Trong các chất BaCl2, Na2CO3,NaNO3,KCl,Pb(NO3)2 hãy cho biết các chât nào tác dụ…
Chúng ta có các chất sau: BaCl2, Na2CO3, NaNO3, KCl, Pb(NO3)2.
Bước 1: Xác định tính tan của các chất
Trước hết, chúng ta cần xem xét tính tan của từng chất trong nước để có cơ sở dự đoán phản ứng. Theo quy tắc chung về tính tan của muối, ta có:
- BaCl2: Muối này tan.
- Na2CO3: Muối cacbonat của kim loại kiềm (Na) thường tan. Vậy Na2CO3 tan.
- NaNO3: Muối nitrat của kim loại kiềm (Na) thường tan. Vậy NaNO3 tan.
- KCl: Muối clorua của kim loại kiềm (K) thường tan. Vậy KCl tan.
- Pb(NO3)2: Muối nitrat nói chung đều tan. Vậy Pb(NO3)2 tan.
Tất cả các chất đều tan trong nước, điều này rất thuận lợi cho việc xảy ra phản ứng trao đổi.
Bước 2: Xem xét các cặp chất có thể phản ứng với nhau
Phản ứng trao đổi giữa hai muối trong dung dịch chỉ xảy ra khi tạo thành ít nhất một sản phẩm không tan (kết tủa), chất khí hoặc nước. Chúng ta sẽ xét các cặp chất có thể phản ứng với nhau theo quy tắc: Anion của chất này có thể kết hợp với cation của chất kia để tạo thành sản phẩm mới.
Chúng ta sẽ lần lượt xét các cặp:
* Cặp 1: BaCl2 và Na2CO3
* Cation của BaCl2 là Ba2+. Anion của Na2CO3 là CO32-. Khi kết hợp, ta có BaCO3.
* Anion của BaCl2 là Cl–. Cation của Na2CO3 là Na+. Khi kết hợp, ta có NaCl.
* Ta cần kiểm tra tính tan của các sản phẩm:
* BaCO3: Muối cacbonat của kim loại kiềm thổ (Ba) thường không tan (trừ cacbonat của kim loại kiềm). Vậy BaCO3 không tan.
* NaCl: Muối clorua của kim loại kiềm (Na) thường tan. Vậy NaCl tan.
* Vì có sản phẩm không tan (BaCO3), nên phản ứng này xảy ra.
* Phương trình hóa học:
BaCl2 + Na2CO3 → BaCO3↓ + 2NaCl
* Giải thích: Phản ứng trao đổi ion xảy ra do tạo thành kết tủa BaCO3.
* Cặp 2: BaCl2 và NaNO3
* Kết hợp: Ba(NO3)2 và NaCl.
* Kiểm tra tính tan: Ba(NO3)2 tan, NaCl tan.
* Không có sản phẩm không tan, khí hay nước. Vậy phản ứng này không xảy ra.
* Cặp 3: BaCl2 và KCl
* Kết hợp: BaCl2 (không đổi) và KCl (không đổi).
* Không có sự trao đổi để tạo ra sản phẩm mới khác với chất ban đầu. Phản ứng này không xảy ra.
* Cặp 4: BaCl2 và Pb(NO3)2
* Cation của BaCl2 là Ba2+. Anion của Pb(NO3)2 là NO3–. Kết hợp: Ba(NO3)2.
* Anion của BaCl2 là Cl–. Cation của Pb(NO3)2 là Pb2+. Kết hợp: PbCl2.
* Kiểm tra tính tan:
* Ba(NO3)2: Muối nitrat tan.
* PbCl2: Muối clorua của kim loại nặng (Pb) thường không tan hoặc ít tan ở nhiệt độ thường. Ở điều kiện thường, PbCl2 kết tủa.
* Vì có sản phẩm không tan (PbCl2), nên phản ứng này xảy ra.
* Phương trình hóa học:
BaCl2 + Pb(NO3)2 → PbCl2↓ + Ba(NO3)2
* Giải thích: Phản ứng trao đổi ion xảy ra do tạo thành kết tủa PbCl2.
* Cặp 5: Na2CO3 và NaNO3
* Cả hai đều có chung cation Na+. Phản ứng trao đổi không thể xảy ra vì không tạo ra sản phẩm mới.
* Cặp 6: Na2CO3 và KCl
* Kết hợp: NaCl và K2CO3.
* Kiểm tra tính tan: NaCl tan, K2CO3 tan.
* Không có sản phẩm không tan, khí hay nước. Vậy phản ứng này không xảy ra.
* Cặp 7: Na2CO3 và Pb(NO3)2
* Cation của Na2CO3 là Na+. Anion của Pb(NO3)2 là NO3–. Kết hợp: NaNO3.
