Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau giải một đề bài tập làm văn rất hay và ý nghĩa, một đề bài giúp chúng ta kết nối những giá trị văn hóa truyền thống với cuộc sống hiện đại. Đề bài này gắn liền với một tác phẩm mà các em đã được học trong chương trình Ngữ văn 7, đó là văn bản “Một thứ quà của lúa non: Cốm” của nhà văn Thạch Lam.

Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước chi tiết để có thể hoàn thành bài văn này một cách tốt nhất, thể hiện được những cảm xúc chân thành của mình nhé.

HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP

Để viết được một bài văn biểu cảm hay, trước hết chúng ta cần đi theo các bước cơ bản: Phân tích đề, Tìm ý và Lập dàn ý.

Bước 1: Phân tích đề

Trước hết, các em hãy cùng cô đọc kĩ lại đề bài.
– Đối tượng biểu cảm: Nghề làm cốm của làng Vòng (Hà Nội).
– Yêu cầu chính: Trình bày cảm nghĩ của em. Cảm nghĩ này không chỉ là về hạt cốm, mà là về cả nghề làm cốm – một nghề thủ công truyền thống.
– Phạm vi thời gian: Trong cuộc sống hiện nay. Đây là một yếu tố rất quan trọng, các em cần thể hiện suy nghĩ về sự tồn tại, những thách thức và vẻ đẹp của nghề làm cốm trong xã hội hiện đại, chứ không chỉ kể lại những điều xưa cũ.
– Kiểu bài: Văn biểu cảm. Vì vậy, yếu tố cảm xúc (yêu mến, trân trọng, tự hào, có cả chút lo lắng, trăn trở…) phải là yếu tố chủ đạo.

Bước 2: Tìm ý

Sau khi hiểu rõ yêu cầu, chúng ta hãy cùng nhau khơi nguồn cảm xúc và tìm các ý tưởng cho bài viết. Các em có thể tự đặt cho mình những câu hỏi sau:

1. Cảm xúc khơi nguồn từ đâu?
– Từ bài văn “Một thứ quà của lúa non: Cốm” của Thạch Lam: Em ấn tượng với những chi tiết nào? (Màu xanh của cốm, mùi thơm của lá sen, sự thanh khiết, tao nhã…).
– Từ trải nghiệm thực tế: Em đã bao giờ được ăn cốm làng Vòng chưa? Em cảm nhận hương vị đó như thế nào?
– Từ những hình ảnh, câu chuyện về Hà Nội: Cốm gắn liền với mùa thu Hà Nội, với nét văn hóa thanh lịch của người Tràng An.

2. Cảm nghĩ về vẻ đẹp của nghề làm cốm:
– Sự trân trọng, ngưỡng mộ đối với những người nghệ nhân: Để làm ra những hạt cốm dẻo thơm, họ phải thức khuya dậy sớm, trải qua nhiều công đoạn công phu, tỉ mỉ (chọn lúa, rang, giã, sàng sảy…). Đó không chỉ là lao động chân tay mà còn là cả một nghệ thuật, một bí quyết được truyền từ đời này sang đời khác.
– Sự yêu mến, tự hào về sản vật kết tinh từ đất trời và con người: Hạt cốm không chỉ là món ăn, nó là “thứ quà của lúa non”, gói trọn hương vị đồng quê, giọt mồ hôi của người nông dân và sự khéo léo của người thợ.

3. Cảm nghĩ về vị trí của nghề làm cốm trong cuộc sống hiện nay:
– Niềm vui và tự hào: Nghề làm cốm vẫn được gìn giữ, cốm Vòng vẫn là một đặc sản nổi tiếng, được nhiều người tìm mua, trở thành một nét văn hóa độc đáo thu hút khách du lịch.
– Nỗi trăn trở, lo lắng: Cuộc sống hiện đại với nhịp sống hối hả, với vô vàn món ăn nhanh, đồ ăn vặt hấp dẫn khác liệu có làm mai một đi thói quen thưởng thức cốm? Liệu những người trẻ có còn tha thiết với nghề làm cốm vất vả? Liệu không gian đô thị hóa có lấn át những cánh đồng lúa nếp?
– Niềm tin và hy vọng: Em tin tưởng rằng những giá trị đích thực sẽ luôn trường tồn. Nghề làm cốm sẽ không bị mất đi nếu chúng ta, thế hệ trẻ, biết trân trọng và quảng bá nét đẹp văn hóa này.

