Tớ cảm ơn ạPHẦN I: ĐỌC HIỂU (4đ) Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi: …
Tớ cảm ơn ạ
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4đ)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Tuổi trẻ là đặc ân vô giá của tạo hóa ban cho bạn. Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng. (…) Người ta bảo, thời gian là vàng bạc, nhưng sử dụng đúng thời gian của tuổi trẻ là bảo bối của thành công. Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống. Nếu chỉ chăm chăm và tán dương tài năng thiên bẩm thì chẳng khác nào chim trời chỉ vỗ cánh mà chẳng bao giờ bay được lên cao. Mỗi ngày trôi qua rất nhanh. Bạn đã dành thời gian cho những việc gì? Cho bạn bè, cho người yêu, cho đồng loại và cho công việc? Và có bao giờ bạn rùng mình vì đã để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì không?
Các bạn hãy xây dựng tầm nhìn rộng mở (…), biến tri thức của loài người, của thời đại thành tri thức bản thân và cộng đồng, vận dụng vào hoạt động thực tiễn của mình. Trước mắt là tích lũy tri thức khi còn ngồi trên ghế nhà trường để mai ngày khởi nghiệp; tự mình xây dựng các chuẩn mực cho bản thân; nhận diện cái đúng, cái sai, cái đáng làm và cái không nên làm. Trường đời là trường học vĩ đại nhất, nhưng để thành công bạn cần có nền tảng về mọi mặt, thiếu nó không chỉ chông chênh mà có khi vấp ngã.
(Theo Báo mới.com; 26/ 03/ 2016)
Câu 1: Xác định thể loại văn bản của đoạn trích trên.0,5đ
Câu 2: Tìm câu văn mang luận điểm? 0,5đ
Câu 3: Xét về mặt mục đích nói, các câu in đậm thuộc kiểu câu gì? Việc sử dụng kiểu câu đó có ý nghĩa như thế nào đối với việc thể hiện nội dung của văn bản? 1đ
Câu 4: Tại sao tác giả cho rằng: “Trường đời là trường học vĩ đại nhất, nhưng để thành công bạn cần có nền tảng về mọi mặt”
Câu 5: Em có đồng ý với quan điểm sau không?Vì sao?1đ
“Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống”
Phần II. Làm văn (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) Từ đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ về giá trị của thời gian để mỗi người biết quý trọng thời gian của mình.
Câu 2: Phân tích bài thơ “Miền Trung” của Hoàng Trần Cương
MIỀN TRUNG
Miền Trung
Câu ví dặm nằm nghiêng
Trên nắng và dưới cát
Đến câu hát cũng hai lần sàng lại
Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm.
Miền Trung
Bao giờ em về thăm
Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt
Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ
Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ
Không ai gieo mọc trắng mặt người.
Miền Trung
Eo đất này thắt đáy lưng ong
Cho tình người đọng mật
Em gắng về
Đừng để mẹ già mong…
(Trích Miền Trung, Hoàng Trần Cương, Thơ hay Việt Nam thế kỷ
XX, NXB Văn hóa Thông tin, 2006, tr. 81 – 82)
Trước tiên, chúng ta sẽ đến với Phần I: Đọc hiểu.
Câu 1: Xác định thể loại văn bản của đoạn trích trên. (0,5đ)
* Bước 1: Đọc kỹ đoạn trích để nắm bắt nội dung chính.
* Bước 2: Quan sát cách trình bày, phương pháp lập luận, và ngôn ngữ được sử dụng. Đoạn văn bàn luận về tuổi trẻ, thời gian, thành công và đưa ra những lời khuyên, định hướng. Tác giả sử dụng các phép lập luận như khẳng định, phân tích, so sánh.
* Bước 3: Dựa vào các đặc điểm trên, xác định thể loại văn bản.
Giải thích: Đoạn trích trên là văn bản nghị luận. Vì văn bản có bố cục rõ ràng, đưa ra quan điểm, luận điểm, luận cứ để thuyết phục người đọc. Ngôn ngữ mang tính suy luận, lập luận chặt chẽ.
Câu 2: Tìm câu văn mang luận điểm? (0,5đ)
* Bước 1: Đọc lại toàn bộ đoạn trích, chú ý đến những câu mang ý nghĩa bao quát, thể hiện quan điểm cốt lõi của tác giả về vấn đề đang bàn luận.
* Bước 2: Xem xét câu nào là trung tâm để các câu khác triển khai ý.
