Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội là gì ?
Chúng ta sẽ lần lượt phân tích các điểm ưu việt này dựa trên những nội dung đã được trình bày trong Sách giáo khoa Lịch sử lớp 9.
Bước 1: Xác định các biểu hiện ưu việt của chủ nghĩa xã hội
Theo Sách giáo khoa, tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội được thể hiện ở nhiều mặt. Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội mới, ra đời sau khi cách mạng vô sản thành công, nhằm thay thế chủ nghĩa tư bản. Vậy những gì làm cho chế độ này trở nên “ưu việt” hơn?
Bước 2: Phân tích từng biểu hiện ưu việt
Chúng ta sẽ đi vào chi tiết từng điểm:
1. Về kinh tế:
* Kinh tế có kế hoạch, tập trung, thống nhất: Đây là một đặc điểm nổi bật. Trong chủ nghĩa xã hội, nhà nước nắm vai trò chủ đạo trong việc hoạch định và điều phối nền kinh tế. Sản xuất và phân phối được quy hoạch theo kế hoạch nhằm đáp ứng nhu cầu của toàn xã hội, tránh tình trạng khủng hoảng thừa hoặc thiếu hụt.
* Ví dụ: Trong Sách giáo khoa có thể đề cập đến các kế hoạch 5 năm của Liên Xô hoặc các nước xã hội chủ nghĩa khác, cho thấy sự tập trung nguồn lực để phát triển công nghiệp nặng, nông nghiệp, quốc phòng.
* Xóa bỏ áp bức bóc lột của giai cấp tư sản đối với giai cấp vô sản: Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, quan hệ sản xuất dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất. Điều này có nghĩa là những tư liệu sản xuất cơ bản (như nhà máy, xí nghiệp, đất đai) thuộc về sở hữu của toàn dân, do nhà nước quản lý. Do đó, không còn tình trạng tư bản bóc lột sức lao động của công nhân để thu lợi nhuận.
* Phân phối theo lao động: Nguyên tắc phân phối cơ bản trong chủ nghĩa xã hội là “làm theo năng lực, hưởng theo lao động”. Điều này có nghĩa là mỗi người đóng góp sức lực và khả năng của mình vào công cuộc xây dựng xã hội, và được nhận lại thành quả lao động tương xứng. Điều này khuyến khích sự sáng tạo và tinh thần trách nhiệm.
2. Về chính trị – xã hội:
* Nhà nước xã hội chủ nghĩa mang bản chất cách mạng và khoa học: Đây là nhà nước của dân, do dân, vì dân. Quyền lực thuộc về nhân dân lao động, đứng đầu là giai cấp công nhân. Nhà nước hoạt động dựa trên nền tảng tư tưởng khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin.
* Giải phóng con người khỏi mọi hình thức áp bức, bóc lột: Như đã nói ở trên, việc xóa bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa dẫn đến việc giải phóng người lao động khỏi sự áp bức và bóc lột. Con người không còn phải lo sợ bị sa thải, bị chèn ép bởi giới chủ.
* Tạo điều kiện phát triển toàn diện con người: Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, con người được quan tâm phát triển cả về trí tuệ, đạo đức, thể chất. Giáo dục, y tế, văn hóa được nhà nước đầu tư và phổ cập cho mọi người dân, không phân biệt giàu nghèo.
* Bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc và giữa mọi người: Chủ nghĩa xã hội chủ trương xóa bỏ mọi sự phân biệt đối xử dựa trên dân tộc, chủng tộc, giới tính hay địa vị xã hội. Mọi người đều bình đẳng và có cơ hội phát triển như nhau.
3. Về tư tưởng và văn hóa:
* Hình thành nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa: Nền văn hóa này kế thừa những giá trị tốt đẹp của dân tộc và nhân loại, đồng thời loại bỏ những tàn dư lạc hậu, tiêu cực của xã hội cũ. Nó đề cao các giá trị như tinh thần tập thể, tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái.
* Con người mới xã hội chủ nghĩa: Dưới sự tác động của chế độ xã hội chủ nghĩa, hình thành nên con người mới có phẩm chất đạo đức tốt đẹp, có ý thức làm chủ, có tinh thần trách nhiệm cao.
