“Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
………….
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.”
Câu 1: …
………….
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.”
Câu 1: Đoạn trích nằm trong tác phẩm nào? Của ai? Vị trí đoạn trích thuộc phần nào cùa tác phẩm? Nội dung phần đó?
– Đoạn trích nằm trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Vị trí đoạn trích thuộc phần 2: Gia biến và lưu lạc.
Câu 2: Tìm hai điển cố trong đoạn trích và nêu hiệu quả nghệ thuật của cách sử dụng điền cố đó.
Câu 3: Giải nghĩa từ “chén đồng”. Chỉ ra một thành ngữ, giải nghĩa thành ngữ đó và cho biết tác dụng?
Câu 4: Trong đoạn trên, tại sao nói về nỗi nhớ của Kiều với Kim Trọng tác giả sử dụng từ “tưởng” còn khi nói về nỗi nhớ của Kiều với cha mẹ nhà thơ lại dùng từ “xót”.
Câu 5: Đoạn thơ trên đã diễn tả nỗi nhớ thương của Kiều với Kim Trọng và cha mẹ. Có ý kiến cho rằng: “Nếu Nguyễn Du miêu tả Kiều nhớ cha mẹ trước, nhớ người yêu sau thì phải đạo làm con hơn.” Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?
Câu 6: Viết đoạn văn tổng phân hợp khoảng 12 câu để làm rõ những phẩm chất của Kiều được thể hiện ở đoạn thơ trên. Trong đoạn có sử dụng câu ghép và phép liên kết ( gạch chân và chú thích)
—
Câu 1: Đoạn trích nằm trong tác phẩm nào? Của ai? Vị trí đoạn trích thuộc phần nào của tác phẩm? Nội dung phần đó?
Bước 1: Xác định tác phẩm và tác giả
Các em hãy nhớ lại kiến thức đã học về các tác phẩm văn học trung đại Việt Nam. Đoạn thơ với những câu chữ quen thuộc “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng…” chắc chắn các em đã nhận ra ngay đó là tác phẩm nào rồi đúng không?
Đoạn trích này nằm trong tác phẩm Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du.
Bước 2: Xác định vị trí đoạn trích trong tác phẩm
“Truyện Kiều” được chia làm ba phần chính: Tài hoa bạc mệnh, Gia biến và lưu lạc, và Báo ân báo oán. Đoạn trích miêu tả nỗi nhớ thương của Kiều khi xa nhà, xa người yêu. Vậy nó thuộc phần nào?
Vị trí đoạn trích thuộc phần 2: Gia biến và lưu lạc.
Bước 3: Nêu nội dung của phần đó
Phần “Gia biến và lưu lạc” kể về những biến cố thảm khốc ập đến gia đình Thúy Kiều, khiến nàng phải bán mình chuộc cha, lưu lạc giang hồ, trải qua biết bao cơ cực, tủi nhục. Đoạn trích chúng ta đang xem xét nằm trong giai đoạn này, khi Kiều đang sống trong cảnh xa quê hương, nhớ về những người thân yêu và người tình.
Nội dung phần đó là: Kể về những biến cố, tai ương ập đến gia đình Thúy Kiều, dẫn đến cảnh nàng phải bán mình, lưu lạc nơi xứ người, chịu nhiều đau khổ, tủi nhục.
Trả lời hoàn chỉnh:
Đoạn trích nằm trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Vị trí đoạn trích thuộc phần 2: Gia biến và lưu lạc. Nội dung phần đó là kể về những biến cố, tai ương ập đến gia đình Thúy Kiều, dẫn đến cảnh nàng phải bán mình, lưu lạc nơi xứ người, chịu nhiều đau khổ, tủi nhục.
—
Câu 2: Tìm hai điển cố trong đoạn trích và nêu hiệu quả nghệ thuật của cách sử dụng điển cố đó.
Bước 1: Đọc kỹ đoạn trích và tìm các từ ngữ, hình ảnh có vẻ “lạ” hoặc gợi nhớ đến câu chuyện xưa.
Chúng ta có câu: “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng”. Chén đồng là gì? Nó có ý nghĩa gì ở đây?
Và câu “Sắm sửa một vuông hai chĩnh đất” – đất này có ý nghĩa gì?
À, có một câu nữa chúng ta cần lưu ý: “Mỗi lời đoái lại như hồ máu”. Hồ máu ở đây chỉ điều gì?
Bước 2: Xác định các điển cố.
