Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau “du ngoạn” đến một làng quê thật đẹp dưới ánh trăng qua bài đọc “VẦNG TRĂNG QUÊ EM” của tác giả Phan Sĩ Châu nhé. Để làm tốt bài tập đọc hiểu này, các em nhớ đọc kỹ bài văn ít nhất 2 lần và gạch chân những từ ngữ, câu văn quan trọng liên quan đến câu hỏi. Bây giờ, chúng ta cùng giải bài tập nào!

***

1. Bài văn miêu tả cảnh gì ?

A. Cảnh trăng lên ở làng quê

B. Cảnh sinh hoạt của làng quê

C. Cảnh làng quê dưới ánh trăng

Hướng dẫn giải:

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xác định ý chính, nội dung bao quát nhất của bài văn.

• Bước 1: Đọc lướt qua toàn bộ bài văn và chú ý đến các từ ngữ được lặp lại nhiều lần hoặc là trung tâm của sự miêu tả.
• Bước 2: Trong bài văn, từ “trăng” và “ánh trăng” xuất hiện xuyên suốt từ đầu đến cuối: “Vầng trăng vàng thẳm”, “từ vầng trăng, làn gió nồm thổi mát rượi”, “ánh vàng tràn trên sóng lúa”, “Trăng đi đến đâu”, “Trăng lẩn trốn”, “Trăng chìm vào đáy nước”, “Trăng óng ánh”, “Trăng ôm ấp”, “dưới trăng”, “ánh trăng ngời”, “ánh trăng nhẹ nhàng đậu lên trán mẹ”, “Vầng trăng càng lên cao”, “vầng trăng thao thức”.
• Bước 3: Bài văn không chỉ tả “cảnh trăng lên” (đây chỉ là một phần nhỏ ở đoạn mở đầu), cũng không chỉ tả “cảnh sinh hoạt của làng quê” (cũng chỉ là một phần nhỏ trong bài khi mọi người quây quần). Mà bài văn đã miêu tả tổng thể mọi cảnh vật và hoạt động của con người đều dưới sự bao phủ, tác động của ánh trăng.
• Bước 4: Vậy, đáp án C là lựa chọn bao quát và chính xác nhất, thể hiện được nội dung chủ đạo của bài văn.

Đáp án đúng là: C. Cảnh làng quê dưới ánh trăng

***

2. Trăng soi sáng những cảnh vật gì ở làng quê?

A. Cánh đồng lúa, tiếng hát, lũy tre

B. Cánh đồng lúa, lũy tre, cây đa

C. Cánh đồng lúa, cây đa, tiếng hát

Hướng dẫn giải:

Chúng ta sẽ tìm những câu văn miêu tả trực tiếp ánh trăng chiếu rọi lên cảnh vật nào.

• Bước 1: Đọc lại đoạn văn thứ nhất, thứ hai để tìm thông tin.
• Bước 2: Dòng “ánh vàng tràn trên sóng lúa trải khắp cánh đồng” cho thấy trăng soi sáng “cánh đồng lúa”.
• Bước 3: Câu “Trăng đi đến đâu thì lũy tre được tắm đẫm màu sữa đến đó” cho thấy trăng soi sáng “lũy tre”.
• Bước 4: Câu “Trăng lẩn trốn trong các tán lá cây xanh rì của những cây đa cổ thụ đầu thôn” cho thấy trăng soi sáng “cây đa”.
• Bước 5: Các phương án A và C đều có “tiếng hát”. Tuy nhiên, “tiếng hát” là âm thanh, không phải là “cảnh vật” được ánh trăng soi sáng. Ánh trăng làm cho không khí thêm vui vẻ, bừng lên tiếng hát, nhưng tiếng hát không phải vật thể mà trăng chiếu sáng.
• Bước 6: Đối chiếu với các phương án, chỉ có phương án B liệt kê đúng các cảnh vật được trăng soi sáng.

