Chào các em, cô là giáo viên Ngữ Văn đây. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi vào bài tập tóm tắt tác phẩm “Vườn xuân lan tạ chủ” của nhà văn Nguyễn Tuân. Đây là một bài tập quan trọng, giúp các em nắm chắc nội dung chính của áng văn nghị luận sắc sảo này.

Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một, theo đúng tinh thần của Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 11 nhé.

Bước 1: Đọc kỹ toàn bộ văn bản

Trước tiên, các em cần đọc thật kỹ toàn bộ bài “Vườn xuân lan tạ chủ”. Đọc một lần để nắm ý chung, sau đó đọc lại lần hai, lần ba để cảm nhận sâu hơn về giọng văn, lập luận và những hình ảnh mà tác giả xây dựng. Chú ý đến từng câu, từng đoạn để hiểu rõ ý nghĩa.

Bước 2: Xác định luận điểm chính của tác giả

“Vườn xuân lan tạ chủ” là một bài văn nghị luận. Vậy, luận điểm chính mà Nguyễn Tuân muốn truyền tải là gì? Các em hãy thử suy nghĩ xem tác giả đang nói về điều gì?

Qua việc đọc, chúng ta nhận thấy tác giả đang bàn về vấn đề “học giả” và “văn chương”. Cụ thể hơn, Nguyễn Tuân phê phán thái độ học giả xa rời thực tế, thiếu gắn bó với cuộc đời, chỉ biết ôm giữ những kiến thức cũ kỹ, lỗi thời và không có khả năng sáng tạo, đóng góp cho xã hội. Tác giả đề cao những người thực sự có tài năng, có tâm huyết, dám dấn thân và cống hiến.

Bước 3: Chia văn bản thành các phần chính

Thông thường, một bài văn nghị luận sẽ có các phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. Tuy nhiên, với “Vườn xuân lan tạ chủ”, chúng ta có thể chia nhỏ hơn để phân tích luận điểm.

* Phần mở đầu: Tác giả giới thiệu khái quát về “chủ nhân” của khu vườn – những “học giả”.
* Phần thân bài: Đây là phần trọng tâm, tác giả phân tích, mổ xẻ những biểu hiện của thái độ học giả sai lầm. Tác giả dùng nhiều hình ảnh so sánh, ẩn dụ để làm nổi bật sự lạc hậu, vô dụng của những người này.
* Phần kết bài: Tác giả đưa ra quan điểm của mình, đề cao những người tài năng thực sự, những người dám nghĩ, dám làm, dám cống hiến cho đất nước.

Bước 4: Tóm tắt nội dung từng phần

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào tóm tắt chi tiết nội dung của từng phần:

* Phần mở đầu: Tác giả giới thiệu về “vườn xuân” như một ẩn dụ cho đời sống văn chương, nơi có những “chủ nhân” là các “học giả”. Tuy nhiên, cách giới thiệu này mang sắc thái mỉa mai, châm biếm.

* Phần thân bài:
* Nguyễn Tuân miêu tả thái độ của những “học giả” này: họ chỉ biết “làm dáng”, “khoe mẽ” bằng những kiến thức cũ kỹ, không còn giá trị thực tiễn.
* Tác giả dùng hình ảnh “cái cây” để so sánh với học giả. Cây thì cần có rễ sâu, bám chắc vào đất, còn những học giả này thì như những cái cây “trơ trọi, không có gốc rễ”, chỉ sống trong thế giới ảo.
* Họ bị ám ảnh bởi “kiến thức cũ” và sợ hãi sự thay đổi, đổi mới. Họ khinh miệt những cái mới, những ý tưởng sáng tạo.
* Tác giả chỉ ra sự vô dụng của những học giả này đối với xã hội, bởi họ không thể làm gì, không đóng góp gì.
* Nguyễn Tuân phê phán gay gắt thái độ “ngồi nhàn”, “không làm gì cả” của họ, cho rằng đó là sự phí phạm tài năng và thời gian.

* Phần kết bài:
* Nguyễn Tuân khẳng định rằng tài năng thực sự phải được thể hiện qua hành động, qua sự cống hiến.
* Tác giả đề cao những người có “máu nóng” trong người, dám xông pha, dám làm, dám hy sinh cho sự nghiệp chung.
* “Vườn xuân” thực sự sẽ nở rộ khi có những con người nhiệt huyết, tài năng thực sự, chứ không phải những “học giả” khoe mẽ.

Bước 5: Ghép nối các ý để tạo thành một bản tóm tắt hoàn chỉnh

Sau khi đã nắm rõ nội dung từng phần, chúng ta sẽ ghép chúng lại thành một đoạn văn tóm tắt mạch lạc, đầy đủ ý chính.

Bản tóm tắt bài “Vườn xuân lan tạ chủ”:

Bài “Vườn xuân lan tạ chủ” của Nguyễn Tuân là một áng văn nghị luận sắc sảo, phê phán gay gắt thái độ học giả xa rời thực tế, thiếu gắn bó với cuộc đời. Tác giả mượn hình ảnh ẩn dụ “vườn xuân” để nói về đời sống văn chương và “chủ nhân” là những “học giả”. Những học giả này được miêu tả với thái độ chỉ biết khoe mẽ kiến thức cũ kỹ, không có giá trị thực tiễn, sống cô lập, thiếu gốc rễ và sợ hãi sự đổi mới. Họ bị ám ảnh bởi những gì đã cũ và khinh miệt những ý tưởng sáng tạo. Nguyễn Tuân chỉ ra sự vô dụng của họ đối với xã hội, nhấn mạnh thái độ “ngồi nhàn” là sự phí phạm tài năng. Cuối cùng, tác giả khẳng định tài năng thực sự phải thể hiện qua hành động và sự cống hiến, đề cao những người có “máu nóng” dám xông pha, hy sinh cho sự nghiệp chung, làm cho “vườn xuân” thực sự tươi đẹp.

Các em thấy đó, việc tóm tắt đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về tác phẩm và khả năng chắt lọc ý chính. Cô hy vọng với các bước hướng dẫn chi tiết này, các em có thể tự tin tóm tắt các tác phẩm khác một cách hiệu quả. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em cứ mạnh dạn hỏi cô nhé!