trình bày khái niệm: cặp NST tương đồng, biến dị tổ hợp,lai phân tích
Đầu tiên, chúng ta sẽ đi vào khái niệm: Cặp NST tương đồng.
1. Cặp NST tương đồng
Trong mỗi tế bào sinh dưỡng của sinh vật nhân thực, các nhiễm sắc thể (NST) tồn tại theo từng cặp.
Bước 1: Quan sát hình ảnh nhiễm sắc thể trong tế bào
Các em hãy nhớ lại hình ảnh về bộ NST trong tế bào. Các em sẽ thấy có những cặp NST trông rất giống nhau.
Bước 2: Định nghĩa
Cặp NST tương đồng là cặp NST gồm 2 chiếc có hình dạng, kích thước giống nhau và mang gen tương ứng.
Bước 3: Đặc điểm quan trọng
* Một chiếc có nguồn gốc từ bố, chiếc còn lại có nguồn gốc từ mẹ.
* Chúng chỉ có ở tế bào sinh dưỡng, không có ở giao tử (tinh trùng, trứng).
* Trong quá trình giảm phân, cặp NST tương đồng sẽ phân li độc lập và tổ hợp tự do với nhau.
Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về Biến dị tổ hợp.
2. Biến dị tổ hợp
Biến dị tổ hợp là một trong hai loại biến dị làm phong phú vốn gen của sinh giới, bên cạnh biến dị di truyền (đột biến gen và đột biến NST).
Bước 1: Nguồn gốc của biến dị tổ hợp
Biến dị tổ hợp xuất hiện chủ yếu do:
* Sự phân li độc lập của các cặp NST tương đồng trong giảm phân I.
* Sự trao đổi chéo giữa các nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân I.
* Sự thụ tinh ngẫu nhiên giữa các giao tử đực và giao tử cái.
Bước 2: Cơ chế hình thành
Khi giảm phân, mỗi tế bào mẹ tạo ra 4 giao tử, các giao tử này có sự tổ hợp lại các gen từ bố và mẹ theo những cách khác nhau.
Ví dụ: Nếu bố mẹ có các kiểu gen khác nhau, sự kết hợp ngẫu nhiên các alen trong quá trình tạo giao tử và thụ tinh sẽ tạo ra các kiểu gen mới ở thế hệ con.
Bước 3: Ý nghĩa
Biến dị tổ hợp làm tăng sự đa dạng di truyền của quần thể, cung cấp nguyên liệu phong phú cho chọn giống và tiến hóa.
Cuối cùng, chúng ta sẽ cùng nhau làm rõ khái niệm Lai phân tích.
3. Lai phân tích
Lai phân tích là một phương pháp được sử dụng để xác định kiểu gen của một cá thể mang tính trạng trội.
Bước 1: Mục đích
Mục đích của lai phân tích là để xác định một cá thể có kiểu gen đồng hợp tử trội (AA) hay dị hợp tử (Aa), khi cá thể đó biểu hiện tính trạng trội.
Bước 2: Phương pháp thực hiện
Lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội (chưa biết kiểu gen) với một cá thể mang tính trạng lặn tương ứng (kiểu gen đồng hợp tử lặn, ví dụ: aa).
Bước 3: Cách xác định kết quả
* Nếu kết quả lai: Toàn bộ con lai (thế hệ F1) đều biểu hiện tính trạng trội, thì cá thể mang tính trạng trội ban đầu có kiểu gen đồng hợp tử trội (AA).
* Mối quan hệ: P: AA x aa -> F1: 100% Aa (mang tính trạng trội)
* Nếu kết quả lai: Con lai (thế hệ F1) biểu hiện cả hai loại tính trạng trội và lặn với tỉ lệ xấp xỉ 1:1, thì cá thể mang tính trạng trội ban đầu có kiểu gen dị hợp tử (Aa).
* Mối quan hệ: P: Aa x aa -> F1: 1Aa (mang tính trạng trội) : 1aa (mang tính trạng lặn)
Như vậy, qua từng bước, cô đã trình bày chi tiết các khái niệm: cặp NST tương đồng, biến dị tổ hợp và lai phân tích. Các em hãy xem lại bài giảng và ghi nhớ thật kỹ nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô!
-Cặp NST tương đồng là hai nhiễm sắc thể tương đồng nhau trong một cặp, mỗi nhiễm sắc thể đến từ một phụ thể. Cặp NST tương đồng qui định một cặp tính trạng tương ứng hoặc nhiều cặp tính trạng không tương ứng.
-Biến dị tổ hợp là sự kết hợp của các tính trạng khác nhau trong một cá thể do sự kết hợp của các cặp NST tương đồng không tương ứng.
-Lai phân tích là quá trình lai giữa hai cá thể có tính trạng khác nhau để tạo ra sự đa dạng genetict trong hậu tế bào.
*Cặp NST tương đồng: là các cặp NST giống nhau về hình thái và thích thước
* Biến dị tổ hợp: là hình thức tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ đang trong thời kì sinh sản
* Lai phân tích: là phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội ( có thể là thuần chủng hoặc không thuần chủng ) đã xác định với cá thể mang tính trạng lặn hoàn toàn nhằm xác định sự thuần chủng của P ( bố mẹ đem lai )