Trong ca khúc “ Để gió cuốn đi ” nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có viết “Sống trong đời …
Em hãy kể lại một câu chuyện đẹp về tình người xảy ra với em hoặc em chứng kiến (Bài văn kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm)
Đề bài yêu cầu chúng ta kể lại một câu chuyện đẹp về tình người mà chúng ta đã trải qua hoặc chứng kiến. Để làm tốt bài tập này, cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một, giống như chúng ta đang cùng nhau xây dựng một bức tranh vậy.
Bước 1: Chuẩn bị (Suy nghĩ và lựa chọn)
Đầu tiên, các em hãy dành thời gian suy nghĩ thật kỹ. Hãy nhớ lại những kỷ niệm, những khoảnh khắc trong cuộc sống mà các em cảm nhận được sự ấm áp, sự quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau giữa con người với con người. Đó có thể là một hành động nhỏ bé nhưng đầy ý nghĩa, hoặc một câu chuyện lớn lao hơn.
* Với bản thân: Em đã từng nhận được sự giúp đỡ nào mà em cảm thấy xúc động chưa? Ví dụ, khi em bị ốm, ai đó đã chăm sóc em? Khi em gặp khó khăn trong học tập, có ai đã tận tình chỉ bảo em không?
* Chứng kiến: Em có từng thấy ai đó giúp đỡ người lạ trên đường không? Một bà cụ qua đường, một em nhỏ bị lạc, hay một người gặp hoạn nạn? Có thể là một câu chuyện trong gia đình, bạn bè, hàng xóm, hoặc thậm chí là những câu chuyện em đọc được, xem được nhưng để lại ấn tượng sâu sắc.
Hãy thử ghi nhanh ra giấy những ý tưởng đầu tiên. Đừng ngại, cứ viết tất cả những gì các em nghĩ đến. Sau đó, chúng ta sẽ lựa chọn câu chuyện nào mà các em cảm thấy tâm đắc nhất, có nhiều chi tiết để khai thác và thể hiện được rõ nét tình người.
Bước 2: Dàn ý (Cấu trúc bài văn)
Một bài văn kể chuyện hay thường có bố cục rõ ràng: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
* Mở bài:
* Giới thiệu chung về chủ đề tình người, có thể dẫn dắt bằng lời bài hát hoặc một suy nghĩ của em về tình người trong cuộc sống.
* Nêu lên câu chuyện mà em sẽ kể.
* Thân bài: Đây là phần quan trọng nhất, các em cần trình bày câu chuyện một cách chi tiết và sinh động.
* Giới thiệu hoàn cảnh, bối cảnh: Câu chuyện diễn ra khi nào, ở đâu? Ai là nhân vật chính, nhân vật phụ? Tình huống lúc đó như thế nào?
* Diễn biến câu chuyện: Kể lại trình tự các sự việc đã xảy ra. Chú ý đến những chi tiết quan trọng, những lời nói, hành động thể hiện tình người.
* Yếu tố miêu tả: Để câu chuyện thêm sống động, các em cần sử dụng yếu tố miêu tả.
* Miêu tả ngoại hình, cử chỉ, hành động của các nhân vật để khắc họa rõ hơn tính cách, cảm xúc của họ.
* Miêu tả khung cảnh, không gian diễn ra câu chuyện để tạo bầu không khí.
* Ví dụ: Thay vì nói “ông ấy rất tốt”, các em có thể miêu tả “vầng trán nhăn nheo của ông dãn ra, đôi mắt hiền từ nhìn tôi, giọng nói ấm áp như xoa dịu đi nỗi lo của tôi”.
* Yếu tố biểu cảm: Thể hiện cảm xúc của bản thân, của các nhân vật trong câu chuyện.
* Cảm xúc của em khi chứng kiến câu chuyện: xúc động, cảm phục, biết ơn…
* Cảm xúc của nhân vật khi được giúp đỡ: mừng rỡ, bất ngờ, cảm động…
* Cảm xúc của người giúp đỡ: sự đồng cảm, lòng nhân ái…
* Các em có thể dùng những câu cảm thán, những từ ngữ thể hiện tâm trạng, suy nghĩ. Ví dụ: “Ôi, thật là một hành động tuyệt vời!”, “Tôi đã không kìm được nước mắt”, “Trái tim tôi như được sưởi ấm”.
* Ý nghĩa của câu chuyện: Qua câu chuyện, em rút ra được bài học gì? Em cảm nhận như thế nào về tình người?
* Kết bài:
* Khẳng định lại ý nghĩa của câu chuyện và bài học em rút ra.
* Liên hệ với cuộc sống hiện tại, khích lệ mọi người sống chan hòa, yêu thương.
* Có thể kết thúc bằng một lời nhắn nhủ hoặc một mong ước.
Bước 3: Viết bài (Thực hành)
Sau khi có dàn ý, các em bắt đầu viết. Hãy cố gắng diễn đạt ý tưởng của mình một cách tự nhiên, chân thành nhất.
* Ngôn ngữ: Sử dụng ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc. Tránh dùng những từ ngữ sáo rỗng, khô khan.
* Đan xen miêu tả và biểu cảm: Đừng chỉ kể lại sự việc một cách đơn thuần. Hãy “thổi hồn” vào câu chuyện bằng những miêu tả sinh động và những dòng cảm xúc chân thật. Khi miêu tả, hãy nghĩ xem chi tiết nào làm nổi bật tình người. Khi biểu cảm, hãy cho thấy cảm xúc đó xuất phát từ đâu, tác động như thế nào đến em và mọi người.
* Trình tự logic: Kể chuyện theo một trình tự hợp lý, các sự kiện nối tiếp nhau một cách mạch lạc.