Bước 3: Tổng kết và nhấn mạnh tính ưu việt
Qua những phân tích trên, chúng ta thấy rằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội nằm ở chỗ nó giải quyết được những mâu thuẫn sâu sắc của xã hội tư bản, tạo ra một xã hội công bằng, bình đẳng, phát triển toàn diện cho con người và mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân lao động.
Đây là những nội dung cốt lõi về tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mà các em cần nắm vững. Các em có thể xem lại trong Sách giáo khoa để củng cố thêm kiến thức.
Hy vọng bài giảng hôm nay đã giúp các em hiểu rõ hơn về chủ đề này. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em cứ mạnh dạn đặt câu hỏi nhé.
Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội là :
– Mục tiên lớn và quan trọng nhất là giúp con người thoát ách đô hộ về cả nền kinh tế lẫn cả tinh thần .
– Tạo điều kiện giúp cho con người có thể phát triển một cách toàn diện nhất .
– Đối với chủ nghĩa xã hội thì một lực lượng giỏi sản xuất tiên tiến thì mới tạo ra được nhiều cơ sở vật chất .
– Được tạo ra theo chủ nghĩa tam dân .
~CHÚC BẠN HỌC TỐT~
TÁM ĐẶC TRƯNG CỦA TÍNH ƯU VIỆT :
Đặc trưng thứ nhất: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Đây là đặc trưng tổng quát nhất chi phối các đặc trưng khác, bởi nó thể hiện mục tiêu của CNXH ở Việt Nam. Ở nước ta, tính ưu việt của CNXH phải được biểu hiện cụ thể thiết thực, trên cơ sở kế thừa quan điểm Mác – Lênin về mục tiêu của CNXH, đồng thời vận dụng sáng tạo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nước mạnh…là công bằng, hợp lý, mọi người đều được hưởng quyền tự do, dân chủ, được sống cuộc đời hạnh phúc…
Tính ưu việt của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng phải hướng tới việc hiện thực hóa đầy đủ, đồng bộ hệ mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Tư tưởng xuyên suốt của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với CNXH. Đối với dân tộc Việt Nam, chỉ có CNXH mới bảo đảm cho dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh thật sự. Đây là khát vọng tha thiết của toàn thể nhân dân Việt Nam sau khi đất nước giành được độc lập và thống nhất Tổ quốc.
Đặc trưng thứ hai: do nhân dân làm chủ.
Tính ưu việt của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng thể hiện ở bản chất ưu việt chính trị của chế độ dân chủ XHCN trên cơ sở kế thừa giá trị quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin sự nghiệp cách mạng là của quần chúng; kế thừa những giá trị trong tư tưởng truyền thống của dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: dân chủ tức là dân là chủ, dân làm chủ. Tính ưu việt của CNXH trong đặc trưng vừa nêu còn được thể hiện trong nhận thức của Đảng ta về việc từng bước hoàn thiện nền dân chủ XHCN gắn liền với việc bảo đảm tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân (nhân dân là chủ thể của mọi quyền lực). Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) đã tiếp tục khẳng định: “Dân chủ XHCN là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển đất nước. Xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ XHCN, bảo đảm tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Dân chủ phải được thực hiện trong thực tế cuộc sống ở mọi cấp, trên tất cả các lĩnh vực thông qua hoạt động của Nhà nước do nhân dân bầu ra và các hình thức dân chủ trực tiếp…”.
Đặc trưng thứ ba: có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu. Đây là đặc trưng thể hiện tính ưu việt trên lĩnh vực kinh tế của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng so với các chế độ xã hội khác. Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) tiếp tục khẳng định: những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản, nhất là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trở nên sâu sắc. Khi bàn về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế. Đảng ta tiếp tục khẳng định quan điểm: kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và phát triển. Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân.
Quan điểm này hoàn toàn nhất quán với đặc trưng trong quan hệ sản xuất của CNXH mà chúng ta đang xây dựng là xác lập dần từng bước chế độ công hữu. Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội phải dựa trên chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu là một trong những yếu tố đảm bảo định hướng XHCN trong phát triển nền kinh tế thị trường với nhiều thành phần kinh tế.