Giải thích: Luận điểm thường là câu khái quát nhất, chứa đựng ý kiến cốt lõi mà tác giả muốn truyền tải.
Đáp án: Câu văn mang luận điểm là: “Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng.”
Câu 3: Xét về mặt mục đích nói, các câu in đậm thuộc kiểu câu gì? Việc sử dụng kiểu câu đó có ý nghĩa như thế nào đối với việc thể hiện nội dung của văn bản? (1đ)
* Bước 1: Xác định các câu in đậm trong văn bản:
* “Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng.”
* “Nếu chỉ chăm chăm và tán dương tài năng thiên bẩm thì chẳng khác nào chim trời chỉ vỗ cánh mà chẳng bao giờ bay được lên cao.”
* “Bạn đã dành thời gian cho những việc gì?”
* “Cho bạn bè, cho người yêu, cho đồng loại và cho công việc?”
* “Và có bao giờ bạn rùng mình vì đã để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì không?”
* Bước 2: Xét mục đích nói của từng câu.
* Câu “Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng.” mang tính khẳng định, nêu lên một quan niệm, một định nghĩa. Đây là câu trần thuật.
* Câu “Nếu chỉ chăm chăm và tán dương tài năng thiên bẩm thì chẳng khác nào chim trời chỉ vỗ cánh mà chẳng bao giờ bay được lên cao.” mang tính khẳng định, so sánh, nhấn mạnh sự vô dụng của tài năng nếu không được rèn luyện.
* Các câu “Bạn đã dành thời gian cho những việc gì?”, “Cho bạn bè, cho người yêu, cho đồng loại và cho công việc?”, “Và có bao giờ bạn rùng mình vì đã để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì không?” đều là các câu câu hỏi tu từ.
* Bước 3: Phân tích ý nghĩa của việc sử dụng các kiểu câu đó.
Giải thích: Việc sử dụng các kiểu câu khác nhau sẽ mang lại hiệu quả biểu đạt riêng. Câu trần thuật khẳng định quan điểm, câu so sánh làm rõ ý, còn câu hỏi tu từ có chức năng gợi, nhắc nhở, thôi thúc người đọc suy ngẫm.
Đáp án:
* Các câu “Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng.” và “Nếu chỉ chăm chăm và tán dương tài năng thiên bẩm thì chẳng khác nào chim trời chỉ vỗ cánh mà chẳng bao giờ bay được lên cao.” thuộc kiểu câu trần thuật, mang tính khẳng định, nhấn mạnh.
* Các câu “Bạn đã dành thời gian cho những việc gì?”, “Cho bạn bè, cho người yêu, cho đồng loại và cho công việc?”, “Và có bao giờ bạn rùng mình vì đã để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì không?” thuộc kiểu câu hỏi tu từ.
* Ý nghĩa của việc sử dụng kiểu câu đó:
* Việc sử dụng câu trần thuật khẳng định mạnh mẽ quan điểm của tác giả về sự vô nghĩa của tuổi trẻ bị lãng phí và sự nguy hiểm của việc chỉ dựa vào tài năng thiên bẩm.
* Việc sử dụng câu hỏi tu từ có tác dụng gợi mở, trực tiếp tác động vào suy nghĩ của người đọc, thôi thúc họ tự suy ngẫm về cách mình đã sử dụng thời gian, từ đó nhận thức rõ hơn về giá trị của thời gian và trách nhiệm của bản thân trong việc sử dụng nó một cách hiệu quả.
Câu 4: Tại sao tác giả cho rằng: “Trường đời là trường học vĩ đại nhất, nhưng để thành công bạn cần có nền tảng về mọi mặt”
* Bước 1: Đọc kỹ phần văn bản liên quan đến câu nói này.
* Bước 2: Phân tích ý nghĩa của hai vế trong câu nói. “Trường đời là trường học vĩ đại nhất” nghĩa là gì? “Cần có nền tảng về mọi mặt” nghĩa là gì?
* Bước 3: Liên hệ với những ý tác giả đã trình bày trước đó về việc sử dụng thời gian, tích lũy tri thức, xây dựng chuẩn mực bản thân.
Giải thích: Câu nói này là một lời đúc kết kinh nghiệm và bài học quý báu. Tác giả muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi và trải nghiệm thực tế, nhưng cũng chỉ ra rằng để thành công trong “trường đời” đó, con người cần có sự chuẩn bị vững chắc về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất.