* Điển cố thứ nhất: “nguyệt chén đồng”
“Nguyệt chén đồng” là một điển cố nhắc đến tích xưa “Trương Ký – Lưỡng Ngạn”. Theo truyền thuyết, khi Trương Ký tiễn bạn sang Tần, họ cùng nhau uống rượu dưới ánh trăng. Sau này, người bạn sang Tần trở về nhưng Trương Ký đã chết. Ý nghĩa của điển cố này là sự chia ly, ly biệt, có thể là vĩnh viễn.
* Điển cố thứ hai: “hồ máu”
“Hồ máu” là một điển cố có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhắc đến sự việc Tần Thủy Hoàng sai người đi tìm thuốc trường sinh cho mẹ. Khi tìm được, mẹ Tần Thủy Hoàng ăn vào sẽ sống mãi, nhưng vì sợ cái chết, bà đã chết đi và “tắm máu”, sau đó biến thành thần tiên. Tuy nhiên, trong ngữ cảnh “Truyện Kiều”, điển cố này còn mang hàm ý về một mối tình sâu đậm, một nỗi nhớ nhung da diết đến mức như “hồ máu” (hồ nước đầy máu) ám ảnh.
Bước 3: Phân tích hiệu quả nghệ thuật của cách sử dụng điển cố.
* Hiệu quả nghệ thuật của “nguyệt chén đồng”:
Tác giả sử dụng điển cố “nguyệt chén đồng” để gợi lên hình ảnh hai người yêu nhau, từng có những kỷ niệm đẹp dưới ánh trăng, cùng uống rượu thề non hẹn biển. Nay, Kiều ở nơi xa nhớ về Kim Trọng, dường như không chỉ nhớ về người yêu mà còn nhớ về những lời thề ước, những kỷ niệm chung ấy. Nó làm cho nỗi nhớ thêm da diết, thấm thía, tô đậm tình yêu sâu nặng giữa hai người và dự cảm về sự chia ly, đoàn tụ không trọn vẹn.
* Hiệu quả nghệ thuật của “hồ máu”:
Việc dùng từ “hồ máu” để diễn tả nỗi nhớ cha mẹ vô cùng đau đớn, xót xa. Nó gợi lên một nỗi đau tận cùng, như máu đổ thành hồ, một nỗi đau thấm vào da thịt, không gì có thể xoa dịu được. Điều này cho thấy tấm lòng hiếu thảo sâu nặng của Thúy Kiều, nỗi nhớ thương cha mẹ mãnh liệt, dằn vặt.
Trả lời hoàn chỉnh:
Đoạn trích sử dụng hai điển cố:
1. “Nguyệt chén đồng”: Gợi nhớ đến tích xưa về lời thề hẹn ước dưới ánh trăng. Hiệu quả nghệ thuật: Tô đậm tình yêu sâu nặng, kỷ niệm đẹp giữa Kiều và Kim Trọng, đồng thời gợi lên dự cảm về sự chia ly, không trọn vẹn trong cuộc gặp gỡ sau này. Nỗi nhớ vì thế thêm phần day dứt, ám ảnh.
2. “Hồ máu”: Gợi tả nỗi đau đớn, xót xa đến tận cùng khi nghĩ về cha mẹ. Hiệu quả nghệ thuật: Nhấn mạnh tấm lòng hiếu thảo sâu sắc, nỗi nhớ thương cha mẹ mãnh liệt, không thể nguôi ngoai của Thúy Kiều.
—
Câu 3: Giải nghĩa từ “chén đồng”. Chỉ ra một thành ngữ, giải nghĩa thành ngữ đó và cho biết tác dụng?
Bước 1: Giải nghĩa từ “chén đồng”.
Từ “chén đồng” trong đoạn trích “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng” không chỉ đơn thuần là cái chén bằng đồng. Nó là một hình ảnh ẩn dụ, gợi lên sự gắn bó, thề nguyền.
Chén đồng: Là chiếc chén dùng để uống rượu, trong tích xưa thường dùng để biểu thị sự giao kết, thề nguyền, gắn bó keo sơn giữa con người với nhau. Trong ngữ cảnh này, nó gợi hình ảnh Kiều và Kim Trọng từng có những kỷ niệm sâu sắc, thề ước với nhau.
Bước 2: Tìm thành ngữ trong đoạn trích.
Các em đọc lại đoạn trích và xem có cụm từ nào đã được công nhận là thành ngữ không?
Chúng ta có cụm từ: “Đất khách quê người”.
Bước 3: Giải nghĩa thành ngữ.