* Anion của Na2CO3 là CO32-. Cation của Pb(NO3)2 là Pb2+. Kết hợp: PbCO3.
* Kiểm tra tính tan:
* NaNO3: Muối nitrat tan.
* PbCO3: Muối cacbonat của kim loại nặng (Pb) thường không tan. Vậy PbCO3 không tan.
* Vì có sản phẩm không tan (PbCO3), nên phản ứng này xảy ra.
* Phương trình hóa học:
Na2CO3 + Pb(NO3)2 → PbCO3↓ + 2NaNO3
* Giải thích: Phản ứng trao đổi ion xảy ra do tạo thành kết tủa PbCO3.
* Cặp 8: NaNO3 và KCl
* Kết hợp: NaCl và KNO3.
* Kiểm tra tính tan: NaCl tan, KNO3 tan.
* Không có sản phẩm không tan, khí hay nước. Vậy phản ứng này không xảy ra.
* Cặp 9: NaNO3 và Pb(NO3)2
* Cả hai đều có chung anion NO3–. Phản ứng trao đổi không thể xảy ra vì không tạo ra sản phẩm mới.
* Cặp 10: KCl và Pb(NO3)2
* Cation của KCl là K+. Anion của Pb(NO3)2 là NO3–. Kết hợp: KNO3.
* Anion của KCl là Cl–. Cation của Pb(NO3)2 là Pb2+. Kết hợp: PbCl2.
* Kiểm tra tính tan:
* KNO3: Muối nitrat tan.
* PbCl2: Muối clorua của kim loại nặng (Pb) thường không tan hoặc ít tan ở nhiệt độ thường. Ở điều kiện thường, PbCl2 kết tủa.
* Vì có sản phẩm không tan (PbCl2), nên phản ứng này xảy ra.
* Phương trình hóa học:
2KCl + Pb(NO3)2 → PbCl2↓ + 2KNO3
* Giải thích: Phản ứng trao đổi ion xảy ra do tạo thành kết tủa PbCl2.
Bước 3: Tổng kết các cặp chất tác dụng được với nhau
Qua quá trình phân tích, chúng ta có các cặp chất có thể tác dụng với nhau là:
- BaCl2 và Na2CO3
- BaCl2 và Pb(NO3)2
- Na2CO3 và Pb(NO3)2
- KCl và Pb(NO3)2
Hy vọng bài giảng chi tiết này đã giúp các em nắm vững hơn kiến thức về phản ứng trao đổi. Hãy ghi nhớ điều kiện để phản ứng xảy ra và luyện tập thật nhiều nhé! Chúc các em học tốt!
\(ttcolor{brown}{@thuyhien}\)
\(-\) Có \(4\) cặp chất phản ứng với nhau:
\(1)\) \(BaCl_2 + Na_2CO_3 -> BaCO_3downarrow + 2NaCl\)
\(2)\) \(BaCl_2 + Pb(NO_3)_2 -> Ba(NO_3)_2 + PbCL_2downarrow\)
\(3)\) \(Na_2CO_3 + Pb(NO_3)_2 -> PbCO_3downarrow + 2NaNO_3\)
\(4)\) \(2KCl + Pb(NO_3)_2 -> Pb(Cl_2)downarrow + 2KNO_3\)
\(-\) Điều kiện để phản ứng giữa hai muối xảy ra:
\(+\) Cả hai muối ban đầu phải tan được trong nước
\(+\) Sản phẩm tạo thành phải có ít nhất một chất không tan (kết tủa)
\(=>\) Nếu thiếu một trong hai điều kiện trên thì phản ứng không xảy ra
Bạn tham khảo!
Đáp án:
\(\text{Có 4 cặp phản ứng với nhau}\)
Giải thích các bước giải:
\(\text{1) BaCl2+Na2CO3\)\rightarrow\(BaCO3↓+2NaCl}\)
\(\text{2) BaCl2+Pb(NO3)2\)\rightarrow\(Ba(NO3)2+PbCl2↓}\)
\(\text{3) Na2CO3+Pb(NO3)2\)\rightarrow\(PbCO3↓+2NaNO3}\)
\(\text{4) 2KCl+Pb(NO3)2\)\rightarrow\(PbCl2↓+2KNO3}\)
\(\text{Điều kiện giữa muối tác dụng với muối:}\)
\(\rightarrow\) \(\text{1) 2 muối tham gia phản ứng đều tan}\)
\(\rightarrow\) \(\text{2) Sản phẩm có ít nhất 1 kết tủa}\)
\(\leftrightarrow\) \(\text{Thiếu 1 trong 2 điều kiện phản ứng không xảy ra}\)
#TRANPHAMGIABAO