Chào các em học sinh yêu quý! Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong giờ học Ngữ Văn hôm nay.

Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một bài tập thú vị về từ “cánh” nhé.

Bước 1: Phân tích yêu cầu của đề bài

Đề bài yêu cầu chúng ta hai việc:
1. Xác định từ “cánh” trong câu “đôi cánh thiên thần” mang nghĩa gốc hay nghĩa chuyển.
2. Đặt một câu với từ “cánh” mang nghĩa chuyển.

Bước 2: Tìm hiểu nghĩa gốc của từ “cánh”

Các em hãy suy nghĩ xem, thông thường, khi nhắc đến “cánh” thì chúng ta nghĩ đến bộ phận nào của con vật?
À, đúng rồi, “cánh” thường chỉ bộ phận dùng để bay của các loài chim, côn trùng, hoặc máy bay. Đó là nghĩa gốc, nghĩa đen của từ “cánh”.

Bước 3: Phân tích từ “cánh” trong câu “đôi cánh thiên thần”

Bây giờ, chúng ta xem xét câu “đôi cánh thiên thần”.
“Thiên thần” là gì các em nhỉ? Thiên thần là những hình ảnh đẹp đẽ, mang ý nghĩa tốt lành, thường được miêu tả với đôi cánh.
Vậy, “đôi cánh thiên thần” có phải là bộ phận để bay thật sự của một loài vật nào đó không?
Không, đúng không nào? Đôi cánh này là hình ảnh tượng trưng, gợi lên sự đẹp đẽ, uyển chuyển, hoặc sự che chở, bảo vệ.
Vì vậy, trong trường hợp này, từ “cánh” không còn giữ nguyên nghĩa đen ban đầu nữa, mà nó được dùng để chỉ một đặc điểm, một hình ảnh mang tính biểu tượng.

Bước 4: Kết luận về nghĩa của từ “cánh” trong câu

Dựa trên phân tích ở Bước 3, chúng ta có thể khẳng định: Từ “cánh” trong câu “đôi cánh thiên thần” mang nghĩa chuyển.

Bước 5: Đặt câu với từ “cánh” mang nghĩa chuyển

Bây giờ, chúng ta sẽ thực hành đặt một câu khác có sử dụng từ “cánh” với nghĩa chuyển nhé. Chúng ta có thể nghĩ đến những hình ảnh nào được ví như “cánh” không?
Ví dụ: “Cánh buồm”, “cánh cửa”, “cánh tay” (theo nghĩa bóng), “cánh đồng”, “cánh tay của tổ quốc”…

Cô xin đưa ra một ví dụ:
Câu: “Chiếc thuyền buồm lướt nhẹ trên mặt sông, cánh buồm no gió căng phồng.”

Trong câu này, “cánh buồm” là một phần của chiếc thuyền để đón gió, giúp thuyền di chuyển. Tuy không phải là bộ phận bay của con vật, nhưng nó vẫn giữ một phần nét nghĩa tương đồng với nghĩa gốc (là bộ phận giúp di chuyển bằng không khí, gió).
Để thể hiện rõ hơn nghĩa chuyển, cô sẽ thử một câu khác:

Câu: “Anh bộ đội là cánh tay đắc lực của nhân dân trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc.”

Ở đây, “cánh tay đắc lực” không phải là bộ phận cơ thể thật sự, mà nó dùng để chỉ sự hỗ trợ mạnh mẽ, sự giúp đỡ to lớn. Đó chính là nghĩa chuyển của từ “cánh”.

Tóm lại:
1. Từ “cánh” trong câu “đôi cánh thiên thần” mang nghĩa chuyển.
2. Một câu với từ “cánh” mang nghĩa chuyển là: “Anh bộ đội là cánh tay đắc lực của nhân dân trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc.”

Các em đã hiểu bài chưa nào? Cô khen các em vì đã rất cố gắng trong giờ học hôm nay!