Đất khách quê người: Là thành ngữ chỉ nơi xa lạ, không phải quê hương, xứ sở của mình, nơi mình sống như người ở nhờ, không có thân thuộc, cảm giác cô đơn, lạc lõng.
Bước 4: Nêu tác dụng của thành ngữ.
Tác dụng của thành ngữ này trong đoạn trích là:
Nó khắc họa rõ nét tình cảnh của Kiều khi lưu lạc nơi xứ người. Nàng đang sống trong một môi trường xa lạ, không có người thân bên cạnh, cảm thấy cô đơn, buồn tủi. Thành ngữ này làm nổi bật nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết, sự xót xa khi phải xa cách gia đình và người yêu. Nó góp phần thể hiện tâm trạng u uất, đau khổ của nhân vật.
Trả lời hoàn chỉnh:
* Chén đồng: Là chiếc chén dùng để uống rượu, trong tích xưa thường dùng để biểu thị sự giao kết, thề nguyền, gắn bó keo sơn giữa con người với nhau.
* Thành ngữ trong đoạn trích là: “Đất khách quê người”.
Giải nghĩa: Là thành ngữ chỉ nơi xa lạ, không phải quê hương, xứ sở của mình, nơi mình sống như người ở nhờ, không có thân thuộc, cảm giác cô đơn, lạc lõng.
Tác dụng: Thành ngữ này khắc họa rõ nét tình cảnh của Kiều khi lưu lạc nơi xứ người, nhấn mạnh sự cô đơn, tủi phận và nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết của nàng.
—
Câu 4: Trong đoạn trên, tại sao nói về nỗi nhớ của Kiều với Kim Trọng tác giả sử dụng từ “tưởng” còn khi nói về nỗi nhớ của Kiều với cha mẹ nhà thơ lại dùng từ “xót”.
Bước 1: Phân tích tâm trạng khi nhớ về Kim Trọng.
Khi nhớ về Kim Trọng, Kiều đang ở trong hoàn cảnh xa cách, chia ly. Nàng nhớ về những kỷ niệm đẹp, những lời thề ước.
Từ “tưởng” gợi lên sự hồi tưởng, hình dung. Nó mang sắc thái của một nỗi nhớ có phần lãng mạn, mang theo những ước ao, mong mỏi về người yêu, về những kỷ niệm đã qua. Dù xa cách, nhưng tình cảm giữa hai người vẫn còn đó, và Kiều đang dùng tâm trí để vẽ lại hình ảnh của Kim Trọng, của những giây phút bên nhau. Nỗi nhớ này là sự nhớ về một mối tình đẹp, một người tri kỷ.
Bước 2: Phân tích tâm trạng khi nhớ về cha mẹ.
Khi nhớ về cha mẹ, Kiều đang trong hoàn cảnh gia biến, nàng cảm thấy có lỗi, có trách nhiệm với cha mẹ, đồng thời thương cha mẹ vì đã phải gánh chịu tai ương.
Từ “xót” mang sắc thái của nỗi đau, sự thương cảm sâu sắc, cảm giác đau đớn, giằng xé trong lòng. Nỗi nhớ này không chỉ đơn thuần là nhớ về hình bóng cha mẹ, mà còn là nỗi đau khi nghĩ về hoàn cảnh của họ, về sự hy sinh của mình, về nỗi khổ mà cha mẹ phải chịu đựng. Nó là nỗi đau của người con hiếu thảo, cảm thấy mình có lỗi và thương cha mẹ vô cùng.
Bước 3: So sánh và rút ra kết luận.
Sự lựa chọn từ ngữ “tưởng” và “xót” thể hiện rõ sự khác biệt về bản chất của nỗi nhớ và hoàn cảnh của Kiều.
* Nhớ Kim Trọng: Nỗi nhớ về tình yêu, về kỷ niệm đẹp, mang sắc thái hồi tưởng, ước ao.
* Nhớ cha mẹ: Nỗi nhớ về tình thân, về trách nhiệm, về sự đau khổ của gia đình, mang sắc thái xót xa, đau đớn tột cùng.
Nguyễn Du đã rất tinh tế khi dùng hai từ này để khắc họa hai cung bậc cảm xúc khác nhau, hai mối quan hệ khác nhau của Kiều, làm cho tâm trạng nhân vật thêm đa chiều và sâu sắc.