Đáp án: Tác giả cho rằng “Trường đời là trường học vĩ đại nhất” bởi vì những bài học từ thực tiễn cuộc sống mang lại những trải nghiệm phong phú, sâu sắc, giúp con người trưởng thành và hiểu biết hơn về thế giới xung quanh cũng như chính bản thân mình. Tuy nhiên, để thành công trong “trường đời” ấy, con người cần có “nền tảng về mọi mặt”. Nền tảng này bao gồm:
* Tri thức: Tích lũy kiến thức từ nhà trường và các nguồn khác để có vốn hiểu biết.
* Kỹ năng: Rèn luyện các kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn.
* Phẩm chất đạo đức: Xây dựng chuẩn mực bản thân, nhận diện đúng sai để có cách ứng xử phù hợp.
Nếu thiếu đi nền tảng vững chắc này, con người sẽ dễ dàng chông chênh, lúng túng và thậm chí là thất bại khi đối mặt với những thử thách trong cuộc sống.
Câu 5: Em có đồng ý với quan điểm sau không? Vì sao? (1đ)
“Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống”
* Bước 1: Đọc kỹ quan điểm và suy nghĩ về ý nghĩa của từng vế.
* Bước 2: Đặt mình vào vị trí của người nói, liên hệ với những câu chuyện thực tế hoặc những kiến thức đã học.
* Bước 3: Đưa ra ý kiến đồng ý hay không đồng ý và giải thích rõ ràng, có dẫn chứng.
Giải thích: Đây là một câu hỏi mở, đòi hỏi sự suy ngẫm và bày tỏ chính kiến cá nhân dựa trên lập luận. Chúng ta cần thể hiện sự thấu hiểu quan điểm của tác giả và đưa ra lý do thuyết phục.
Đáp án:
Em hoàn toàn đồng ý với quan điểm: “Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống”.
Vì sao?
* Tài năng thiên bẩm là yếu tố ban đầu quan trọng nhưng chưa đủ: Đúng như tác giả nói, tài năng bẩm sinh giống như một hạt mầm. Nó là một lợi thế, một tiềm năng lớn, giúp con người có được sự hứng thú và có thể dễ dàng tiếp cận với một lĩnh vực nào đó. Tuy nhiên, nếu chỉ có tài năng mà không được trau dồi, rèn luyện, thì nó sẽ mai một và không thể phát huy hết giá trị.
* Thành công cần sự nỗ lực không ngừng: Trên con đường đi đến thành công, yếu tố quyết định chính là sự nỗ lực, kiên trì và cống hiến. “Mồ hôi, nước mắt” chính là minh chứng cho quá trình lao động miệt mài, những thử thách đã vượt qua, những lần vấp ngã đã đứng dậy. Tác giả còn dùng từ “thậm chí là cuộc sống” để nhấn mạnh sự hy sinh, cống hiến to lớn mà con người có thể phải đánh đổi cho thành công. Có những thành công vĩ đại đòi hỏi cả một đời người phấn đấu.
* Dẫn chứng thực tế: Có rất nhiều tấm gương trong lịch sử và cuộc sống hiện đại đã chứng minh điều này. Những nhà khoa học vĩ đại, những nghệ sĩ tài hoa, những vận động viên xuất sắc đều phải trải qua quá trình khổ luyện, vượt qua muôn vàn khó khăn để đạt được thành tựu. Ví dụ, Nguyễn Ngọc Ký, một nhà giáo ưu tú bị liệt cả hai chân, đã dùng đôi chân của mình để viết nên những trang sách, trở thành một tấm gương sáng về ý chí và nghị lực phi thường. Ông đã phải đổ bao mồ hôi, nước mắt để có được thành công như ngày hôm nay, chứ không chỉ dựa vào một tài năng nào đó có sẵn.
Do đó, quan điểm của tác giả là hoàn toàn chính xác, nó nhắc nhở chúng ta không nên ỷ lại vào tài năng mà phải luôn nỗ lực, cố gắng không ngừng nghỉ trên con đường chinh phục ước mơ.
Tiếp theo, chúng ta sẽ sang Phần II: Làm văn.
Câu 1: (2,0 điểm) Từ đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ về giá trị của thời gian để mỗi người biết quý trọng thời gian của mình.
* Bước 1: Đọc lại đoạn trích, rút ra những ý chính liên quan đến giá trị của thời gian và cách sử dụng thời gian hiệu quả.