Đáp án đúng là: B. Cánh đồng lúa, lũy tre, cây đa

***

3. Dưới ánh trăng, người dân trong xóm quây quần ngoài sân làm gì?

A. Ngồi ngắm trăng, trò chuyện, uống nước

B. Ngồi ngắm trăng, hội họp, ca hát

C. Ngồi ngắm trăng, trò chuyện, ca hát

Hướng dẫn giải:

Chúng ta sẽ tìm đoạn văn miêu tả hoạt động của người dân dưới ánh trăng.

• Bước 1: Đọc kỹ đoạn văn thứ hai, từ câu “Hình như cả thôn em không mấy ai ở trong nhà…”
• Bước 2: Tìm các hành động của người dân: “Nhà nào nhà nấy quây quần, tụ họp quanh chiếc bàn nhỏ hay chiếc chiếu ở giữa sân. Ai nấy đều ngồi ngắm trăng. Câu chuyện mùa màng nảy nở dưới trăng… Đó đây vang vọng tiếng hát của các anh chị thanh niên trong xóm.”
• Bước 3: Từ đó, ta rút ra các hoạt động chính:
  • “ngồi ngắm trăng” (Ai nấy đều ngồi ngắm trăng)
  • “trò chuyện” (Câu chuyện mùa màng nảy nở dưới trăng)
  • “ca hát” (vang vọng tiếng hát của các anh chị thanh niên)
• Bước 4: So sánh với các phương án:
  • Phương án A có “uống nước” nhưng bài không nhắc đến.
  • Phương án B có “hội họp” (tương đương với “quây quần, tụ họp”) nhưng thiếu từ “trò chuyện” rõ ràng như trong bài.
  • Phương án C bao gồm đầy đủ và chính xác các hoạt động được nhắc đến trong bài văn.

Đáp án đúng là: C. Ngồi ngắm trăng, trò chuyện, ca hát

***

4. Vì sao chú bé hết giận dỗi và bước nhẹ nhàng lại với mẹ?

A. Vì dưới ánh trăng, chú nhìn thấy vầng trán của mẹ hiện ra rất đẹp

B. Vì dưới ánh trăng, chú thấy làn da nhăn nheo và sự mệt nhọc của mẹ

C. Vì dưới ánh trăng, chú thấy làn gió làm những sợi tóc của mẹ bay bay

D. Vì chú thấy mẹ buồn và đang khóc

Hướng dẫn giải:

Chúng ta cần tìm nguyên nhân trực tiếp khiến chú bé thay đổi thái độ.

• Bước 1: Đọc kỹ đoạn văn miêu tả về chú bé: “Nơi đó có một chú bé đanh giận mẹ ngồi trong bóng tối. Ánh trăng nhẹ nhàng đậu lên trán mẹ, soi rõ làn da nhăn nheo và cái mệt nhọc của mẹ. Chú bé thấy thế, bước nhẹ nhàng lại với mẹ.”
• Bước 2: Câu văn đã nói rất rõ ràng: Chú bé “thấy thế” (thấy gì?) thì “bước nhẹ nhàng lại với mẹ”. Cái “thế” mà chú bé thấy chính là “làn da nhăn nheo và cái mệt nhọc của mẹ” được ánh trăng soi rõ.
• Bước 3: Chính hình ảnh mẹ vất vả, mệt nhọc đó đã khiến chú bé xúc động, thức tỉnh lòng yêu thương mẹ và hết giận dỗi.
• Bước 4: Đối chiếu với các phương án:
  • A không đúng vì ánh trăng soi rõ “làn da nhăn nheo và cái mệt nhọc”, không phải “đẹp”.
  • B hoàn toàn khớp với những gì bài văn miêu tả.
  • C là một chi tiết xảy ra sau khi chú bé đã bước lại gần mẹ (“Một làn gió mát đã làm cho những sợi tóc của mẹ bay bay.”), không phải là nguyên nhân khiến chú bé hết giận.
  • D không được nhắc đến trong bài.