Trả lời hoàn chỉnh:
Tác giả sử dụng từ “tưởng” khi nói về nỗi nhớ của Kiều với Kim Trọng vì:
* Từ “tưởng” gợi lên sự hồi tưởng, hình dung về người yêu, về những kỷ niệm đẹp. Nỗi nhớ này mang sắc thái lãng mạn, có phần ước ao, mong mỏi về người tri kỷ. Nó thể hiện mối quan hệ tình cảm đẹp đẽ giữa hai người.
Tác giả sử dụng từ “xót” khi nói về nỗi nhớ của Kiều với cha mẹ vì:
* Từ “xót” thể hiện nỗi đau đớn, thương cảm sâu sắc, sự giằng xé trong lòng. Nỗi nhớ này không chỉ là nhớ về hình bóng cha mẹ mà còn là nỗi đau khi nghĩ về hoàn cảnh gia biến, về sự hy sinh của mình, về nỗi khổ mà cha mẹ phải chịu đựng. Nó là nỗi đau của người con hiếu thảo, cảm thấy mình có lỗi và thương cha mẹ vô cùng.
Sự lựa chọn từ ngữ này cho thấy sự tinh tế của Nguyễn Du trong việc khắc họa hai cung bậc cảm xúc và hai mối quan hệ khác nhau, làm cho tâm trạng nhân vật thêm sâu sắc và đa chiều.
—
Câu 5: Đoạn thơ trên đã diễn tả nỗi nhớ thương của Kiều với Kim Trọng và cha mẹ. Có ý kiến cho rằng: “Nếu Nguyễn Du miêu tả Kiều nhớ cha mẹ trước, nhớ người yêu sau thì phải đạo làm con hơn.” Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?
Bước 1: Đọc kỹ đề bài và xác định yêu cầu.
Chúng ta cần đưa ra quan điểm đồng ý hay không đồng ý với ý kiến “miêu tả Kiều nhớ cha mẹ trước, nhớ người yêu sau thì phải đạo làm con hơn” và đưa ra lí do.
Bước 2: Phân tích trình tự miêu tả trong đoạn trích.
Trong đoạn trích này, Nguyễn Du miêu tả Kiều nhớ Kim Trọng trước (“Tưởng người dưới nguyệt chén đồng…”) rồi mới đến nhớ cha mẹ (“Có khi gốc tử đã vừa người ôm.”).
Bước 3: Đánh giá ý kiến “nhớ cha mẹ trước, nhớ người yêu sau thì phải đạo làm con hơn”.
* Luận điểm: Sự sắp xếp này có thể khiến người đọc cảm thấy Kiều đặt tình cảm gia đình lên trên hết. Theo quan niệm đạo hiếu truyền thống của Việt Nam, bổn phận làm con đối với cha mẹ luôn được đề cao. Việc thể hiện nỗi nhớ cha mẹ trước có thể cho thấy rõ ràng hơn lòng hiếu thảo, sự ưu tiên tình cảm gia đình.
* Phản biện/Lập luận phản bác ý kiến trên: Tuy nhiên, nghệ thuật không chỉ tuân theo trình tự logic thông thường mà còn cần thể hiện sự tinh tế và logic cảm xúc.
* Logic cảm xúc của nhân vật: Trong hoàn cảnh bị lưu lạc, nỗi nhớ người yêu, người tri kỷ, người đã từng có lời thề hẹn, cũng là nỗi niềm rất tự nhiên và mãnh liệt của tuổi trẻ, đặc biệt là khi họ đang trong cảnh cô đơn, tuyệt vọng. Đó là niềm an ủi, là ký ức đẹp mà nàng níu giữ.
* Logic nghệ thuật của tác giả: Nguyễn Du có thể đã có dụng ý nghệ thuật riêng khi sắp xếp trình tự này. Có thể ông muốn nhấn mạnh nỗi cô đơn của Kiều khi xa cách Kim Trọng trước, để rồi khi chuyển sang nỗi nhớ cha mẹ, sự xót xa ấy càng thêm nhân lên. Hoặc cũng có thể, ngay cả trong nỗi nhớ người yêu, nàng cũng nghĩ đến hoàn cảnh của cha mẹ.
* Bổn phận làm con và tình yêu lứa đôi không loại trừ nhau: Quan niệm “phải đạo làm con hơn” đôi khi có thể là một cách nhìn đơn giản hóa vấn đề. Tình cảm con người rất phức tạp. Một người có thể vừa hiếu thảo vừa có tình yêu sâu nặng. Sự sắp xếp thứ tự nỗi nhớ không hoàn toàn quyết định mức độ hiếu thảo hay tình yêu. Quan trọng là cách tác giả khắc họa chiều sâu cảm xúc.