* Kiểm tra lại: Sau khi viết xong, các em đọc lại bài để sửa lỗi chính tả, ngữ pháp, diễn đạt. Đảm bảo bài văn đã thể hiện được đầy đủ yêu cầu của đề bài.
Ví dụ về cách kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm (trong phần thân bài):
Giả sử câu chuyện của em là về một lần em bị lạc ở siêu thị.
* Miêu tả: “Khi mẹ bỗng dưng biến mất giữa dòng người tấp nập, tôi hoảng loạn. Đôi mắt tôi đảo quanh tìm kiếm, chỉ thấy những đôi chân vội vã lướt qua. Tiếng nhạc du dương trong siêu thị bỗng trở nên ồn ào, khó chịu. Tôi bắt đầu thấy nghẹn lại ở cổ họng.”
* Biểu cảm: “Nỗi sợ hãi bỗng dưng bao trùm lấy tôi. Nước mắt chực trào ra. Tôi ước gì có thể hét lên thật to, nhưng cổ họng tôi như bị ai bóp nghẹt.”
* Miêu tả hành động của người giúp đỡ: “Bỗng có một giọng nói dịu dàng vang lên bên tai tôi: ‘Cháu ơi, sao cháu lại khóc? Có chuyện gì vậy?’. Tôi ngước lên, thấy một cô chú lớn tuổi với nụ cười hiền hậu đang nhìn mình. Tay cô chìa ra, nhẹ nhàng lau giọt nước mắt trên má tôi.”
* Biểu cảm khi nhận được giúp đỡ: “Cái chạm tay ấy ấm áp lạ kỳ. Tôi cảm thấy như mình vừa tìm được phao cứu sinh giữa biển khơi. Giọng nói của cô như một lời trấn an tuyệt vời. Tôi run rẩy kể lại câu chuyện mẹ mình và cảm giác biết ơn trào dâng trong lòng.”
Lời khuyên thêm:
* Các em đừng quá lo lắng về việc câu chuyện có “hoành tráng” hay không. Điều quan trọng là câu chuyện đó phải xuất phát từ trái tim và thể hiện được tình người một cách chân thành.
* Hãy đọc kỹ lại những câu văn mẫu hoặc những đoạn văn hay mà các em đã học trong sách giáo khoa hoặc các tài liệu tham khảo để có thêm ý tưởng về cách dùng từ, đặt câu.
Bây giờ, các em hãy bắt đầu suy nghĩ và lựa chọn câu chuyện của mình. Cô tin rằng, mỗi bạn đều có những câu chuyện đẹp đẽ muốn chia sẻ. Cô sẽ chờ xem những bài văn của các em!
a. Giải thích ý nghĩa câu nói
– Trước hết, nhạc sĩ khẳng định “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng”.
- “Tấm lòng” đó là những tình cảm tốt đẹp, đáng trân trọng ở con người.
- Nhạc sĩ đặt câu hỏi “Để làm gì, em biết không ?” rồi trả lời “Để gió cuốn đi”. Cách diễn đạt hình ảnh này nhằm để nói đến một lối sống đẹp: khi ta làm điều gì đó cao đẹp, gió sẽ mang những điều cao đẹp ấy bay đến muôn nơi.
=> Trịnh Công Sơn muốn khẳng định: sống trong đời sống, mỗi người cần phải có một tấm lòng không phải để mong được người khác ghi nhận, không phải để mong được trả ơn và cũng không phải để phô trương hay trang sức cho bản thân mình… mà để “gió cuốn đi”. Cuộc sống như vậy mới thanh thản và bình yên.
b. Bàn luận về tấm lòng của con người trong cuộc sống
* Từ cách giải thích ở trên ta thấy câu hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mang đến cho ta bao điều hay, ý đẹp:
– “Tấm lòng” trong cuộc sống để biết cảm thông và chia sẻ : trong cuộc sống, khi một niềm vui được cho đi là chúng ta đang nhân đôi niềm vui ấy, khi ta chia sớt một nỗi buồn, nỗi buồn ấy sẽ vơi đi. Khi con người ta biết quan tâm đến nhau thì thế giới này không còn khổ đau và bất hạnh.
– “Tấm lòng” trong cuộc sống để tha thứ và khoan dung: Đây chính là thái độ sống rộng lượng với người khác (nhất là với những người gây ra đau khổ cho mình) đối lập với lòng đố kị, định kiến, thành kiến. Chúng ta nên hướng đến một cuộc sống mà không có sự ích kỷ, hận thù, chiến tranh. Chúng ta cần chung sức vì một nền hòa bình từ chính mỗi người.
– “Tấm lòng” của con người chính là sự dũng cảm cũng chính là đức hi sinh của con người. Đó chính là sức chịu đựng, chấp nhận những thiệt thòi về mình: Dũng cảm là dám xả thân vì lý tưởng cao đẹp, dám đương đầu với thử thách, dám đối diện. Cội nguồn của lòng dũng cảm chính là dám tin vào những điều tốt đẹp. Dám tin vào những điều tốt đẹp khiến con người có thể làm được nhiều điều.
* Từ việc phân tích ở trên ta cần phê phán những kẻ sống thiếu “tấm lòng”:
- Sống ích kỷ, nhỏ nhen, chỉ biết lo vun vén cho bản thân.
- Đó là lối sống biểu hiện sự nghèo nàn của tâm hồn.
c. Bài học nhận thức và hành động:
- Về nhận thức ta thấy: đây là ca từ thể hiện một lối sống đẹp, là điều cần có ở mỗi con người trong cuộc sống.
- Về hành động ta cần: Không ngừng rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt đẹp, rèn luyện “tấm lòng” mình cho ý nghĩa, làm việc tốt mỗi ngày; phê phán sự thờ ơ, vô tâm, vô cảm trong xã hội.