Chào các em, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống Xiêm và Thanh. Đây là một giai đoạn lịch sử đầy cam go, thử thách ý chí và lòng yêu nước của dân tộc ta dưới thời nhà Tây Sơn.

Trước hết, chúng ta cần nhớ lại bối cảnh lịch sử. Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ, lật đổ chính quyền họ Nguyễn mục nát ở Đàng Trong và sau đó tiếp tục đánh bại chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, thống nhất đất nước. Tuy nhiên, sự trỗi dậy mạnh mẽ của Tây Sơn đã đe dọa các thế lực bên ngoài, đặc biệt là Xiêm (Thái Lan ngày nay) và triều đình Mãn Thanh ở Trung Quốc.

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào chi tiết từng giai đoạn của cuộc kháng chiến:

Giai đoạn 1: Kháng chiến chống quân Xiêm xâm lược (1785)

1. Nguyên nhân Xiêm xâm lược:
* Nguyễn Ánh, kẻ thù truyền kiếp của Tây Sơn, đã cầu cứu Xiêm. Vua Xiêm thấy đây là cơ hội để mở rộng ảnh hưởng và thôn tính Đại Việt.
* Xiêm cử một hạm đội hùng hậu, với khoảng 5 vạn quân và hàng trăm chiến thuyền, do tướng Chiêu Chay chỉ huy, đổ bộ lên bờ biển miền Nam.

2. Diễn biến chính:
* Sự chuẩn bị của quân Tây Sơn: Nguyễn Huệ (sau này là vua Quang Trung) với tài thao lược quân sự thiên tài đã nhận định rõ nguy cơ. Ông đã gấp rút huy động lực lượng, chuẩn bị chiến trường.
* Trận Rạch Gầm – Xoài Mút (tháng 1 năm 1785): Đây là trận đánh quyết định, thể hiện tài dụng binh xuất sắc của Nguyễn Huệ.
* Nguyễn Huệ đã chọn vị trí chiến lược tại Rạch Gầm và Xoài Mút, nơi sông rộng, nhiều kênh rạch, thuận lợi cho việc mai phục và công kích.
* Quân Tây Sơn đã đào các chông nhọn dưới lòng sông để cản bước thủy quân địch.
* Khi thủy quân Xiêm tiến vào, quân Tây Sơn đã phối hợp bộ binh và thủy binh, bất ngờ tấn công từ nhiều phía.
* Quân Xiêm rơi vào bẫy, đội hình rối loạn. Thủy quân của chúng bị ta tiêu diệt phần lớn. Số còn lại bỏ chạy tán loạn, tháo chạy về nước.
* Kết quả: Quân Xiêm đại bại, tổn thất nặng nề. Nguyễn Ánh phải cải trang bỏ trốn. Cuộc xâm lược của Xiêm hoàn toàn thất bại.

Giai đoạn 2: Kháng chiến chống quân Thanh xâm lược (1788-1789)

1. Nguyên nhân Thanh xâm lược:
* Sau thất bại của Xiêm, Nguyễn Ánh tiếp tục chạy sang cầu cứu nhà Thanh.
* Nhà Thanh, với dã tâm bành trướng, thấy đây là dịp để can thiệp vào công việc nội bộ của Đại Việt và đặt lại ách thống trị. Chúng nhân danh “phù Lê diệt Nguyễn” (thực chất là muốn diệt Tây Sơn, đặt lại triều đại bù nhìn có lợi cho mình).
* Thanh cử một đạo quân lớn, ước tính hơn 20 vạn quân, do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy, tràn vào xâm lược Đại Việt.

2. Diễn biến chính:
* Quân Thanh tiến vào Thăng Long: Với lực lượng đông đảo, quân Thanh nhanh chóng chiếm đóng Thăng Long (Hà Nội). Tuy nhiên, chúng chủ quan, kiêu căng, sa đọa, ăn chơi trác táng, không quan tâm đến việc củng cố lực lượng và phòng thủ.
* Tây Sơn chuẩn bị phản công: Nghe tin quân Thanh xâm lược, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế (hiệu Quang Trung) và lập tức thống lĩnh đại quân từ Nam tiến ra Bắc.
* Nguyễn Huệ đã có những kế sách chiến lược tài tình. Ông cho quân đi theo đường biển để tránh sự truy kích của quân Thanh trên đường bộ, đồng thời bí mật tập kết quân tại Nghệ An.
* Tổ chức huấn luyện quân đội, động viên tinh thần binh sĩ và nhân dân.
* Trận Ngọc Hồi – Đống Đa (tháng 1 năm 1789): Đây là đỉnh cao của cuộc kháng chiến chống quân Thanh, một thắng lợi vang dội của quân đội Tây Sơn dưới sự chỉ huy của Quang Trung.
* Kế hoạch tấn công: Quang Trung chia quân thành nhiều mũi, tấn công vào các vị trí hiểm yếu của quân Thanh.
* Trận đánh tại Ngọc Hồi: Quân Tây Sơn đã dùng các “hỏa hổ” (những bó rơm tẩm dầu, châm lửa) để đốt cháy các công sự phòng thủ của quân Thanh. Kỹ thuật “thọc sườn” và “kẹp nách” được áp dụng hiệu quả. Quân Thanh ở Ngọc Hồi bị tiêu diệt gần hết.
* Trận đánh tại Đống Đa: Mũi tấn công thứ hai của quân Tây Sơn tiến vào giải phóng Thăng Long. Quân dân ta đã đào hào, đắp lũy, tạo nên thế trận bao vây. Quân Thanh tại Đống Đa bị tan vỡ.
* Giải phóng Thăng Long: Quang Trung cùng đại quân tiến vào Thăng Long. Quân Thanh tan rã, bỏ chạy tán loạn về nước. Tôn Sĩ Nghị phải tháo chạy về Trung Quốc.
* Kết quả: Quân Thanh đại bại, phải rút quân về nước. Quang Trung hoàn toàn quét sạch quân xâm lược ra khỏi bờ cõi.

Qua hai cuộc kháng chiến chống Xiêm và Thanh, chúng ta thấy được vai trò to lớn của nhà Tây Sơn, đặc biệt là tài năng quân sự và tầm nhìn chiến lược của Hoàng đế Quang Trung. Dân tộc ta đã một lần nữa khẳng định ý chí độc lập, tự chủ và sức mạnh phi thường của mình trước những kẻ thù xâm lược.

Các em có câu hỏi gì về phần này không?