* Tuổi trẻ là đặc ân vô giá.
* Tuổi xuân trôi qua trong vô vọng là vô nghĩa.
* Sử dụng đúng thời gian tuổi trẻ là bảo bối của thành công.
* Thời gian trôi qua rất nhanh.
* Cần sử dụng thời gian cho bạn bè, người yêu, đồng loại và công việc.
* Không để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì.
* Tích lũy tri thức khi còn ngồi trên ghế nhà trường để chuẩn bị cho tương lai.
* Bước 2: Lập dàn ý cho đoạn văn.
* Mở đoạn: Giới thiệu khái quát về giá trị của thời gian, có thể dẫn dắt từ đoạn trích.
* Thân đoạn:
* Khẳng định thời gian là vô cùng quý giá, đặc biệt là thời gian tuổi trẻ.
* Phân tích sự trôi đi nhanh chóng và không thể lấy lại của thời gian.
* Nêu bật hậu quả của việc lãng phí thời gian (vô vọng, vô nghĩa).
* Đề xuất cách sử dụng thời gian hiệu quả: tích lũy tri thức, cống hiến cho bản thân, gia đình, xã hội, để lại dấu ấn.
* Liên hệ với ý nghĩa của việc có nền tảng vững chắc như tác giả đã nói.
* Kết đoạn: Khẳng định lại tầm quan trọng của việc quý trọng thời gian và lời kêu gọi hành động.
* Bước 3: Viết đoạn văn, chú ý sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, cảm xúc và lập luận chặt chẽ.
Giải thích: Để viết một đoạn văn nghị luận xã hội hay, chúng ta cần bám sát vào văn bản gợi ý, rút ra bài học và mở rộng thêm suy nghĩ của bản thân một cách logic, có sức thuyết phục.
Dàn ý chi tiết và gợi ý bài viết:
Mở đoạn:
Thời gian – một khái niệm tưởng chừng giản dị nhưng lại ẩn chứa biết bao ý nghĩa sâu xa. Như đoạn trích đã khẳng định: “Tuổi trẻ là đặc ân vô giá của tạo hóa ban cho bạn”, và “Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng”. Điều đó cho thấy, giá trị của thời gian, đặc biệt là thời gian tuổi trẻ, là vô cùng to lớn, là thước đo cho sự thành bại và ý nghĩa của cuộc đời mỗi con người.
Thân đoạn:
Thời gian, một dòng chảy không ngừng nghỉ, lặng lẽ trôi đi và không bao giờ trở lại. Mỗi khoảnh khắc, mỗi ngày trôi qua đều mang theo những cơ hội, những bài học, những trải nghiệm quý giá mà nếu ta không biết nắm bắt, sẽ mãi mãi đánh mất. Câu hỏi tu từ đầy ám ảnh của tác giả: “Và có bao giờ bạn rùng mình vì đã để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì không?” như một lời nhắc nhở khẩn thiết, lay động chúng ta nhìn lại bản thân.
Thời gian của tuổi trẻ lại càng quý giá hơn. Đó là giai đoạn con người tràn đầy sức sống, nhiệt huyết, có khả năng học hỏi, tiếp thu và cống hiến. “Sử dụng đúng thời gian của tuổi trẻ là bảo bối của thành công”. Nếu ta để tuổi xuân trôi đi một cách vô nghĩa, mải mê theo những thú vui tầm thường hay chìm đắm trong sự lười biếng, buông thả, thì “vô nghĩa của đời người” là điều khó tránh khỏi. Thành công, như tác giả nhấn mạnh, không chỉ đến từ “tài năng thiên bẩm” mà còn là kết tinh của “mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống”. Điều đó đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng, sự đầu tư xứng đáng cho tương lai.
Vì vậy, để không lãng phí món quà vô giá này, chúng ta cần biết cách “xây dựng tầm nhìn rộng mở”, “biến tri thức của loài người, của thời đại thành tri thức bản thân”, “vận dụng vào hoạt động thực tiễn”. Mỗi ngày đi học là một cơ hội để “tích lũy tri thức”, mỗi trải nghiệm là một bài học để “tự mình xây dựng các chuẩn mực cho bản thân”. Hãy dành thời gian cho việc học tập, rèn luyện, cho những mối quan hệ ý nghĩa, cho những việc làm có ích, để mỗi ngày trôi qua đều để lại những “dấu tích” đáng tự hào.
