(Đặng Minh Mai)
Về bên mẹ thấy lòng ấm quá
Bao ngày qua vất vả dòng đời
Hôm nay về lại bên người
Rưng rưng dòng lệ nghẹn lời trong con
Thấy mẹ khoẻ và còn minh mẫn
Tim con vui sướng nhất mẹ à!
Dang vòng tay rộng bao la
Ôm con mẹ nói sao mà nhớ ghê
Con đã lớn nhưng về bên mẹ
Con thấy mình thơ trẻ quá thôi
Muốn lời ru mẹ bên nôi
Đắm chìm âu yếm trong đôi mắt cười
Cảm ơn lắm cuộc đời có mẹ
Chở che con lúc bé khi già
Mẹ dành ơn nghĩa thiết tha
Yêu con thương cháu ngày qua tháng dài
Dẫu cuộc sống trang đài nhung gấm
Không sánh bằng hơi ấm mẹ ta
Con về bên mẹ hát ca
Bao nhiêu cực nhọc trôi xa hết rồi.
Câu 1 (1.5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Nêu cảm nhận của em về câu thơ mở đầu bài thơ: “Về bên mẹ thấy lòng ấm quá”?
Câu 2 (1.5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp vần trong khổ thơ thứ ba của bài thơ.
Câu 3 (1.0 điểm): Bài thơ gợi nhắc đến cảm giác hạnh phúc của con khi được trở về bên mẹ. Còn với bản thân, em mong ước được nhận những điều gì khi trở về nhà, trở về bên những người thân yêu trong gia đình sau mỗi ngày tan học?
PHẦN II. VIẾT (6.0 điểm):
Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm xúc của em về ba khổ cuối của bài thơ “Về bên mẹ” (Đặng Minh Mai)
Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày ý kiến về một vấn đề cần giải quyết: “Là học sinh, em nghĩ làm thế nào để xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình?”
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Câu 1 (1.5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Nêu cảm nhận của em về câu thơ mở đầu bài thơ: “Về bên mẹ thấy lòng ấm quá”?
Lời giải chi tiết:
a. Xác định thể thơ:
Để xác định thể thơ, chúng ta cần quan sát số chữ trong mỗi câu, cách gieo vần và nhịp điệu của bài thơ.
- Bài thơ có các câu thơ với số tiếng không cố định (có câu 6 tiếng, câu 8 tiếng, nhưng không tuân thủ nghiêm ngặt cấu trúc lục bát truyền thống về vần và nhịp).
- Cách gieo vần cũng linh hoạt, không theo quy luật gieo vần bằng-trắc-bằng của các thể thơ truyền thống.
Kết luận: Bài thơ trên được viết theo thể thơ tự do.
Lý do: Thể thơ tự do không bị ràng buộc bởi các quy định chặt chẽ về số câu, số chữ, cách gieo vần, nhịp điệu. Điều này giúp tác giả tự do thể hiện cảm xúc một cách chân thực và tự nhiên nhất.
b. Cảm nhận về câu thơ mở đầu: “Về bên mẹ thấy lòng ấm quá”?
Câu thơ mở đầu “Về bên mẹ thấy lòng ấm quá” đã ngay lập tức gợi lên một cảm xúc mạnh mẽ, sâu sắc. Đây là một câu thơ giàu cảm xúc và chất chứa nhiều ý nghĩa:
- “Về bên mẹ”: Cụm từ này không chỉ đơn thuần là hành động trở về một địa điểm vật lý, mà còn hàm chứa ý nghĩa của sự trở về với cội nguồn, với nơi nương tựa bình yên nhất. Nó gợi hình ảnh một người con sau những bộn bề, lo toan của cuộc sống lại tìm về với vòng tay mẹ.
- “thấy lòng ấm quá”: Từ “ấm quá” thể hiện một cảm giác bình yên, an toàn tuyệt đối và ngập tràn yêu thương. “Ấm” không chỉ là hơi ấm về thể chất mà còn là sự ấm áp trong tâm hồn, sự che chở, bao dung mà chỉ tình mẹ mới có thể mang lại. Từ “quá” nhấn mạnh mức độ của cảm xúc, cho thấy sự xúc động, trào dâng đến tột độ của người con.
Cảm nhận chung: Câu thơ mở đầu này đã thành công trong việc tạo ra một không khí thân thuộc, gần gũi và truyền tải ngay lập tức chủ đề chính của bài thơ: tình yêu thương vô bờ bến của mẹ và cảm giác hạnh phúc, bình yên khi được trở về bên mẹ. Nó như một lời khẳng định về sức mạnh xoa dịu tâm hồn của tình mẫu tử.