Bước 3: Lập dàn ý chi tiết

Từ những ý đã tìm được, chúng ta sẽ sắp xếp chúng thành một dàn ý hoàn chỉnh.

A. Mở bài:
– Dẫn dắt vào vấn đề: Có thể bắt đầu từ không khí mùa thu Hà Nội, từ hương vị một món quà quê, hoặc từ những ấn tượng sâu sắc sau khi học văn bản của nhà văn Thạch Lam.
– Giới thiệu đối tượng biểu cảm: Nghề làm cốm làng Vòng – một nét đẹp văn hóa truyền thống của Thủ đô.
– Nêu cảm xúc chung: Bày tỏ sự yêu mến, trân trọng và những suy nghĩ của bản thân về nghề làm cốm trong cuộc sống hôm nay.

B. Thân bài:
Bài văn biểu cảm có thể có kết cấu linh hoạt, nhưng để mạch lạc, các em có thể trình bày theo từng luận điểm cảm xúc.

– Luận điểm 1: Cảm xúc ngưỡng mộ, trân trọng trước vẻ đẹp của sản phẩm và sự công phu của nghề làm cốm.
+ Nhắc lại vẻ đẹp của hạt cốm như một “viên ngọc xanh” tinh túy, thanh khiết (dựa vào miêu tả của Thạch Lam).
+ Bày tỏ lòng biết ơn và sự khâm phục đối với những người thợ làng Vòng. Họ không chỉ là người lao động mà là những “nghệ nhân” thực thụ, đã dồn cả tâm huyết, tình yêu vào từng mẻ cốm. Tưởng tượng ra sự vất vả, tỉ mỉ của họ để làm ra món quà thanh tao ấy.

– Luận điểm 2: Cảm xúc trăn trở, suy tư về sự tồn tại của nghề làm cốm trong xã hội hiện đại.
+ Chỉ ra những thách thức: Nhịp sống nhanh, sự cạnh tranh của các loại quà bánh công nghiệp, nguy cơ mai một làng nghề…
+ Bày tỏ nỗi lo âu, liệu rằng một ngày nào đó, hương cốm có phai nhạt giữa phố phường tấp nập? Liệu thế hệ sau có còn biết đến một món quà tao nhã đến vậy? Đây là lúc thể hiện sự suy tư sâu sắc của em.

– Luận điểm 3: Cảm xúc tin tưởng, tự hào và hy vọng vào tương lai của nghề làm cốm.
+ Khẳng định sức sống bền bỉ của một giá trị văn hóa: Cốm Vòng không chỉ là món ăn mà đã trở thành di sản, là niềm tự hào của người Hà Nội và cả nước.
+ Nêu lên những tín hiệu tích cực: Nghề cốm vẫn được duy trì, được nhiều người tìm đến, trở thành món quà quý để tặng bạn bè, đối tác, du khách.
+ Liên hệ bản thân: Em sẽ làm gì để góp phần gìn giữ nét đẹp này? (Ví dụ: trân trọng khi thưởng thức, giới thiệu với bạn bè, tìm hiểu thêm về văn hóa làng nghề…). Thể hiện niềm tin rằng thế hệ trẻ sẽ tiếp nối và phát huy những giá trị tốt đẹp của cha ông.

C. Kết bài:
– Khẳng định lại tình cảm của mình đối với nghề làm cốm làng Vòng.
– Nêu ý nghĩa sâu sắc của nghề truyền thống này: Đó không chỉ là một nghề kiếm sống mà còn là cách cha ông ta lưu giữ vẻ đẹp văn hóa, tâm hồn dân tộc.
– Gửi gắm một thông điệp hoặc lời chúc: Mong cho hương cốm Vòng sẽ mãi bay xa, lan tỏa và nghề làm cốm sẽ mãi trường tồn cùng thời gian.

Các em thân mến, với những hướng dẫn chi tiết trên, cô tin rằng các em hoàn toàn có thể viết được một bài văn hay, giàu cảm xúc, thể hiện được tình yêu và trách nhiệm của mình với những giá trị văn hóa của dân tộc. Hãy bắt tay vào viết bằng cả trái tim mình nhé. Chúc các em làm bài tốt!