Kết đoạn:
Cuộc đời mỗi người là hữu hạn, nhưng thời gian là vô hạn. Vì lẽ đó, việc biết quý trọng từng giây, từng phút, sử dụng thời gian một cách khôn ngoan và ý nghĩa chính là cách chúng ta tạo dựng nên một cuộc đời trọn vẹn và thành công. Hãy biến mỗi ngày trôi qua thành một bước tiến vững chắc trên con đường chinh phục ước mơ, để không bao giờ phải hối tiếc vì những tháng năm đã bỏ lỡ.
Câu 2: Phân tích bài thơ “Miền Trung” của Hoàng Trần Cương
Dàn ý chi tiết:
Mở bài:
* Giới thiệu tác giả Hoàng Trần Cương và bài thơ “Miền Trung”.
* Nêu cảm nhận chung về bài thơ: Bài thơ là bức tranh chân thực, giàu cảm xúc về mảnh đất Miền Trung đầy gian lao, khó khăn nhưng cũng rất giàu tình người và ý chí vươn lên.
Thân bài:
1. Khổ 1: Nỗi gian lao, vất vả của Miền Trung
* Hình ảnh “Câu ví dặm nằm nghiêng / Trên nắng và dưới cát”
* “Câu ví dặm”: Âm hưởng dân ca, nét đẹp văn hóa đặc trưng của Miền Trung.
* “Nằm nghiêng”: Gợi hình ảnh khô cằn, khắc nghiệt, bị vùi lấp bởi nắng gió, cát bụi.
* “Trên nắng và dưới cát”: Sự khắc nghiệt bao trùm, thiếu thốn, vất vả.
* “Đến câu hát cũng hai lần sàng lại / Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm.”
* Sự vất vả không chỉ ở vật chất mà còn ảnh hưởng đến cả tinh thần, tâm hồn.
* “Sàng lại”: Gợi sự chắt lọc, khó khăn trong việc tiếp nhận cái hay, cái đẹp, cái tinh túy.
* “Lọt tai rồi vẫn day dứt”: Nỗi buồn, sự nhọc nhằn, ám ảnh vẫn còn đọng lại, không dễ dàng buông bỏ. Nó thể hiện tâm trạng day dứt, trăn trở, chưa tìm được sự an yên, thanh thản thực sự.
2. Khổ 2: Vẻ đẹp của con người Miền Trung trong gian khó
* “Bao giờ em về thăm / Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt”
* “Mảnh đất nghèo”: Lời khẳng định trực tiếp về sự khó khăn, thiếu thốn.
* “Mồng tơi không kịp rớt”: Hình ảnh cụ thể, sinh động, diễn tả sự nghèo đói đến mức không có cả rau xanh để ăn, cây cỏ cũng khó lòng sinh trưởng.
* “Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ”
* “Lúa con gái”: Loại lúa ngon, quý, thường cho hạt mẩy.
* “Gầy còm úa đỏ”: Hình ảnh đối lập gay gắt với đặc tính của lúa, thể hiện sự còi cọc, suy kiệt do thiên tai, thiếu thốn.
* “Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ / Không ai gieo mọc trắng mặt người.”
* Sự đối lập đỉnh điểm: Những thứ thiên tai, khắc nghiệt (gió bão) lại sinh sôi nảy nở, phát triển mạnh mẽ.
* “Tốt tươi như cỏ”: Sự phát triển mạnh mẽ, hoang dã, không kiểm soát được.
* “Không ai gieo mọc trắng mặt người”: Gió bão như một kẻ thù, tác động trực tiếp đến cuộc sống, bào mòn sức lực, gây tổn thương cho con người. “Trắng mặt người” vừa diễn tả sự khắc nghiệt của gió bão (bay bụi vào mặt), vừa gợi lên sự mệt mỏi, nhọc nhằn, u sầu trên khuôn mặt con người.
3. Khổ 3: Tình người ấm áp và lời nhắn nhủ
* “Miền Trung / Eo đất này thắt đáy lưng ong / Cho tình người đọng mật”
* “Eo đất thắt đáy lưng ong”: Hình ảnh địa lý đặc trưng của Miền Trung, gợi sự chật hẹp, hiểm trở.
* Trong hoàn cảnh khắc nghiệt, con người lại càng biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.
* “Cho tình người đọng mật”: Tình cảm con người trở nên đậm đà, sâu sắc, ngọt ngào, như mật ong, trở thành điểm tựa vững chắc giữa bộn bề gian khó.
