Chào các em, đây là một câu hỏi rất hay và quan trọng trong chương trình Lịch sử lớp 10, giúp chúng ta hiểu sâu sắc về một trong những phong trào nông dân vĩ đại nhất của dân tộc. Cô/thầy sẽ hướng dẫn các em giải bài tập này một cách chi tiết và dễ hiểu nhé.

Chúng ta sẽ chia bài làm thành hai phần rõ ràng theo yêu cầu của đề bài.

A. Đặc điểm của phong trào Tây Sơn

Phong trào Tây Sơn không chỉ là một cuộc khởi nghĩa nông dân thông thường mà mang trong mình những đặc điểm nổi bật, thể hiện tầm vóc vĩ đại của nó:

1. Là một cuộc khởi nghĩa nông dân rộng lớn và tiêu biểu nhất trong lịch sử.
Xuất phát từ mâu thuẫn giai cấp sâu sắc giữa nông dân với chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong, phong trào Tây Sơn ngay từ đầu đã mang tính chất của một cuộc đấu tranh giai cấp. Khẩu hiệu nổi tiếng “lấy của người giàu chia cho người nghèo” đã đánh trúng vào nguyện vọng cấp thiết của đại đa số dân nghèo, giúp phong trào nhanh chóng thu hút được lực lượng đông đảo.

2. Có sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân.
Dù nòng cốt là nông dân, phong trào Tây Sơn còn quy tụ được nhiều tầng lớp xã hội khác như thợ thủ công, thương nhân, các dân tộc thiểu số, và đặc biệt là cả những hào mục, sĩ phu, quan lại có tinh thần yêu nước, bất bình với thời cuộc. Điều này tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn cho phong trào.

3. Có sự lãnh đạo tài tình, kiệt xuất của bộ ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ.
Đặc biệt, vai trò của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ – Quang Trung là vô cùng nổi bật. Ông là một nhà quân sự thiên tài với tài năng dụng binh thần tốc, táo bạo (tiêu biểu như các trận Rạch Gầm – Xoài Mút, Ngọc Hồi – Đống Đa), đồng thời cũng là một nhà chính trị có tầm nhìn xa trông rộng trong việc xây dựng và cải cách đất nước sau này.

4. Hoàn thành cùng lúc nhiều nhiệm vụ lịch sử trọng đại.
Đây là đặc điểm quan trọng nhất, phân biệt phong trào Tây Sơn với các cuộc khởi nghĩa nông dân khác. Phong trào đã vươn lên từ một cuộc đấu tranh giai cấp, đảm nhận và hoàn thành xuất sắc các sứ mệnh của cả dân tộc:

• Lật đổ các chính quyền phong kiến mục nát, phản động của chúa Nguyễn ở Đàng Trong và vua Lê – chúa Trịnh ở Đàng Ngoài.
• Xóa bỏ sự chia cắt đất nước Đàng Trong – Đàng Ngoài kéo dài hơn 2 thế kỷ, bước đầu thống nhất lại quốc gia.
• Lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống ngoại xâm, đánh tan 5 vạn quân Xiêm ở phía Nam (1785) và 29 vạn quân Thanh ở phía Bắc (1789), bảo vệ vững chắc nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

B. Nguyên nhân phong trào Tây Sơn nhanh chóng phát triển thành một phong trào rộng lớn

Từ một cuộc khởi nghĩa bùng nổ ở ấp Tây Sơn (Bình Định), phong trào đã nhanh chóng lan rộng và phát triển mạnh mẽ nhờ những nguyên nhân khách quan và chủ quan sau:

1. Về nguyên nhân khách quan (Bối cảnh lịch sử):

• Vào giữa thế kỷ XVIII, chế độ phong kiến ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài đều rơi vào khủng hoảng sâu sắc. Chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong đã trở nên mục nát, quan lại tham nhũng, cường hào ác bá hoành hành, chiếm đoạt ruộng đất.
• Đời sống nhân dân, đặc biệt là nông dân, vô cùng cực khổ do sưu cao, thuế nặng, thiên tai, mất mùa. Mâu thuẫn xã hội trở nên gay gắt đến đỉnh điểm, chỉ chờ một ngọn lửa để bùng cháy. “Lòng dân oán hận” chính là mảnh đất màu mỡ cho cuộc khởi nghĩa nảy mầm và phát triển.

2. Về nguyên nhân chủ quan (Đến từ bản thân phong trào):

• Mục tiêu và khẩu hiệu hợp lòng dân: Ngay từ khi mới khởi phát, phong trào đã đề ra khẩu hiệu “lấy của người giàu chia cho người nghèo”. Khẩu hiệu này trực tiếp giải quyết nỗi khổ và đáp ứng nguyện vọng thiết tha nhất của người nông dân. Vì vậy, họ đã nhiệt liệt hưởng ứng và đi theo nghĩa quân.
• Sự lãnh đạo tài tình của bộ chỉ huy: Anh em Tây Sơn, đặc biệt là Nguyễn Huệ, đã tỏ rõ tài năng tổ chức và quân sự xuất chúng. Nghĩa quân được xây dựng có kỷ luật, chiến đấu dũng cảm, liên tiếp giành thắng lợi, từ đó uy tín của phong trào ngày càng lên cao, thu hút thêm nhiều người tham gia.
• Phong trào đã đáp ứng được nguyện vọng của dân tộc: Khi đất nước bị chia cắt và bị ngoại bang nhòm ngó, xâm lược, phong trào Tây Sơn đã vượt qua mục tiêu ban đầu, gánh vác sứ mệnh dân tộc. Việc lật đổ chúa Nguyễn, chúa Trịnh để thống nhất đất nước và đánh đuổi quân Xiêm, quân Thanh đã đáp ứng đúng nguyện vọng thiêng liêng về một quốc gia thống nhất và độc lập của mọi tầng lớp nhân dân. Chính vì vậy, phong trào đã nhận được sự ủng hộ của toàn dân tộc, trở thành một phong trào quần chúng rộng lớn.

Hy vọng với phần giải đáp chi tiết này, các em đã nắm vững kiến thức về phong trào Tây Sơn. Đây là một giai đoạn lịch sử rất đáng tự hào của dân tộc ta. Chúc các em học tốt