Tính nhanh : A = 1 mũ 2 + 2 mũ 2 + 3 mũ 2 + …+98 mũ 2+ 99 mũ 2
Chúng ta cần tính nhanh giá trị của biểu thức:
A = 1 mũ 2 + 2 mũ 2 + 3 mũ 2 + … + 98 mũ 2 + 99 mũ 2
Trước hết, cô muốn nhắc lại khái niệm về lũy thừa mà chúng ta đã học. Lũy thừa bậc n của một số a, ký hiệu là a mũ n, là tích của n thừa số a.
Ví dụ: 2 mũ 2 = 2 x 2 = 4. 3 mũ 2 = 3 x 3 = 9.
Như vậy, biểu thức A của chúng ta là tổng của các bình phương của các số tự nhiên liên tiếp từ 1 đến 99.
A = 1 x 1 + 2 x 2 + 3 x 3 + … + 98 x 98 + 99 x 99
Để tính nhanh bài toán này, chúng ta cần tìm một phương pháp hiệu quả hơn là cộng từng số hạng lại. Trong chương trình Toán lớp 6, chúng ta chưa có công thức tổng quát để tính tổng các bình phương. Tuy nhiên, nếu đây là một bài toán nâng cao hoặc ở các lớp trên, chúng ta sẽ được làm quen với công thức tính tổng các bình phương của n số tự nhiên đầu tiên:
\[ \sum_{k=1}^{n} k^2 = 1^2 + 2^2 + 3^2 + \dots + n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \]
Áp dụng công thức này với n = 99, chúng ta sẽ có:
A = \( \frac{99(99+1)(2 \times 99+1)}{6} \)
A = \( \frac{99(100)(198+1)}{6} \)
A = \( \frac{99 \times 100 \times 199}{6} \)
Bây giờ, chúng ta sẽ tiến hành rút gọn và tính toán:
Chúng ta có thể chia 99 cho 3, được 33. Chia 6 cho 3, được 2.
A = \( \frac{33 \times 100 \times 199}{2} \)
Tiếp theo, chúng ta có thể chia 100 cho 2, được 50.
A = \( 33 \times 50 \times 199 \)
Bây giờ, ta nhân 33 với 50 trước:
33 x 50 = 1650
Cuối cùng, ta nhân 1650 với 199:
1650 x 199 = 1650 x (200 – 1)
= 1650 x 200 – 1650 x 1
= 330000 – 1650
= 328350
Vậy, giá trị của biểu thức A là 328350.
Tuy nhiên, các em học sinh lớp 6 thân mến, cô muốn nhấn mạnh lại rằng trong phạm vi chương trình lớp 6, chúng ta chưa được học công thức tính tổng các bình phương như trên. Nếu đề bài yêu cầu tính nhanh mà không cho phép sử dụng công thức nâng cao, có thể có những cách giải khác dựa trên các tính chất đã học, hoặc đề bài có thể có sai sót hoặc được thiết kế để gợi mở về một phương pháp tính toán khác.
Nếu bài toán này xuất hiện trong một bài kiểm tra hoặc thi cử dành cho lớp 6, và không có bất kỳ gợi ý nào về việc sử dụng công thức đặc biệt, thì cách giải hợp lý nhất là tính toán từng bước, mặc dù sẽ rất mất thời gian và dễ sai sót. Hoặc có thể đề bài đang mong đợi một phép “tính nhanh” theo một cách hiểu khác, ví dụ như nhóm các số hạng có tính quy luật đặc biệt (nhưng ở đây không có).
Vì vậy, với tư cách là giáo viên, cô sẽ trình bày theo cách sử dụng công thức đã được giới thiệu ở trên, và lưu ý các em về giới hạn kiến thức của mình ở lớp 6. Nếu các em gặp bài toán tương tự mà không có công thức, hãy báo lại với cô để chúng ta cùng tìm hiểu nhé!
Kết luận, nếu áp dụng công thức tổng các bình phương, kết quả là 328350.
Lưu ý cho học sinh:
Trong trường hợp bài toán yêu cầu giải theo kiến thức lớp 6 mà không có công thức, các em cần xem xét lại đề bài hoặc hỏi giáo viên để có hướng giải phù hợp nhất. Việc sử dụng công thức lớp trên là để minh họa cách giải “nhanh” cho bài toán này, nhưng cần hiểu rõ giới hạn kiến thức.
Đáp án:
\[328350\]
Giải thích các bước giải:
Ta có:
\(\begin{array}{l}
A = {1^2} + {2^2} + {3^2} + {4^2} + … + {98^2} + {99^2}\\
= 1.1 + 2.2 + 3.3 + 4.4 + …. + 98.98 + 99.99\\
= 1.\left( {2 – 1} \right) + 2.\left( {3 – 1} \right) + 3.\left( {4 – 1} \right) + 4\left( {5 – 1} \right) + …. + 98.\left( {99 – 1} \right) + 99.\left( {100 – 1} \right)\\
= \left( {1.2 + 2.3 + 3.4 + 4.5 + ….. + 98.99 + 99.100} \right) – \left( {1 + 2 + 3 + 4 + …. + 98 + 99} \right)\\
B = 1.2 + 2.3 + 3.4 + 4.5 + …. + 98.99 + 99.100\\
\Rightarrow 3B = 1.2.3 + 2.3.3 + 3.4.3 + 4.5.3 + …. + 98.99.3 + 99.100.3\\
\Leftrightarrow 3B = 1.2.3 + 2.3.\left( {4 – 1} \right) + 3.4.\left( {5 – 2} \right) + 4.5.\left( {6 – 3} \right) + …. + 98.99\left( {100 – 97} \right) + 99.100.\left( {101 – 98} \right)\\
\Leftrightarrow 3B = 1.2.3 + 2.3.4 – 1.2.3 + 3.4.5 – 2.3.4 + …. + 98.99.100 – 97.98.99 + 99.100.101 – 98.99.100\\
\Leftrightarrow 3B = 99.100.101\\
\Leftrightarrow B = 33.100.101\\
\Rightarrow A = B – \left( {1 + 2 + 3 + …. + 99} \right)\\
= 33.100.101 – \frac{{\left( {1 + 99} \right).99}}{2}\\
= 33.100.101 – \frac{{100.99}}{2}\\
= 33.100\left( {101 – \frac{3}{2}} \right)\\
= 328350
\end{array}\)