* “Em gắng về / Đừng để mẹ già mong…”
* Lời nhắn nhủ tha thiết, mang đậm nghĩa tình.
* Thể hiện nỗi nhớ quê hương, mong muốn được trở về.
* Sự hy sinh, gánh nặng của người mẹ già, nỗi day dứt, trách nhiệm của người con xa xứ.
4. Nghệ thuật
* Ngôn ngữ: Giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi hình, gợi cảm.
* Hình ảnh: Mang tính biểu tượng, cô đọng, giàu sức khái quát (nắng, cát, gió bão, eo đất).
* Giọng điệu: Buồn, xót xa, nhưng cũng ẩn chứa niềm tự hào và tình yêu sâu nặng.
* Kết cấu: Lặp lại từ “Miền Trung” tạo điểm nhấn, nhấn mạnh chủ đề.
Kết bài:
* Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
* Nêu ý nghĩa của bài thơ: Ca ngợi vẻ đẹp của con người Miền Trung kiên cường, giàu tình nghĩa trong hoàn cảnh khó khăn; thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc của tác giả.
Gợi ý bài phân tích:
Hoàng Trần Cương, một tiếng thơ gắn bó với những miền đất và con người Việt Nam, đã khắc họa một cách sâu sắc và đầy ám ảnh mảnh đất Miền Trung qua bài thơ cùng tên. Bài thơ không chỉ là bức tranh hiện thực về sự khắc nghiệt của thiên nhiên, mà còn là khúc ca về nghị lực phi thường, tình người ấm áp và nỗi nhớ quê hương da diết.
Khổ thơ đầu tiên đã mở ra trước mắt người đọc một Miền Trung đầy gian lao, vất vả. Hình ảnh “Câu ví dặm nằm nghiêng / Trên nắng và dưới cát” vừa gợi lên nét đẹp văn hóa, âm hưởng dân ca đặc trưng, vừa khắc họa sự khô cằn, hiu quạnh của mảnh đất này. Nắng và cát như bao trùm lên tất cả, khiến cho ngay cả những lời ca cũng trở nên khó khăn, nhọc nhằn: “Đến câu hát cũng hai lần sàng lại”. Điều đó cho thấy, cuộc sống của người dân nơi đây không chỉ thiếu thốn về vật chất mà còn nặng trĩu những nỗi niềm, những trăn trở chưa nguôi ngoai, “sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm”. Nỗi day dứt ấy có thể là nỗi lo toan về cuộc sống, là những mất mát, hy sinh mà họ phải gánh chịu.
Tiếp nối mạch cảm xúc, khổ thơ thứ hai càng làm nổi bật lên sự nghèo khó, gian truân của Miền Trung. Tác giả dùng những hình ảnh cụ thể, sinh động để vẽ nên bức tranh ấy: “Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt”, “Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ”. Sự nghèo đói đến mức ngay cả rau xanh cũng khó lòng sinh trưởng, lúa – thứ cây lương thực quý giá – cũng trở nên “gầy còm úa đỏ”, không cho hạt mẩy. Nhưng điều ám ảnh hơn cả là sự đối lập gay gắt giữa thiên tai và sự sinh sôi của nó: “Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ / Không ai gieo mọc trắng mặt người”. Thiên nhiên khắc nghiệt, những cơn gió bão dữ dội lại phát triển mạnh mẽ, trở thành “kẻ thù” trực tiếp bào mòn sức sống, gây tổn thương cho con người. “Trắng mặt người” vừa diễn tả sự khắc nghiệt của gió bụi, vừa khắc họa dáng vẻ mệt mỏi, u sầu, chịu thương chịu khó của người dân nơi đây.
Tuy nhiên, giữa bộn bề gian khó ấy, Miền Trung vẫn sáng lên vẻ đẹp của tình người ấm áp, nồng hậu. “Eo đất này thắt đáy lưng ong / Cho tình người đọng mật”. Hình ảnh “eo đất thắt đáy lưng ong” tuy gợi sự chật hẹp, hiểm trở, nhưng lại là nơi tình người được vun đắp, trở nên sâu sắc, đậm đà như mật ong. Chính trong nghịch cảnh, con người càng biết yêu thương, đùm bọc, nương tựa vào nhau. Lời nhắn nhủ đầy tha thiết ở cuối bài: “Em gắng về / Đừng để mẹ già mong…” không chỉ là nỗi nhớ quê hương, mong ước được trở về đoàn tụ, mà còn là sự khắc khoải, day dứt về bổn phận, trách nhiệm với đấng sinh thành.
