Trình bày sự phân bố các dân tộc ở nước ta
Các em mở sách giáo khoa trang 126 ra nào. Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng nội dung nhé.
Bước 1: Khái quát về sự đa dạng dân tộc ở Việt Nam
Trước hết, chúng ta cần khẳng định rằng Việt Nam là một quốc gia có sự đa dạng về dân tộc. Điều này thể hiện ở số lượng các dân tộc sinh sống trên lãnh thổ nước ta. Theo thống kê, Việt Nam có 54 dân tộc anh em. Mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa, ngôn ngữ, phong tục tập quán riêng, tạo nên bức tranh văn hóa vô cùng phong phú và đặc sắc.
Bước 2: Phân loại và đặc điểm phân bố chung
Để dễ dàng tìm hiểu, chúng ta có thể chia các dân tộc ở Việt Nam thành hai nhóm chính dựa trên đặc điểm phân bố:
Thứ nhất, đó là nhóm dân tộc Việt – Mường. Nhóm này chiếm số lượng dân cư đông đảo nhất, tập trung chủ yếu ở các vùng đồng bằng, trung du và ven biển.
Thứ hai, đó là nhóm các dân tộc ít người. Nhóm này có số dân ít hơn, sinh sống phân tán ở các vùng núi, cao nguyên. Tuy số lượng dân cư ít hơn nhưng sự phân bố của các dân tộc ít người lại vô cùng đa dạng và trải rộng khắp cả nước.
Bước 3: Trình bày chi tiết sự phân bố của các nhóm dân tộc
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào chi tiết hơn về sự phân bố của từng nhóm dân tộc.
1. Nhóm dân tộc Việt – Mường
* Dân tộc Việt (Kinh): Đây là dân tộc đông dân nhất và có vai trò quan trọng trong lịch sử, văn hóa của đất nước. Dân tộc Việt phân bố chủ yếu ở:
* Đồng bằng sông Hồng và các tỉnh lân cận.
* Đồng bằng sông Cửu Long.
* Các vùng ven biển trên cả nước.
* Ngoài ra, người Việt cũng sinh sống ở nhiều khu vực đô thị và trung du.
* Dân tộc Mường: Dân tộc Mường có quan hệ gần gũi với dân tộc Việt về ngôn ngữ và văn hóa. Họ sinh sống chủ yếu ở các tỉnh thuộc vùng:
* Đông Bắc và Tây Bắc (như Hòa Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa).
* Dân tộc Chăm: Dân tộc Chăm có nền văn hóa Chăm Pa cổ xưa. Họ sinh sống tập trung ở:
* Các tỉnh ven biển miền Trung (như Ninh Thuận, Bình Thuận, Khánh Hòa).
* Dân tộc Khơ-me: Dân tộc Khơ-me có truyền thống văn hóa gắn bó với đạo Phật. Họ sinh sống chủ yếu ở:
* Các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (như An Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang).
2. Các dân tộc ít người
Các dân tộc ít người ở Việt Nam phân bố chủ yếu ở các vùng núi và cao nguyên. Chúng ta có thể xem trên lược đồ và đọc thông tin trong sách giáo khoa để nắm được sự phân bố của từng nhóm.
* Nhóm dân tộc nói tiếng Tày – Thái: Nhóm này đông đảo nhất trong số các dân tộc ít người. Họ sinh sống tập trung ở:
* Các tỉnh vùng núi phía Bắc (như Tuyên Quang, Thái Nguyên, Cao Bằng, Lạng Sơn, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang).
* Nhóm dân tộc nói tiếng Môn – Khơ-me: Nhóm này sinh sống ở khu vực miền núi phía Nam. Họ có mặt ở:
* Các tỉnh Tây Nguyên (như Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng).
* Một số tỉnh miền Đông Nam Bộ (như Bình Phước, Đồng Nai, Tây Ninh).
* Nhóm dân tộc nói tiếng Tạng – Miến: Nhóm này có sự phân bố trải rộng ở nhiều vùng núi. Tiêu biểu là:
* Các tỉnh vùng núi phía Bắc (như Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái, Sơn La, Hòa Bình).
* Một số tỉnh miền Trung.
* Nhóm dân tộc nói tiếng Nam Á (Malay – Pô-li-nê-xi-a): Nhóm này có sự phân bố khá đặc biệt và đa dạng.