Câu 2 (1.5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp vần trong khổ thơ thứ ba của bài thơ.
Lời giải chi tiết:
a. Chỉ ra biện pháp tu từ điệp vần trong khổ thơ thứ ba:
Khổ thơ thứ ba:
Con đã lớn nhưng về bên mẹ
Con thấy mình thơ trẻ quá thôi
Muốn lời ru mẹ bên nôi
Đắm chìm âu yếm trong đôi mắt cười
Biện pháp tu từ điệp vần được thể hiện ở các tiếng cuối dòng: “thôi“, “nôi“, “cười“. Các tiếng này có âm cuối gần giống nhau (vần “ôi” hoặc vần “ơi” thuộc cùng nhóm âm). Việc lặp lại những vần này tạo nên sự liên kết và tính nhạc cho khổ thơ.
b. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp vần:
- Tạo nhạc điệu, âm hưởng: Việc lặp lại các vần “ôi”, “ơi” ở cuối các câu thơ liền kề đã tạo nên một nhịp điệu nhẹ nhàng, êm ái, du dương cho khổ thơ. Nhạc điệu này rất phù hợp với nội dung thơ, gợi cảm giác dịu dàng, bình yên như một lời ru.
- Nhấn mạnh cảm xúc: Các vần điệu này góp phần nhấn mạnh cảm xúc thơ ngây, mong muốn được quay về tuổi thơ, được mẹ vỗ về, che chở của người con. Cảm giác được “đắm chìm âu yếm” trở nên chân thực và sâu sắc hơn.
- Tăng tính liên kết, dễ nhớ: Sự lặp lại vần giúp các câu thơ gắn bó chặt chẽ với nhau về mặt hình thức, tạo nên sự liền mạch, dễ đọc, dễ nhớ và dễ đi vào lòng người đọc.
Câu 3 (1.0 điểm): Bài thơ gợi nhắc đến cảm giác hạnh phúc của con khi được trở về bên mẹ. Còn với bản thân, em mong ước được nhận những điều gì khi trở về nhà, trở về bên những người thân yêu trong gia đình sau mỗi ngày tan học?
Lời giải chi tiết:
Bài thơ đã chạm đến cảm xúc sâu thẳm của mỗi người về gia đình và tình mẹ. Với bản thân em, sau mỗi ngày tan học, khi trở về nhà, trở về bên những người thân yêu trong gia đình, em luôn mong ước được nhận những điều giản dị nhưng vô cùng ý nghĩa sau:
- Được nhìn thấy nụ cười, ánh mắt ấm áp của ông bà, cha mẹ.
- Được nghe những lời hỏi han ân cần như: “Con đi học về rồi à?”, “Hôm nay con học có mệt không?”, “Có chuyện gì vui không con?”.
- Được cùng gia đình quây quần bên mâm cơm ấm cúng, được thưởng thức những món ăn mẹ nấu và chia sẻ những câu chuyện về một ngày đã qua.
- Được cảm nhận không khí bình yên, thoải mái, nơi em có thể gạt bỏ mọi căng thẳng từ trường học.
- Đôi khi, chỉ là một cái ôm nhẹ nhàng từ mẹ hoặc một lời động viên từ bố cũng đủ khiến em cảm thấy được yêu thương và có thêm động lực.
Những điều đó không chỉ là sự quan tâm mà còn là nguồn động viên lớn lao, giúp em luôn cảm thấy mình có một điểm tựa vững chắc, một “tổ ấm” thực sự để trở về sau những giờ học căng thẳng.
PHẦN II. VIẾT (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm xúc của em về ba khổ cuối của bài thơ “Về bên mẹ” (Đặng Minh Mai).
Lời giải chi tiết:
Ba khổ cuối của bài thơ “Về bên mẹ” đã để lại trong em những rung động sâu sắc về tình mẫu tử thiêng liêng. Bắt đầu từ khổ thứ tư, tác giả bày tỏ một khát khao mãnh liệt được trở về tuổi thơ, được mẹ ru vỗ, ôm ấp, dù bản thân đã trưởng thành: “Con đã lớn nhưng về bên mẹ / Con thấy mình thơ trẻ quá thôi / Muốn lời ru mẹ bên nôi / Đắm chìm âu yếm trong đôi mắt cười”. Những câu thơ này vẽ ra hình ảnh một người con dù lớn khôn nhưng khi về bên mẹ vẫn khao khát được nép mình trong vòng tay yêu thương, tìm thấy sự bình yên, vô lo vô nghĩ như thuở bé. Đó là cảm giác ấm áp, an toàn mà chỉ mẹ mới có thể mang lại.
