Trình bày về các vành đai khí áp và gió trên Trái Đất?
Hôm nay, thầy trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một chủ đề rất thú vị và quan trọng trong môn Địa lý lớp 6, đó là “Các vành đai khí áp và gió trên Trái Đất”. Đây là kiến thức nền tảng giúp các em hiểu được tại sao Trái Đất lại có những vùng nóng, vùng lạnh, và tại sao gió lại thổi theo những hướng nhất định. Chúng ta cùng bắt đầu nhé!
I. Các vành đai khí áp trên Trái Đất
Để hiểu về gió, trước hết chúng ta cần hiểu về khí áp.
1. Khí áp là gì?
Các em hình dung, không khí tuy chúng ta không nhìn thấy được, nhưng nó có khối lượng và luôn bao quanh Trái Đất chúng ta. Sức ép của không khí lên bề mặt Trái Đất, hay nói cách khác là sức nặng của cột không khí từ trên cao nén xuống bề mặt Trái Đất, chính là khí áp (hay áp suất khí quyển).
Khí áp được đo bằng đơn vị milibar (mb) hoặc hectopascal (hPa).
2. Các loại khí áp chính
Chúng ta có hai loại khí áp chính:
* Áp cao: Là nơi không khí lạnh co lại, nặng và nén xuống bề mặt Trái Đất.
* Áp thấp: Là nơi không khí nóng nở ra, nhẹ bay lên cao, làm cho không khí ở đó nén xuống bề mặt Trái Đất yếu hơn.
3. Sự phân bố của các vành đai khí áp trên Trái Đất
Trên bề mặt Trái Đất, do sự phân bố không đồng đều của nhiệt độ mà hình thành nên các vành đai khí áp cao và khí áp thấp xen kẽ nhau. Các em hãy cùng thầy ghi nhớ 7 vành đai chính này nhé:
* a) Một vành đai áp thấp Xích đạo:
* Vị trí: Nằm xung quanh đường Xích đạo.
* Đặc điểm: Vùng Xích đạo nhận được lượng bức xạ mặt trời lớn, nhiệt độ cao quanh năm. Không khí nóng nở ra, bốc lên cao, tạo thành vành đai áp thấp.
* Ảnh hưởng: Vùng này thường có mưa nhiều, độ ẩm cao.
* b) Hai vành đai áp cao Chí tuyến:
* Vị trí: Khoảng vĩ độ 30 độ Bắc và 30 độ Nam (gần các đường chí tuyến Bắc và Nam).
* Đặc điểm: Từ vùng Xích đạo, không khí bốc lên cao, sau đó di chuyển về phía hai cực và hạ xuống ở khoảng vĩ độ 30 độ. Không khí hạ xuống, bị nén lại, tạo thành vành đai áp cao.
* Ảnh hưởng: Vùng này thường khô hạn, ít mưa, là nơi hình thành nhiều sa mạc lớn trên thế giới.
* c) Hai vành đai áp thấp Ôn đới:
* Vị trí: Khoảng vĩ độ 60 độ Bắc và 60 độ Nam (gần các vòng cực).
* Đặc điểm: Ở vùng ôn đới, có sự gặp gỡ giữa khối khí lạnh từ vùng cực và khối khí nóng từ vùng chí tuyến. Khối khí nóng bị đẩy lên cao, tạo thành vành đai áp thấp.
* Ảnh hưởng: Vùng này thường có thời tiết thay đổi thất thường, có nhiều mưa.
* d) Hai vành đai áp cao Cực:
* Vị trí: Nằm ở hai cực Bắc và Nam.
* Đặc điểm: Các vùng cực có nhiệt độ rất thấp, không khí lạnh co lại, nặng và nén xuống bề mặt Trái Đất, tạo thành vành đai áp cao.
* Ảnh hưởng: Vùng này cực kỳ lạnh giá, khô hạn và có nhiều băng tuyết.
Các em thấy không, các vành đai khí áp này được phân bố đối xứng qua Xích đạo và luân phiên nhau: áp thấp – áp cao – áp thấp – áp cao.
II. Các loại gió chính trên Trái Đất
Sau khi đã hiểu về khí áp, bây giờ chúng ta sẽ đến với gió – một hiện tượng tự nhiên rất quen thuộc và gần gũi với cuộc sống của chúng ta.
1. Gió là gì?
Gió chính là sự chuyển động của không khí từ nơi có áp cao về nơi có áp thấp. Nơi nào có sự chênh lệch khí áp càng lớn, thì gió sẽ thổi càng mạnh.
2. Các loại gió chính trên Trái Đất
Trên bề mặt Trái Đất, do sự phân bố của các vành đai khí áp mà hình thành nên ba loại gió chính thổi thường xuyên theo những hướng nhất định:
* a) Gió Tín phong (còn gọi là gió Mậu dịch):
* Hình thành: Thổi từ hai vành đai áp cao Chí tuyến (30 độ Bắc và 30 độ Nam) về vành đai áp thấp Xích đạo.