* Các dân tộc như Gia Rai, Ê Đê sinh sống chủ yếu ở Tây Nguyên.
* Các dân tộc như Xơ-đăng, Ba Na cũng có mặt ở Tây Nguyên và một số tỉnh miền Trung.
* Dân tộc Chăm như cô đã nói ở trên, thuộc nhóm này, sinh sống ở miền Trung.
Bước 4: Tổng kết và nhấn mạnh đặc điểm phân bố
Qua phân tích trên, chúng ta có thể rút ra một số đặc điểm chính về sự phân bố các dân tộc ở nước ta:
* Sự tập trung ở các vùng miền khác nhau: Dân tộc Việt phân bố chủ yếu ở đồng bằng, trung du và ven biển, còn các dân tộc ít người lại sinh sống chủ yếu ở vùng núi, cao nguyên.
* Sự xen kẽ, giao thoa: Mặc dù có sự phân bố theo vùng miền, nhưng các dân tộc trên thực tế lại sinh sống xen kẽ và giao thoa với nhau, đặc biệt là ở các khu vực giáp ranh giữa đồng bằng và miền núi, hoặc giữa các tỉnh.
* Sự di cư và thay đổi phân bố theo thời gian: Sự phân bố dân cư nói chung và phân bố dân tộc nói riêng không cố định mà có sự thay đổi theo thời gian do các yếu tố kinh tế, xã hội, chính sách di dân…
Đây là những kiến thức cơ bản về sự phân bố các dân tộc ở nước ta. Các em hãy xem lại bản đồ trong sách giáo khoa và ghi nhớ các vùng phân bố chính của các dân tộc tiêu biểu nhé.
Các em có câu hỏi nào không? Nếu không có, chúng ta sẽ chuyển sang bài tập tiếp theo.
Dân tộc Việt (Kinh) phân bố rộng khắp cả nước song tập trung chủ yếu ở khu vực đồng bằng, trung du và duyên hải.
– Các dân tộc ít người phân bố chủ yếu ở miền núi và trung du. Đây là vùng thượng nguồn của các dòng sông, có tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên và có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng.
+ Trung du và miền núi Bắc Bộ là địa bàn cư trú đan xen của trên 30 dân tộc:
Ở vùng thấp: Người Tày, Nùng tập trung ở tả ngạn sông Hồng, người Thái, Mường phân bố từ hữu ngạn sông Hồng đến sông Cản
Người Dao: sống ở các sườn núi 700 – 1000m.
Người Mông: trên các vùng núi cao.
+ Khu vực Trường Sơn – Tây Nguyên có trên 20 dân tộc ít người, cư trú thành vùng rõ rệt.
Người Ê-đê ở Đăk Lăk, người Gia – rai ở Kon Tum và Gia Lai, người Cơ-ho ở Lâm Đồng.
+ Các tỉnh cực Nam Trung Bộ và Nam Bộ có các dân tộc Chăm, Khơ –me cư trú thành từng dải hoặc xen kẽ với người Việt. Người Hoa tập trung ở các đô thị (TP. Hồ Chí Minh).
+ Hiên nay, một số dân tộc miền núi phía Bắc đã đến cư trú ở Tây Nguyên.
Các dân tộc ít người phân bố chủ yếu ở miền núi và trung du hơn 30 dân tộc
– Ở vùng thấp: người Tày, Nùng tập trung nhiều ở tả ngạn sông Hồng. Người Thái, Mường phân bố từ hữu ngạn sông Hồng đến sông Mã.
– Người Dao sống chủ yếu trên các sườn núi từ độ cao 700 đến 1000 m.
– Người Mông sống trên các vùng núi cao.
– Khu vực Trường Sơn – Tây Nguyên có trên 20 dân tộc, cư trú thành vùng khá rõ rệt
- Người Ê – đê ở Đắk Lắk
- Người Gia – rai ở Kon Tum và Gia Lại
- Người Mông, Cơ – ho ở Lâm Đồng…
– Duyên hải cực nam Trung Bộ có người Chăm (Ninh Thuận, Bình Thuận)
– Nam Bộ có người Khơ – me, người Chăm
– Người Hoa sống chủ yếu ở các đô thị, nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh
=> Hiện nay, công cuộc đổi mới kinh tế – xã hội, những chính sách mới đã làm cho bức tranh phân bố các dân tộc trên lãnh thổ nước ta có nhiều thay đổi.