Về nghệ thuật, bài thơ thành công trong việc sử dụng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi. Những hình ảnh mang tính biểu tượng như nắng, cát, gió bão, eo đất được sử dụng một cách cô đọng, có sức khái quát cao. Giọng điệu của bài thơ lúc xót xa, buồn thương, lúc lại ẩn chứa niềm tự hào và tình yêu sâu nặng dành cho mảnh đất và con người Miền Trung. Việc lặp lại từ “Miền Trung” ở đầu mỗi khổ thơ như một sự khẳng định, nhấn mạnh chủ đề và tình cảm của tác giả.
“Miền Trung” của Hoàng Trần Cương là một bài thơ giàu cảm xúc, khắc họa chân thực cuộc sống gian lao nhưng cũng đầy kiên cường, tình nghĩa của con người Miền Trung. Bài thơ đã để lại trong lòng người đọc những dư âm sâu lắng về một miền đất giàu tình yêu thương và sức sống mãnh liệt.
—
Các em thân mến, chúng ta đã cùng nhau đi qua toàn bộ phần bài tập. Cô hy vọng qua buổi chữa bài này, các em đã hiểu sâu hơn về nội dung, nghệ thuật của đoạn trích và bài thơ, đồng thời rút ra được những bài học ý nghĩa cho bản thân. Hãy luôn nhớ rằng, thời gian là vô giá, và sự nỗ lực, kiên trì chính là chìa khóa dẫn đến thành công. Chúc các em học tập tốt!
Câu 1:
Thể loại văn bản của đoạn trích là văn bản nghị luận.
Câu 2:
Câu văn mang luận điểm là:
“Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống.”
Câu 3:
Các câu in đậm trong đoạn trích thuộc kiểu câu hỏi tu từ. Việc sử dụng kiểu câu này nhằm mục đích kích thích người đọc tự nhìn nhận và đánh giá cách mình đã sử dụng thời gian quý báu của tuổi trẻ. Qua đó, tác giả mong muốn làm cho người đọc nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của thời gian, từ đó động viên mỗi người tích cực hành động để không lãng phí những khoảnh khắc có ý nghĩa của cuộc sống.
Câu 4:
Tác giả cho rằng “Trường đời là trường học vĩ đại nhất, nhưng để thành công bạn cần có nền tảng về mọi mặt” vì mặc dù cuộc sống luôn mang đến những bài học quý giá và những trải nghiệm không ngờ, nhưng để áp dụng được những bài học đó vào thực tiễn và đạt được thành công bền vững thì mỗi người cần phải xây dựng một nền tảng kiến thức và kỹ năng vững chắc. Nếu thiếu đi nền tảng đó, dù đã trải qua biết bao thử thách của cuộc sống thì con người cũng dễ bị chông chênh, thất bại trước những khó khăn.
Câu 5:
Em hoàn toàn đồng ý với quan điểm “Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống” vì tài năng bẩm sinh dù có là một ưu thế nhất định, nhưng nếu không được gắn liền với sự nỗ lực không ngừng, lao động chăm chỉ và trải nghiệm qua gian khổ, nó chỉ dừng lại ở mức tiềm năng. Thành công đích thực đến từ việc bạn không ngại khó, sẵn sàng hy sinh và học hỏi từ những thất bại cũng như thử thách trong cuộc sống, từ đó dần rèn giũa và hoàn thiện bản thân.
PHẦN II:
Câu 1:
Thời gian là tài sản quý giá nhất mà mỗi con người sở hữu, bởi nó không thể mua lại hay lưu giữ lại được. Mỗi khoảnh khắc trôi qua đều mang theo những cơ hội để học hỏi, trải nghiệm và trưởng thành. Nếu chúng ta biết trân trọng và sử dụng thời gian một cách hiệu quả, thì cuộc sống sẽ trở nên ý nghĩa hơn, và mỗi giây phút đều góp phần xây dựng tương lai tươi sáng. Thực tế cho thấy, những người thành công không chỉ có tài năng thiên bẩm mà còn biết cách vận dụng từng phút giây của cuộc sống, không ngừng nỗ lực để biến thời gian thành bước đệm dẫn đến thành công. Ngược lại, lãng phí thời gian chính là lãng phí cả cuộc đời. Vì vậy, mỗi chúng ta cần đặt ra mục tiêu, lập kế hoạch rõ ràng và biết ưu tiên những việc quan trọng. Qua đó, không chỉ bản thân được phát triển mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng năng động, sáng tạo và tràn đầy nhiệt huyết. Chính giá trị của thời gian cũng dạy chúng ta biết trân trọng cuộc sống và luôn nỗ lực mỗi ngày để không hối tiếc về sau.
