Để làm bài tập này, chúng ta sẽ thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Đọc kỹ khổ thơ và xác định yêu cầu của đề bài.

Các em hãy đọc lại khổ thơ một lần nữa:
Đây con sông như dòng sữa mẹ
Nước về xanh ruộng lúa, vườn cây
Và ăm ắp như lòng người mẹ
Chở tình thương trang trải đêm ngày.

Yêu cầu của đề bài là chỉ rõ biện pháp tu từ so sánh và nêu cảm nhận về cái hay của biện pháp tu từ đó.

Bước 2: Tìm các sự vật, hình ảnh được dùng để so sánh.

Trong khổ thơ này, chúng ta thấy có những cụm từ “như” hoặc “như lòng”. Đây là những dấu hiệu để nhận biết biện pháp tu từ so sánh.

* Ở câu thơ thứ nhất: “Đây con sông như dòng sữa mẹ”. Chúng ta thấy có sự so sánh giữa “con sông” với “dòng sữa mẹ”.
* Ở câu thơ thứ ba: “Và ăm ắp như lòng người mẹ”. Chúng ta thấy có sự so sánh giữa “sông” (thể hiện sự đầy đặn, trù phú) với “lòng người mẹ”.

Bước 3: Xác định rõ biện pháp tu từ so sánh được sử dụng.

Dựa vào Bước 2, chúng ta có thể thấy rõ ràng biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong khổ thơ này là:

* So sánh con sông với dòng sữa mẹ.
* So sánh sự ăm ắp, đầy đặn của dòng sông với lòng người mẹ.

Chúng ta thấy các hình ảnh so sánh này đều liên quan đến người mẹ, thể hiện một tình cảm rất đẹp và thiêng liêng.

Bước 4: Nêu cảm nhận về cái hay của biện pháp tu từ so sánh.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau suy nghĩ xem vì sao nhà thơ lại dùng những hình ảnh so sánh này và nó có ý nghĩa gì.

* So sánh “con sông như dòng sữa mẹ”: Dòng sữa mẹ là biểu tượng của sự nuôi dưỡng, tình yêu thương vô bờ bến dành cho con. Khi ví con sông với dòng sữa mẹ, nhà thơ muốn nói rằng con sông Vàm Cỏ Đông cũng mang lại sự sống, sự nuôi dưỡng cho vùng đất này, cho cây cối, cho con người. Nước sông mang sự sống đến làm cho “ruộng lúa, vườn cây” xanh tốt.

* So sánh “ăm ắp như lòng người mẹ”: Lòng người mẹ luôn đầy ắp tình yêu thương, sự hy sinh, che chở cho con cái. Sự “ăm ắp” của dòng sông ở đây không chỉ diễn tả vẻ đầy đặn, trù phú của dòng nước mà còn gợi lên sự dạt dào, bao la của tình cảm. Nhà thơ muốn nhấn mạnh rằng dòng sông Vàm Cỏ Đông chứa đựng tình yêu thương, sự quan tâm, che chở cho con người và quê hương “trang trải đêm ngày”.

Qua hai phép so sánh này, chúng ta thấy nhà thơ Hoài Vũ đã thể hiện một tình cảm gắn bó sâu sắc với thiên nhiên, với quê hương. Con sông Vàm Cỏ Đông không chỉ là một dòng chảy tự nhiên mà còn là biểu tượng của tình mẫu tử, của sự nuôi dưỡng, che chở, mang lại sự sống và tình yêu thương cho con người. Cái hay của biện pháp tu từ so sánh ở đây là giúp ta hình dung được vẻ đẹp, sự quan trọng và ý nghĩa thiêng liêng của dòng sông Vàm Cỏ Đông một cách sinh động, giàu cảm xúc và ý nghĩa.

Các em thân mến, qua bài tập này, chúng ta đã thấy được sức mạnh của ngôn ngữ, cách mà các nhà thơ sử dụng biện pháp tu từ để làm cho lời thơ thêm hay, thêm đẹp và giàu ý nghĩa. Các em hãy ghi nhớ kiến thức này và áp dụng vào việc phân tích các bài thơ khác nhé!