* Hướng thổi: Do ảnh hưởng của sự tự quay của Trái Đất, ở bán cầu Bắc, gió Tín phong có hướng Đông Bắc; ở bán cầu Nam, gió Tín phong có hướng Đông Nam.
* Đặc điểm: Gió này thường khô, nóng và ổn định.
* b) Gió Tây ôn đới:
* Hình thành: Thổi từ hai vành đai áp cao Chí tuyến (30 độ Bắc và 30 độ Nam) về hai vành đai áp thấp Ôn đới (60 độ Bắc và 60 độ Nam).
* Hướng thổi: Ở bán cầu Bắc, gió Tây ôn đới có hướng Tây Nam; ở bán cầu Nam, gió Tây ôn đới có hướng Tây Bắc.
* Đặc điểm: Gió này mang theo hơi ẩm, thường gây mưa nhiều ở các vùng ven biển phía Tây của các lục địa thuộc vùng ôn đới.
* c) Gió Đông cực:
* Hình thành: Thổi từ hai vành đai áp cao Cực (Bắc Cực và Nam Cực) về hai vành đai áp thấp Ôn đới (60 độ Bắc và 60 độ Nam).
* Hướng thổi: Ở bán cầu Bắc, gió Đông cực có hướng Đông Bắc; ở bán cầu Nam, gió Đông cực có hướng Đông Nam.
* Đặc điểm: Gió này cực kỳ lạnh và khô, mang theo khối khí lạnh giá từ vùng cực.
Các em hãy nhìn vào hình ảnh trong sách giáo khoa để dễ hình dung hơn về sự phân bố của các vành đai khí áp và hướng thổi của các loại gió này nhé. Chúng luôn có mối liên hệ mật thiết với nhau!
III. Kết luận
Như vậy, các vành đai khí áp và gió trên Trái Đất có sự phân bố rất rõ ràng và tạo nên một hệ thống hoàn chỉnh. Khí áp cao và khí áp thấp xen kẽ nhau theo vĩ độ, từ đó tạo ra những dòng chuyển động của không khí hay còn gọi là gió. Các loại gió này lại có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu trên toàn cầu, mang theo hơi ẩm hoặc không khí lạnh, nóng đến các vùng khác nhau, góp phần tạo nên sự đa dạng của các kiểu khí hậu trên Trái Đất.
Thầy mong rằng qua bài giảng này, các em đã nắm vững kiến thức về các vành đai khí áp và gió. Hãy đọc thêm sách giáo khoa và quan sát bản đồ để hiểu bài sâu hơn nhé! Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!
Sự phân bố các đai khí áp trên Trái Đất
– Trên Trái Đất có 7 đai khí áp xen kẽ nhau.
– Hai đai áp cao ở quanh hai cực (phát sinh do nhiệt độ không khí rất thấp, quanh năm băng giá).
– Hai đai áp cao ở các vĩ tuyến 30 – 35°B và 30 – 35°N (do nhiệt độ cao ở vùng Xích đạo làm cho không khí nở ra và bốc lên cao rồi tỏa ra hai bên, sau đó lạnh dần và nén xuống)
– Hai đai áp thấp ôn đới ở khoảng vĩ tuyến 60°B và 60°N (do không khí từ áp cao cực và áp cao chí tuyến dồn tới).
– Đai áp thấp xích đạo (hình thành do nhiệt độ không khí cao, không khí nở ra và bốc lên cao tạo thành áp thấp xích đạo).
* Đặc điểm gió Tín phong và gió Tây ôn đới
– Tín phong là gió thổi từ các đai áp cao chí tuyến về áp thấp xích đạo. loại gió này phân bố ở khoảng 30° – 60° ở hai bán cầu Bắc và Nam.
– Gió Tây ôn đới là loại gió thổi từ các đai áp cao chí tuyến về các đai áp thấp. Loại gió này phân bố ở hai chí tuyến (30° – 0) về xích đạo.
Khí áp.
– Khí áp là sức ép của khí quyển lên bề mặt Trái Đất.
– Dụng cụ đo khí áp: Khí áp kế.
– Đơn vị đo: mm thủy ngân.
– Khí áp trung bình chuẩn ở ngang mặt biển bằng trọng lượng của một cột thủy ngân có tiết diện 1cm2 là :760mm thủy ngân.
Gió:
Gió là sự chuyển động của không khí từ các khu khí áp cao về các khu khí áp thấp.
Tín phong và gió Tây ôn đới là loại gió thổi thường xuyên trên Trái đất
Tín phong là gió thổi từ các đai áp cao chí tuyến về áp thấp xích đạo.
Gió Tây ôn đới là loại gió thổi từ các đai áp cao chí tuyến về các đai áp thấp khoảng vĩ độ 60 độ.