ thuật đảo ngữ làm tăng sự huyền ảo lung linh của cảnh vật, của cuộc sống. Mặt đất một màu trắng mờ, do màn sương bao phủ. Nhìn cận cảnh hay viễn cảnh đều có cảm giác như mặt đất đang chìm trong khói phủ. Cuộc sống yên bình tĩnh lặng, vũ trụ đang quay, thời gian trôi đi, trời trở về sáng. Tiếng chày đều tay từ phường Yên Thái ngân vang dồn dập. Nhịp chày chính là nhịp đập của cuộc sống, sức sống mạnh mẽ của kinh đô này. Bình minh ửng hồng phía đằng Đông xua tan làn sương khói. Hồ Tây mênh mông phẳng lặng như chiếc gương khổng lồ sáng dần lên in hình phố cổ. Đây là hình ảnh trung tâm mặt gương Tây Hồ, một tứ thơ toả sáng làm cho cả bài bừng lên:
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
Bài thơ tả cảnh dẹp kinh thành Thăng Long, nhưng thông qua miêu tả cảnh, ẩn chứa tình cảm tự hào về quê hương đất nước:
Rủ nhau chơi khắp Long Thành
Ba mươi sáu phố rành rành chẳng sai
Quê hương đang ngày ngày thay da đổi thịt, cảnh tình thấm vào nhau rung động mãi trong hồn ta. Tâm hồn tác giả thật say sưa mới có những vần thơ hay đến vậy.
Bài ca dao để lại trong ta ấn tượng tuyệt vời về Thăng Long. Nó giúp ta yêu hơn tự hào hơn, về kinh đô ngàn năm văn hiến. Bài ca dao mang vẻ đẹp cổ điển hoa lệ như một bài cổ thi trác tuyệt.