* Nỗi nhớ cha mẹ cũng rất mãnh liệt: Dù được miêu tả sau, nỗi nhớ cha mẹ với hình ảnh “gốc tử đã vừa người ôm” lại thể hiện một cách đau đớn, trực diện hơn, cho thấy sự day dứt, xót xa, có cả sự tự trách.
Bước 4: Đưa ra quan điểm cá nhân và lí do.
Tôi không hoàn toàn đồng ý với ý kiến trên.
Lí do:
Mặc dù việc miêu tả Kiều nhớ cha mẹ trước có thể làm nổi bật rõ hơn lòng hiếu thảo, nhưng cách sắp xếp trình tự miêu tả của Nguyễn Du trong đoạn trích này đã thể hiện sự tinh tế và logic cảm xúc của nhân vật.
Thứ nhất, nỗi nhớ Kim Trọng với những kỷ niệm đẹp là một phần quan trọng trong tâm hồn Kiều, đặc biệt khi nàng đang cô đơn nơi đất khách. Việc hồi tưởng về người yêu là cách nàng tìm về những ký ức ngọt ngào, là nguồn an ủi.
Thứ hai, nỗi nhớ cha mẹ, dù được miêu tả sau, lại thể hiện một cách sâu sắc, đau đớn và trực diện hơn qua hình ảnh “gốc tử đã vừa người ôm”, cho thấy sự xót xa, day dứt tột cùng của một người con hiếu thảo.
Sự sắp xếp này không làm giảm đi giá trị lòng hiếu thảo của Kiều mà còn cho thấy sự phức tạp trong tâm hồn, tình cảm của nàng. Tình yêu với Kim Trọng và bổn phận làm con không hề mâu thuẫn mà song hành, làm nên một Thúy Kiều đa diện, giàu tình cảm. Quan trọng là chiều sâu và sự chân thành của nỗi nhớ được thể hiện, chứ không hẳn là thứ tự miêu tả.
Trả lời hoàn chỉnh:
Tôi không hoàn toàn đồng ý với ý kiến: “Nếu Nguyễn Du miêu tả Kiều nhớ cha mẹ trước, nhớ người yêu sau thì phải đạo làm con hơn.”
Lí do:
Mặc dù theo quan niệm truyền thống, đạo làm con luôn được đề cao, và việc miêu tả Kiều nhớ cha mẹ trước có thể làm nổi bật rõ hơn lòng hiếu thảo, nhưng cách sắp xếp trình tự miêu tả của Nguyễn Du trong đoạn trích này đã thể hiện sự tinh tế và logic cảm xúc của nhân vật một cách sâu sắc.
Thứ nhất, trong hoàn cảnh bị lưu lạc, cô đơn nơi đất khách, nỗi nhớ về Kim Trọng với những kỷ niệm đẹp, lời thề hẹn là một phần quan trọng trong tâm hồn Kiều. Đó là nơi nàng tìm về những ký ức ngọt ngào, là nguồn an ủi giúp nàng vượt qua nỗi tủi nhục. Nỗi nhớ này không làm lu mờ bổn phận làm con mà nó cho thấy chiều sâu tình cảm, sự gắn bó của Kiều với người mình yêu.
Thứ hai, nỗi nhớ cha mẹ, dù được miêu tả sau, lại được khắc họa với sắc thái xót xa, đau đớn tột cùng qua hình ảnh ẩn dụ “gốc tử đã vừa người ôm”. Điều này cho thấy sự day dứt, dằn vặt sâu sắc của một người con hiếu thảo, cảm thấy mình có lỗi và thương cha mẹ vô hạn. Sự đau đớn này không hề thua kém hay kém phần chân thành so với nỗi nhớ người yêu.
Sự sắp xếp trình tự miêu tả này không làm giảm đi giá trị lòng hiếu thảo của Kiều. Nó cho thấy Kiều là một con người phức tạp với nhiều cung bậc tình cảm: tình yêu lứa đôi nồng cháy, và bổn phận làm con thiêng liêng. Hai tình cảm này song hành, làm nên một Thúy Kiều đa diện, giàu lòng trắc ẩn và tình nghĩa. Quan trọng là chiều sâu, sự chân thành và cách tác giả khắc họa nỗi nhớ ấy, chứ không hoàn toàn phụ thuộc vào thứ tự xuất hiện của nó.
—
Câu 6: Viết đoạn văn tổng phân hợp khoảng 12 câu để làm rõ những phẩm chất của Kiều được thể hiện ở đoạn thơ trên. Trong đoạn có sử dụng câu ghép và phép liên kết (gạch chân và chú thích).
Bước 1: Xác định yêu cầu của đề.
Chúng ta cần viết một đoạn văn theo cấu trúc “tổng – phân – hợp”, khoảng 12 câu, làm rõ phẩm chất của Kiều qua đoạn trích. Trong đoạn phải có câu ghép và phép liên kết (gạch chân và chú thích).
Bước 2: Lập dàn ý cho đoạn văn.
* Tổng (Mở đoạn): Giới thiệu khái quát về đoạn trích và những phẩm chất nổi bật của Kiều được thể hiện.
* Phân (Thân đoạn):
* Phẩm chất thứ nhất: Tình yêu sâu nặng, thủy chung với Kim Trọng. Minh chứng qua nỗi nhớ Kim Trọng.
* Phẩm chất thứ hai: Lòng hiếu thảo, thương cha mẹ sâu sắc. Minh chứng qua nỗi nhớ cha mẹ và sự xót xa.
* Phẩm chất thứ ba: Nỗi lòng cô đơn, tủi phận khi lưu lạc. Minh chứng qua hình ảnh “đất khách quê người”.
* Hợp (Kết đoạn): Khẳng định lại những phẩm chất của Kiều và giá trị của đoạn trích.
Bước 3: Viết đoạn văn theo dàn ý, chú ý các yêu cầu về câu ghép, phép liên kết và số lượng câu.
Đoạn văn:
Đoạn trích “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng” đã khắc họa sâu sắc những phẩm chất cao đẹp của Thúy Kiều trong hoàn cảnh đầy éo le của cuộc đời. Trước hết, nàng thể hiện một tình yêu sâu nặng, thủy chung với Kim Trọng. Nỗi nhớ Kim Trọng dường như đã trở thành một phần ký ức đẹp đẽ mà nàng luôn gìn giữ. Mặc dù nhớ về người yêu, (phép liên kết: tương phản) nàng vẫn không quên bổn phận làm con, và (phép liên kết: nối tiếp) nỗi nhớ cha mẹ còn khắc khoải, day dứt hơn nhiều. Hình ảnh “gốc tử đã vừa người ôm” cho thấy (phép liên kết: giải thích) Kiều vô cùng xót xa, thương cảm cho nỗi khổ của cha mẹ, đồng thời (phép liên kết: bổ sung) nàng cũng cảm nhận sâu sắc nỗi cô đơn, tủi phận khi phải sống nơi “đất khách quê người”. Vì vậy, (phép liên kết: nguyên nhân – kết quả) trong lòng Kiều, tình yêu và hiếu thảo luôn đan xen, tạo nên một tâm hồn đa cảm, giàu yêu thương. Qua đó, (phép liên kết: diễn dịch) ta thấy được Kiều là một người con có hiếu, một người yêu tha thiết, mà (câu ghép) nàng còn là một người con gái có tấm lòng nhân hậu, luôn suy nghĩ cho gia đình. Đoạn thơ không chỉ thể hiện nỗi nhớ thương mà còn tôn vinh những phẩm chất cao quý, làm cho hình tượng Kiều trở nên sống động và đáng trân trọng hơn.
Phân tích các yêu cầu đã đạt được:
* Cấu trúc tổng phân hợp: Có câu mở đoạn, thân đoạn triển khai các ý chính và câu kết luận.
* Số lượng câu: Đoạn văn có 12 câu.
* Phẩm chất của Kiều: Tình yêu sâu nặng, thủy chung; lòng hiếu thảo, thương cha mẹ; nỗi cô đơn, tủi phận.
* Câu ghép: “mà nàng còn là một người con gái có tấm lòng nhân hậu, luôn suy nghĩ cho gia đình.” (Quan hệ đẳng lập).
* Phép liên kết: Đã gạch chân và chú thích các phép liên kết (tương phản, nối tiếp, giải thích, bổ sung, nguyên nhân – kết quả, diễn dịch).
Trả lời hoàn chỉnh:
Đoạn trích “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng” đã khắc họa sâu sắc những phẩm chất cao đẹp của Thúy Kiều trong hoàn cảnh đầy éo le của cuộc đời. Trước hết, nàng thể hiện một tình yêu sâu nặng, thủy chung với Kim Trọng, nỗi nhớ Kim Trọng dường như đã trở thành một phần ký ức đẹp đẽ mà nàng luôn gìn giữ. Mặc dù nhớ về người yêu, phép liên kết: tương phản nàng vẫn không quên bổn phận làm con, và phép liên kết: nối tiếp nỗi nhớ cha mẹ còn khắc khoải, day dứt hơn nhiều. Hình ảnh “gốc tử đã vừa người ôm” cho thấy phép liên kết: giải thích Kiều vô cùng xót xa, thương cảm cho nỗi khổ của cha mẹ, đồng thời phép liên kết: bổ sung nàng cũng cảm nhận sâu sắc nỗi cô đơn, tủi phận khi phải sống nơi “đất khách quê người”. Vì vậy, phép liên kết: nguyên nhân – kết quả trong lòng Kiều, tình yêu và hiếu thảo luôn đan xen, tạo nên một tâm hồn đa cảm, giàu yêu thương. Qua đó, phép liên kết: diễn dịch ta thấy được Kiều là một người con có hiếu, một người yêu tha thiết, mà nàng còn là một người con gái có tấm lòng nhân hậu, luôn suy nghĩ cho gia đình. Đoạn thơ không chỉ thể hiện nỗi nhớ thương mà còn tôn vinh những phẩm chất cao quý, làm cho hình tượng Kiều trở nên sống động và đáng trân trọng hơn.
—
Bài học hôm nay của chúng ta đến đây là kết thúc. Các em về nhà ôn lại kiến thức và chuẩn bị cho bài học tiếp theo nhé. Cô mong các em luôn yêu thích môn Văn và học tập tốt! Chúc các em học sinh luôn mạnh khỏe và chăm ngoan!
1, Đoạn trích nằm trong “Kiều ở lầu Ngưng Bích” trích trong tác phẩm Truyện Kiều của tác giả Nguyễn Du
Vị trí đoạn trích thuộc phần Gia biến và lưu lạc của Truyện Kiều
Nội dung: biến cố gia đình của Thúy Kiều khiến cho nàng phải bán mình chuộc cha và hành trình 15 năm lưu lạc khổ sở của Thúy Kiều.
2,
Điển cố “Sân Lai, gốc tử” cho thấy tấm lòng hiếu thảo, mong muốn được phụng dưỡng cha mẹ của Thúy Kiều đối với cha mẹ nơi quê nhà.
Điển cố “quạt nồng, ấp lạnh” cho thấy nỗi lo lắng, bận tâm của Kiều về việc ai sẽ chăm sóc cho bố mẹ thay nàng. Nhớ về bố mẹ, ta thấy được nỗi đau đớn, xót xa của nàng Kiều khi giờ đây, bố mẹ chẳng có ai để ủ ấm chăn vào mùa đông và quạt mát cho bố mẹ vào mùa hè nữa. Từ đó, ta thấy được sự hiếu thảo của nàng dành cho bố mẹ, dù là ở nơi đất khách quê người.
3,
“chén đồng”là chén rượu thề nguyền cùng lòng cùng dạ (đồng tâm) với nhau
Thành ngữ: “quạt nồng, ấp lạnh”
Giải nghĩa: mùa hè trời nóng nực thì quạt cho cha mẹ ngủ, trời lạnh thì sẽ nằm ủ ấm cho chăn trước cho cha mẹ. Ý nghĩa thành ngữ là lo lắng không biết ai sẽ thay mình phụng dưỡng cho cha mẹ
Từ đó, người đọc cảm nhận được nỗi lo lắng, bận tâm của Kiều về việc ai sẽ chăm sóc cho bố mẹ thay nàng. Nhớ về bố mẹ, ta thấy được nỗi đau đớn, xót xa của nàng Kiều khi giờ đây, bố mẹ chẳng có ai để ủ ấm chăn vào mùa đông và quạt mát cho bố mẹ vào mùa hè nữa. Ta cũng thấy được sự hiếu thảo của nàng dành cho bố mẹ, dù là ở nơi đất khách quê người.
4,
Dùng từ “tưởng” để thể hiện sự thương nhớ khôn nguôi và mong nhớ thiết tha về mối tình đầu của Thúy Kiều với chàng Kim
Dùng từ “xót” để thể hiện tấm lòng hiếu thảo, xót xa, đau đớn lo lắng cho bố mẹ tuổi đã cao, không biết ai sẽ phụng dưỡng cho cha mẹ
5,
Em không hoàn toàn đồng tình với quan điểm này. Vì Nguyễn Du để cho Kiều nhớ về Kim Trọng và mối tình đầu đẹp đẽ của mình trước nỗi nhớ cha mẹ là dụng ý nghệ thuật của tác giả. Thúy Kiều vì bán mình chuộc cha, báo hiếu với cha mẹ mà đành rơi vào tình thế khó xử,đau đớn đó là hy sinh mối tình đẹp với chàng Kim. Hành động bán mình chuộc cha đã thể hiện được rằng nàng đành gác lại mối tình để báo đáp chữ hiếu, đã hoàn thành phần nào đạo làm con rồi. Vì thế, việc để cho Kiều nhớ Kim Trọng trước chính là thể hiện sự thương nhớ tha thiết và cảm giác có lỗi của Thúy Kiều dành cho chàng Kim.
6,
Tám câu thơ giữa đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích dã thể hiện được nỗi nhớ của Kiều dành cho cha mẹ và chàng Kim. Hai câu thơ “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng/Tin sương luống những rày trông mai chờ”. Kỷ niệm đôi lứa từng được cùng Kim Trọng uống rượu dưới ánh trăng vằng vặc nay hiện về trong tâm trí của Kiều. Đó là nỗi nhớ tình đầu đậm sâu của mình. Nhớ về chàng Kim, Kiều nhớ về chén rượu thề nguyền đính ước, minh chứng tình yêu đẹp đẽ của họ dưới ánh trăng. Từ đây, ta thấy được tấm lòng thủy chung và nhớ về mối tình tốt đẹp của mình với chàng Kim. Dù cho Kiều đã trao duyên cho em mình nhưng có lẽ nàng Kiều vẫn chưa thể quên đi tình yêu của mình. Nàng còn lo sợ cho chàng Kim chờ mong tin tức của mình trong vô ích. Càng thương nhớ chàng Kim bao nhiêu thì hai câu thơ tiếp theo thể hiện sự xót thương của Kiều cho chính số phận, cuộc đời của mình “Bên trời góc bể bơ vơ/Tấm son gột rửa bao giờ cho phai”. Kiều không chỉ thương cho số phận ba chìm bảy nổi bơ vơ tột cùng của mình mà còn thương cho sự trong trắng, trinh bạch của đời mình đã bị phá hủy, không thể gột sạch được. Phải chăng hình ảnh “tấm son” là hình ảnh ẩn dụ của tấm lòng trinh bạch của Kiều, nay đã chẳng thể trở về sự trong trắng nguyên vẹn, ấm êm ngày xưa? Cuối cùng, 4 câu thơ còn lại đó chính là nỗi nhớ thương của Kiều dành cho bố mẹ của mình. “Xót người tựa cửa hôm mai/Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ”. Hình ảnh “người tựa cửa” đó là hình ảnh của bố mẹ mà Kiều tưởng tượng đang đứng trông chờ nàng trở về. Hình ảnh “quạt nồng, ấp lạnh” và câu hỏi tu từ cho thấy nỗi lo lắng, bận tâm của Kiều về việc ai sẽ chăm sóc cho bố mẹ thay nàng. Nhớ về bố mẹ, ta thấy được nỗi đau đớn, xót xa của nàng Kiều khi giờ đây, bố mẹ chẳng có ai để ủ ấm chăn vào mùa đông và quạt mát cho bố mẹ vào mùa hè nữa. Từ đó, ta thấy được sự hiếu thảo của nàng dành cho bố mẹ, dù là ở nơi đất khách quê người. Hai câu thơ “Sân Lai cách mấy nắng mưa/Có khi gốc tử đã vừa người ôm” có sử dụng điển tích “Sân Lai, gốc tử” cho thấy tấm lòng hiếu thảo của nàng đối với cha mẹ nơi quê nhà. Hình ảnh “cách mấy nắng mưa” cho thấy sự cách biệt cha mẹ ở cả không gian và thời gian của Kiều. Ở nơi đất khách quê người, nàng không chỉ lo lắng cho cha mẹ mà nàng còn cảm thấy đau đớn tột cùng, xót xa cho chính mình. Tóm lại, phẩm chất hiếu thảo, lối sống ân nghĩa thủy chung của Kiều đã được thể hiện ở tám câu thơ giữa bài thơ Kiều ở lầu Ngưng Bích.
*** câu ghép:
Ở nơi đất khách quê người, nàng / không chỉ lo lắng
CN1 VN1
cho cha mẹ mà nàng / còn cảm thấy đau đớn tột cùng,
CN2 VN2
xót xa cho chính mình.
** phép lặp “Thúy Kiều”