Đáp án đúng là: B. Vì dưới ánh trăng, chú thấy làn da nhăn nheo và sự mệt nhọc của mẹ

***

5. Cách nhân hóa trong câu” Trăng ôm ấp mái tóc bạc của các cụ già” cho thấy điều gì hay ?

A. Ánh trăng che chở cho mái tóc của các cụ già ở làng quê

B. Ánh trăng cũng có thái độ gần gũi và quý trọng đối với các cụ già

C. Ánh trăng gần gũi và thấm đượm tình cảm yêu thương con người

Hướng dẫn giải:

Chúng ta cần phân tích ý nghĩa sâu sắc của phép nhân hóa “Trăng ôm ấp”.

• Bước 1: Phân tích phép nhân hóa. “Ôm ấp” là một hành động của con người, thể hiện sự yêu thương, nâng niu, vỗ về. Khi tác giả gán hành động này cho ánh trăng, ánh trăng không chỉ là vật vô tri vô giác chiếu sáng mà còn có cảm xúc, tình cảm như con người.
• Bước 2: “Mái tóc bạc của các cụ già” tượng trưng cho những người lớn tuổi, những người đáng kính trong gia đình, trong làng. Việc ánh trăng “ôm ấp” họ cho thấy sự quan tâm, vỗ về.
• Bước 3: Từ đó suy ra ý nghĩa: Ánh trăng không chỉ chiếu sáng mà còn mang theo tình cảm ấm áp, thân thiết, gần gũi như một người bạn, một người thân đang vỗ về, yêu thương con người, đặc biệt là những cụ già.
• Bước 4: So sánh các phương án:
  • A nói “che chở cho mái tóc” thì đúng nhưng chưa đủ ý nghĩa tình cảm sâu sắc của từ “ôm ấp”.
  • B nói “gần gũi và quý trọng đối với các cụ già” là đúng, nhưng C lại khái quát hơn.
  • C bao hàm ý nghĩa rộng hơn, đó là sự “gần gũi và thấm đượm tình cảm yêu thương con người” nói chung, mà hình ảnh cụ già chỉ là một ví dụ cụ thể cho tình cảm đó. Ánh trăng giống như một người bạn thân thiết, một thành viên trong gia đình làng quê, luôn yêu thương, quan tâm đến mọi người.

Đáp án đúng là: C. Ánh trăng gần gũi và thấm đượm tình cảm yêu thương con người

***

6. Nội dung của bài văn trên là gì?

Hướng dẫn giải:

Để tìm nội dung chính của bài văn, chúng ta cần tổng hợp các ý đã trả lời ở các câu hỏi trên và xem bài văn muốn nói lên điều gì.

• Bước 1: Bài văn miêu tả cảnh trăng lên, rồi trăng chiếu sáng khắp cảnh vật làng quê (cánh đồng, lũy tre, cây đa…).
• Bước 2: Ánh trăng còn bao trùm lên các hoạt động sinh hoạt của người dân (ngắm trăng, trò chuyện, ca hát…) và tác động đến tình cảm con người (chú bé hết giận mẹ).
• Bước 3: Đến cuối bài, ánh trăng vẫn thao thức canh chừng cho làng quê yên giấc. Điều này cho thấy ánh trăng rất gần gũi, thân thiết và có tình cảm với làng quê.
• Bước 4: Tổng hợp lại, bài văn khắc họa vẻ đẹp lung linh, huyền ảo của làng quê dưới ánh trăng. Đồng thời, bài văn cũng cho thấy ánh trăng không chỉ làm đẹp cảnh vật mà còn gắn bó, sẻ chia, mang lại sự bình yên, ấm áp và tình yêu thương cho cuộc sống con người ở làng quê.

Nội dung của bài văn là: Bài văn miêu tả vẻ đẹp thanh bình, thơ mộng của làng quê Việt Nam dưới ánh trăng. Ánh trăng không chỉ làm đẹp cảnh vật mà còn gắn kết con người, mang đến sự ấm áp, yêu thương và bình yên cho cuộc sống của người dân.

***

Hy vọng qua phần giải thích chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về nội dung và nghệ thuật của bài văn “Vầng trăng quê em” nhé! Cô chúc các em luôn học tốt và yêu môn Ngữ văn!