Câu 2.
Bài thơ “Miền Trung” của Hoàng Trần Cương là một bức tranh chân thực, đậm chất tự sự về mảnh đất, con người miền Trung – vùng đất gắn liền với gió bão, khó khăn nhưng cũng đầy nghị lực và tình người. Ngay từ những dòng mở đầu, tác giả đã dùng hình ảnh “Câu ví dặm nằm nghiêng / Trên nắng và dưới cát” để gợi lên nét đặc trưng của miền đất này. Hình ảnh ấy không chỉ thể hiện sự khắc nghiệt của thiên nhiên với cái nắng gay gắt, cát mài mòn mà còn ẩn dụ cho số phận lặng lẽ, gian truân của người dân nơi đây. Dòng thơ “Đến câu hát cũng hai lần sàng lại / Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm” cho thấy rằng dù những bài ca dân gian – biểu hiện của truyền thống văn hóa – có bị thời gian làm phai mờ, nhưng vẫn in đậm trong ký ức, luôn vang vọng như lời than thở của đất mẹ đối với con cái.
Ở đoạn giữa, tác giả chuyển sang lời tự sự đầy cảm xúc với những câu “Bao giờ em về thăm / Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt” thể hiện nỗi niềm nhớ nhung và khao khát được trở về của những người con xa xứ. Hình ảnh “Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ” không chỉ phản ánh hiện thực khắc nghiệt của cuộc sống mà còn ẩn chứa nỗi buồn, sự mệt mỏi vì cảnh nghèo khó, trong khi “Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ / Không ai gieo mọc trắng mặt người” lại châm biếm, tố cáo sự thiếu vắng của sự quan tâm, đầu tư cho vùng đất đầy tiềm năng nhưng lại bị lãng quên. Qua đó, Hoàng Trần Cương vừa khắc họa được bức tranh hiện thực sống động, vừa gửi gắm thông điệp về tình yêu quê hương, về niềm khao khát được chăm sóc, được nhìn nhận của mảnh đất nghèo đó. Đoạn cuối của bài thơ là tiếng lòng trăn trở của người con, qua đó tác giả dùng hình ảnh “Eo đất này thắt đáy lưng ong / Cho tình người đọng mật” như một phép ẩn dụ độc đáo. Hình ảnh eo đất thắt chặt như chiếc đai, không chỉ nói lên những khó khăn trong cuộc sống mà còn thể hiện sự gắn kết, sự keo sơn giữa các thành viên trong cộng đồng. Lời kêu gọi “Em gắng về / Đừng để mẹ già mong…” như tiếng răn dò, nhắc nhở người con không quên cội nguồn, không để lại nỗi nhớ, nỗi đau của những người mẹ, những người đã gắn bó với vùng đất này cả cuộc đời.
Qua “Miền Trung”, Hoàng Trần Cương đã miêu tả cảnh sắc thiên nhiên khắc nghiệt, khắc họa sâu sắc tâm hồn, nghị lực và tình người của đồng bào nơi đây. Bài thơ mở ra một không gian cảm xúc vừa thấm đượm nỗi buồn, vừa chứa chan niềm tự hào, lòng kiên trì và khát khao sống mãnh liệt. Chính sự đối lập giữa cái khó khăn của cảnh vật và sự ấm áp, chân thành trong tình người đã tạo nên sức hút mạnh mẽ, khiến người đọc không chỉ cảm nhận được nỗi niềm của tác giả mà còn tự nhắc nhở về giá trị của gốc rễ, của quê hương.
Khúc ca “Miền Trung” là lời ca ngợi vẻ đẹp bền bỉ của mảnh đất nghèo, là tiếng nói thổn thức của người con, khao khát được gắn kết với cội nguồn, với tình yêu thương bất diệt của quê hương. Đây là một tác phẩm đầy cảm hứng, mở ra cho người đọc cái nhìn sâu sắc về sự kiên cường, bất khuất của con người miền Trung giữa bao sóng gió cuộc đời.