Đặc trưng thứ tư: có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Tính ưu việt về tiên tiến của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng thể hiện khái quát, nhân văn của văn hóa nhân loại; ở việc giữ gìn bản sắc dân tộc (những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam: chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, truyền thống đoàn kết và nhân ái, ý thức về độc lập, tự do, tự cường dân tộc…).
Xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc đòi hỏi vừa phải tiếp thu những giá trị của tinh hoa văn hóa nhân loại, vừa phải kế thừa, phát triển bản sắc văn hóa của các tộc người Việt Nam, xây dựng một nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Sự kết hợp hài hòa những giá trị tiên tiến với những giá trị mang đậm bản sắc dân tộc thể hiện tính ưu việt của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng trên lĩnh vực văn hóa, làm cho văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển.
Đặc trưng thứ năm: con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.
Tính ưu việt của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng không chỉ được thể hiện trong đặc trưng tổng quát dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mà còn được thể hiện qua đặc trưng về con người trong xã hội XHCN. Về phương diện con người, CNXH đồng nghĩa với chủ nghĩa nhân văn, nhân đạo: tất cả vì con người, cho con người và phát triển con người toàn diện. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: muốn xây dựng CNXH thì phải có con người XHCN. Để có con người XHCN phải xác định và hiện thực hóa hệ giá trị phản ánh nhu cầu chính đáng của con người trong xã hội XHCN mà nhân dân ta đang xây dựng.
Vận dụng và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người trong xã hội XHCN, Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) đã xác định hệ giá trị phản ánh nhu cầu, nguyện vọng thiết thực của con người Việt Nam hiện nay là: có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân. Tính ưu việt của CNXH thể hiện trong đặc trưng này là quan điểm nhân văn, vì con người, chăm lo xây dựng con người, phát triển toàn diện con người (đức, trí, thể, mỹ) của Đảng và Nhà nước ta.
Đặc trưng thứ sáu: các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển.
Đặc trưng này thể hiện tính ưu việt trong chính sách dân tộc, giải quyết đúng các quan hệ dân tộc (theo nghĩa hẹp là quan hệ giữa các tộc người) trong quốc gia đa dân tộc Việt Nam. Thực hiện 25 năm đổi mới đất nước đã và đang chứng minh tính ưu việt trong chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta, chứng minh tính ưu việt của CNXH trong giải quyết các quan hệ dân tộc ở Việt Nam. Nhờ đó đã và đang phát huy truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, tính đồng thuận trong cộng đồng 54 dân tộc anh em, chống lại âm mưu chia rẽ dân tộc của các thế lực thù địch.
Đặc trưng thứ bảy: có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo. CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng thể hiện trong tính ưu việt của Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Tính ưu việt của một xã hội do nhân dân làm chủ gắn bó mật thiết với tính ưu việt của Nhà nước pháp quyền XHCN. Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) đã chỉ rõ tính ưu việt của Nhà nước pháp quyền XHCN mà nhân dân ta đang hướng tới xây dựng. Đó là: Nhà nước gắn bó chặt chẽ với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lộng quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân…
Đặc trưng thứ tám: có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới.
CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng không chỉ thể hiện tính ưu việt trong các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội mà còn thể hiện trong quan hệ đối ngoại, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta. Việt Nam luôn luôn khẳng định quan hệ hữu nghị và hợp tác giữ nhân dân ta và nhân dân các nước trên thế giới. Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế… Đảng và Nhà nước ta chủ trương hợp tác bình đẳng, cùng có lợi với tất cả các nước, không phân biệt chế độ chính trị – xã hội khác nhau trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hiệåp Quốc và luật pháp quốc tế.
Việc chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, tham gia tích cực vào các tổ chức, diễn đàn quốc tế và khu vực đã chứng minh một cách sinh động tính ưu việt của CNXH mà nhân dân ta đang xây dựng, thể hiện trong đặc trưng về quan hệ đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta.