(Tóm tắt đoạn đầu: Đức là cậu bé sống gắn bó với xóm Mũi. Hoàn cảnh của cậu vô c…
(Tóm tắt đoạn đầu: Đức là cậu bé sống gắn bó với xóm Mũi. Hoàn cảnh của cậu vô cùng đặc biệt: cậu mồ côi ba, sống với ông ngoại và mẹ, những cơn sốt hồi cậu còn nhỏ đã cướp đi đôi chân của cậu, vì vậy cậu luôn nuôi ước mơ thành bác sĩ. Hết lớp năm, trường ở xã không có người dạy, cậu phải xa xóm Mũi để ra huyện học tiếp)
Nhưng càng đến ngày tựu trường, lòng nó càng bồn chồn, buồn buồn làm sao đâu á. Thương ông ngoại với má dành dụm hồi trước giờ đều lo quần áo, sách vở cho nó. Ông ngoại đã lén bán chiếc xuồng be mười để góp tiền với cậu Hai mua cho nó một chiếc xe lăn tay bóng loáng. Ông ngoại nói từ nhà cậu lại trường xa lắm, không chống nạng đi học được. Tội nghiệp, chiếc xuồng đã cùng ông ngoại, đi giăng lưới, mò tôm… Bây giờ bán đi, cũng buồn, ông ngoại ra ngoài sàn lãn ngồi, mặt ngó ra rừng, hút thuốc. Thằng Đức thấy hết, nó cảm động trong lòng lắm, càng cảm động càng tự nhủ, mình phải cố học để không phụ lòng ông ngoại, không phụ lòng má và bà con xóm Mũi này.
Nhưng chút nữa sáng, nó phải rời xóm Mũi thật rồi. Gió phăng phăng thổi qua nóc nhà lá nghe phần phật. Thằng Đức nghe má nó múc nước vô cái ấm nhôm rồi thổi lửa phù phù trên bếp. Ông ngoại chắc ngồi gần đâu đó, thằng Đức nghe má nói nhỏ:
– Chắc con nhớ nó lắm, ba à.
– Ừ, ông ngoại trả lời, nó giống thằng chồng bây in hệt.
– Con nhìn thằng Đức là như con thấy ảnh vậy. Ảnh cũng mất, bây giờ nó cũng đi xa.
– Bây… – Ông ngoại chắc lưỡi – … Bây làm sao đâu… Phải lo tương lai cho nó. Sinh nó ra mà không lo cho con cái học hành là tội lắm, bây à.
Thằng Đức cựa mình lò mò tìm hai cái nạng. Bây giờ cũng còn sớm, nhưng nó muốn thức dậy, ngồi bên má, bên ông ngoại, bên khói của nhà mình cho hả hê, chút nữa đã xa mất tiêu rồi.
“Trời sáng trắng, mấy đứa bạn cùng đi ra huyện học đã chờ sẵn dưới bến, mấy đứa ở lại cũng chen nhau quần cút chạy ra tiễn. Bà con xóm lại đông thiệt đông. Sương vẫn còn giăng trắng ngầu chỗ rặng sú vẹt sau dãy nhà sàn san sát bên kia kinh. Ông ngoại bọ đồ bà ba nâu mới nhặt mượn xuồng máy của chú Tư đưa bảy con nít ra huyện. Máy nổ giòn tan, chân vịt đặt bùm xuống nước, chiếc xuồng từ từ ra khỏi bến. Ông ngoại chạy chậm thiệt chậm để còn thời gian cho thằng Đức rướn cần cổ lên, kêu:
– Má đừng buồn nghe, mai mốt con về.
Ngoại cười:
– Cái thằng, thì mai mốt ngoại với má mày cũng ra thăm. Í, mắc mớ gì mà con khóc. Thiệt tình… cái thằng… đàn ông con trai gì mà tệ quá.
Thằng Đức quẹt nước mắt ngượng ngùng cười, nó không quên ngoái về cửa sông thầm làm một cái vẫy chào ba nó.
Phía có ba là biển.”
(Tích từ truyện ngắn “Xẻng Mùi” – Nguyễn Ngọc Tư)
Đoạn trích trên chứa các câu hỏi liên quan đến tác phẩm “Xa xóm Mũi” của Nguyễn Ngọc Tư. Cụ thể:
1. Câu 1: Xác định ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích.
2. Câu 2: Chỉ ra các từ ngữ miêu tả tâm trạng của nhân vật Đức trong đoạn trích.
3. Câu 3: Phân tích tác dụng của ngôi kể trong đoạn trích.
4. Câu 4: Nếu chủ đề của truyện truyền thông qua đoạn trích?
5. Câu 5: Em có đồng tình với quyết định rời ra xóm Mũi để ra huyện theo học của Đức không? Vì sao?
Câu 1: Xác định ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích.
* Bước 1: Đọc kỹ lại đoạn trích và chú ý đến các đại từ nhân xưng được sử dụng để gọi nhân vật chính.
* Bước 2: Quan sát cách người kể chuyện miêu tả suy nghĩ, cảm xúc và hành động của nhân vật Đức.
Lời giải:
Ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích là ngôi thứ ba.
Giải thích:
Chúng ta nhận thấy người kể chuyện không trực tiếp tham gia vào câu chuyện mà kể lại câu chuyện từ bên ngoài. Người kể sử dụng các đại từ như “nó” để gọi nhân vật Đức, và quan sát, miêu tả tâm trạng, suy nghĩ, hành động của nhân vật từ góc nhìn bên ngoài, nhưng lại có sự thấu hiểu sâu sắc. Ví dụ: “lòng nó càng bồn chồn, buồn buồn”, “thằng Đức thấy hết, nó cảm động trong lòng lắm”.
Câu 2: Chỉ ra các từ ngữ miêu tả tâm trạng của nhân vật Đức trong đoạn trích.
* Bước 1: Đọc lại đoạn trích, tập trung vào những câu văn miêu tả nội tâm và cảm xúc của nhân vật Đức.
* Bước 2: Gạch chân hoặc ghi lại những từ ngữ, cụm từ thể hiện rõ tâm trạng của nhân vật.
Lời giải:
Các từ ngữ miêu tả tâm trạng của nhân vật Đức trong đoạn trích bao gồm:
- bồn chồn
- buồn buồn
- cảm động
- tự nhủ
- ngượng ngùng cười
Giải thích:
Những từ ngữ này cho thấy sự phức tạp trong tâm trạng của Đức: vừa có nỗi buồn khi phải xa quê hương, gia đình, vừa có sự xúc động, biết ơn trước tình yêu thương của ông ngoại và mẹ, và cả sự quyết tâm, mạnh mẽ để thực hiện ước mơ.
Câu 3: Phân tích tác dụng của ngôi kể trong đoạn trích.
* Bước 1: Nhắc lại ngôi kể đã xác định ở Câu 1.
* Bước 2: Suy nghĩ về cách ngôi kể này giúp người đọc cảm nhận câu chuyện như thế nào.
* Bước 3: Liên hệ với đặc điểm của ngôi kể thứ ba linh hoạt, có khả năng thâm nhập vào suy nghĩ, tình cảm của nhân vật.
Lời giải:
Việc sử dụng ngôi kể thứ ba trong đoạn trích mang lại những tác dụng quan trọng:
- Tạo cái nhìn toàn diện và khách quan: Ngôi kể thứ ba giúp người đọc có cái nhìn bao quát về hoàn cảnh, câu chuyện, đồng thời vẫn duy trì được sự khách quan, không bị chi phối bởi cảm xúc chủ quan của nhân vật.
- Thâm nhập vào thế giới nội tâm nhân vật: Mặc dù là ngôi kể thứ ba, nhưng ở đây là ngôi kể “kể chuyện theo ngôi thứ ba có tham gia vào câu chuyện”, người kể đã có sự thâm nhập sâu sắc vào suy nghĩ, tình cảm của nhân vật Đức. Điều này giúp người đọc đồng cảm, thấu hiểu hơn với những dằn vặt, xúc động, quyết tâm của cậu bé. Chúng ta thấy rõ nỗi buồn, sự cảm động, ước mơ và cả sự cố gắng của Đức thông qua cách người kể diễn tả.
- Tăng tính chân thực và sức thuyết phục: Việc miêu tả từ bên ngoài nhưng lại có khả năng nắm bắt được những rung động tinh tế bên trong nhân vật khiến câu chuyện trở nên chân thực và có sức lay động mạnh mẽ hơn.
Câu 4: Nếu chủ đề của truyện truyền thông qua đoạn trích?
* Bước 1: Đọc kỹ lại toàn bộ đoạn trích, chú ý đến hoàn cảnh, ước mơ và những hành động, suy nghĩ của nhân vật Đức.
* Bước 2: Xác định những giá trị, thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm qua câu chuyện của Đức.
Lời giải:
Chủ đề của truyện được truyền tải qua đoạn trích là:
- Nghị lực sống và khát vọng vươn lên của con người trước nghịch cảnh: Mặc dù có hoàn cảnh đặc biệt (mồ côi cha, mất đôi chân), Đức không đầu hàng số phận mà luôn nuôi dưỡng ước mơ, có ý chí vươn lên.
- Tình yêu thương gia đình và sự hy sinh thầm lặng: Đoạn trích khắc họa sâu sắc tình cảm của ông ngoại và mẹ dành cho Đức, sự hy sinh lớn lao của họ để lo cho tương lai của cậu bé (bán xuồng mua xe lăn, dành dụm tiền).
- Tầm quan trọng của việc học hành và tương lai: Quyết định để Đức ra huyện học thể hiện sự quan tâm, mong muốn mang lại một tương lai tốt đẹp hơn cho con cháu, đúng như lời ông ngoại nói: “Phải lo tương lai cho nó. Sinh nó ra mà không lo cho con cái học hành là tội lắm”.
Câu 5: Em có đồng tình với quyết định rời ra xóm Mũi để ra huyện theo học của Đức không? Vì sao?
* Bước 1: Xem xét hoàn cảnh của Đức và điều kiện học tập ở quê.
* Bước 2: Đánh giá những thuận lợi và khó khăn mà Đức có thể gặp phải khi ra huyện học.
* Bước 3: Đưa ra quan điểm cá nhân và lập luận dựa trên các yếu tố đã phân tích.
Lời giải:
Em hoàn toàn đồng tình với quyết định rời ra xóm Mũi để ra huyện theo học của Đức.
Lý do:
- Cơ hội học tập tốt hơn: Như đã nêu trong tóm tắt, trường ở xã không có người dạy, do đó việc ra huyện học sẽ mang lại cho Đức cơ hội tiếp cận với nền giáo dục tốt hơn, có thầy cô để hướng dẫn và có kiến thức để thực hiện ước mơ trở thành bác sĩ.
- Hoàn cảnh gia đình tạo điều kiện: Mặc dù có sự hy sinh lớn lao, nhưng ông ngoại và mẹ Đức đã cố gắng hết sức để tạo điều kiện tốt nhất cho cậu bé, từ chiếc xe lăn đến tiền bạc cho sách vở, quần áo. Điều này cho thấy gia đình luôn ủng hộ con đường học vấn của Đức.
- Nghị lực và khát vọng của Đức: Bản thân Đức là một cậu bé có nghị lực phi thường và khát vọng cháy bỏng. Cậu ý thức được giá trị của việc học và quyết tâm không phụ lòng mong mỏi của gia đình.
- Tương lai phía trước: Việc học tập là con đường ngắn nhất để Đức có thể thay đổi cuộc đời, vượt qua những khó khăn về thể chất và mang lại một tương lai tươi sáng hơn cho bản thân và gia đình.
Tuy việc xa nhà, xa ông ngoại, xa mẹ có thể khiến Đức buồn và nhớ nhung, nhưng những lợi ích lâu dài mà việc học mang lại là vô cùng lớn. Tình yêu thương của gia đình sẽ là động lực giúp Đức vượt qua mọi thử thách.
Các em thấy đấy, đoạn trích tuy ngắn nhưng chứa đựng biết bao nhiêu tình cảm và bài học ý nghĩa. Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về nghị lực sống, tình yêu thương và những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!
Câu 1: Ngôi kể trong đoạn trích là ngôi thứ ba (có thể là ngôi kể trong) với cách kể tường thuật, tập trung vào tâm trạng và hành động của nhân vật Đức.
Câu 2: Các từ ngữ miêu tả tâm trạng của Đức là: “bồn chồn”, “buồn buồn”, “cảm động”, “ngượng ngùng cười”, “chút nữa đã xa mất tiêu”.
Câu 3: Ngôi kể thứ ba giúp người đọc hiểu sâu về cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật Đức, đặc biệt là những tình cảm đối với ông ngoại và má, từ đó làm nổi bật sự hy sinh và tình cảm gia đình.
Câu 4: Chủ đề của truyện truyền tải thông điệp về sự hy sinh, tình cảm gia đình và ước mơ học hành của nhân vật Đức, cũng như sự chia ly và trưởng thành.
Câu 5: Em đồng tình với quyết định của Đức vì cậu muốn học hành, thực hiện ước mơ trở thành bác sĩ, đồng thời cũng để không phụ lòng những người thân yêu. Dù phải xa nhà, đó là bước đi cần thiết để có một tương lai tốt đẹp hơn.
——
\(\color{lightblue}{\text{#H}}\[\color{lightyellow}{\text{O}}\]\color{lightpink}{\text{I}}\[\color{lightred}{\text{D}}\]\color{lightbrown}{\text{A}}\)\(\color{lightblack}{\text{P}}\)
\(\color{lightgreen}{\text{chúc bạn học tốt :33}}\)
Câu 1: Ngôi thứ 3
Câu 2:
– “Bồn chồn, buồn buồn làm sao đâu á.”
– “Cảm động trong lòng lắm.”
– “Càng cảm động càng tự nhủ.”
– “Ngượng ngùng cười.”
– “Quẹt nước mắt.”
Câu 3:
-Làm nổi bật tâm trạng của Đức, đặt biệt là sự xúc động và lòng biết ơn của cậu
-Khắc họa sâu sắc tình cảm gia đình, đặc biệt sự hy sinh của ông ngoại và mẹ
Câu 4: Tình yêu thương gia đình và khát vọng vươn lên trông hoàn cảnh khóa khăn
Câu 5
– Em đồng tình
-Vì đây là cơ hội để Đức phát trển bản thân và đền đáp công ơn của mẹ và ông ngoại