Tiếp theo, khổ thơ thứ năm là lời tri ân sâu sắc của con dành cho mẹ: “Cảm ơn lắm cuộc đời có mẹ / Chở che con lúc bé khi già / Mẹ dành ơn nghĩa thiết tha / Yêu con thương cháu ngày qua tháng dài”. Những dòng thơ này khiến em xúc động nghẹn ngào trước tấm lòng bao la của mẹ. Mẹ không chỉ là người sinh thành mà còn là người bảo bọc, dẫn lối, dành trọn cả cuộc đời để yêu thương, chăm sóc con cái. Tình mẹ là vĩnh cửu, không phai nhạt theo thời gian, dù con trưởng thành hay già đi, mẹ vẫn luôn ở đó với tình yêu thương vô điều kiện.
Đặc biệt, khổ thơ cuối cùng đã khẳng định giá trị vô giá của tình mẹ: “Dẫu cuộc sống trang đài nhung gấm / Không sánh bằng hơi ấm mẹ ta / Con về bên mẹ hát ca / Bao nhiêu cực nhọc trôi xa hết rồi”. Mọi của cải vật chất, mọi vinh hoa phú quý trên đời đều không thể sánh bằng hơi ấm tình mẹ. Chỉ cần được trở về bên mẹ, mọi gánh nặng, lo toan, vất vả dường như tan biến. Tình mẹ là liều thuốc xoa dịu mọi nỗi đau, là suối nguồn hạnh phúc vĩnh cửu. Ba khổ thơ cuối này đã thành công trong việc khắc họa một cách chân thực và cảm động tình yêu thương vĩ đại của mẹ, đồng thời gợi nhắc chúng ta về giá trị thiêng liêng của gia đình.
Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) trình bày ý kiến về một vấn đề cần giải quyết: “Là học sinh, em nghĩ làm thế nào để xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình?”
Lời giải chi tiết:
Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi chắp cánh ước mơ và là bến đỗ bình yên cho mỗi người. Trong nhịp sống hiện đại hối hả, việc xây dựng và gìn giữ mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Là một học sinh, em nhận thấy rằng chúng ta hoàn toàn có thể góp phần tạo nên một mái ấm hạnh phúc bằng những hành động thiết thực ngay từ hôm nay.
Trước hết, điều quan trọng nhất để gắn kết yêu thương là sự quan tâm và chia sẻ. Sau mỗi ngày học tập, em thường chủ động hỏi han bố mẹ, ông bà về một ngày làm việc của họ, lắng nghe những câu chuyện vui buồn hoặc những khó khăn họ gặp phải. Ngược lại, em cũng cởi mở chia sẻ những điều xảy ra ở trường, những suy nghĩ của mình. Sự trao đổi chân thành này giúp các thành viên hiểu nhau hơn, cảm thấy được thấu hiểu và không đơn độc. Thay vì cắm mặt vào điện thoại, hãy dành thời gian trò chuyện trực tiếp, bởi đó là cầu nối tuyệt vời nhất.
Bên cạnh đó, chia sẻ trách nhiệm gia đình cũng là một cách hiệu quả để thể hiện tình yêu thương. Dù là học sinh, em có thể giúp đỡ bố mẹ những việc nhà nhỏ nhặt như dọn dẹp phòng, rửa bát, phụ giúp nấu cơm, trông em. Những hành động tưởng chừng đơn giản ấy không chỉ giảm bớt gánh nặng cho người lớn mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự trưởng thành và tình cảm mà em dành cho gia đình. Một ngôi nhà sạch sẽ, ngăn nắp do tất cả thành viên cùng góp sức chắc chắn sẽ ấm cúng hơn rất nhiều.
Ngoài ra, dành thời gian chất lượng bên nhau là yếu tố không thể thiếu. Thay vì mỗi người một góc với thiết bị điện tử, gia đình em thường cố gắng sắp xếp để có những bữa cơm chung ấm áp, những buổi tối xem phim cùng nhau hoặc cùng đi dạo cuối tuần. Những khoảnh khắc này tạo ra kỷ niệm chung, tăng cường sự gắn bó và mang lại cảm giác bình yên, hạnh phúc. Chúng ta cũng nên học cách tôn trọng sự khác biệt của mỗi thành viên, lắng nghe ý kiến của nhau và dùng lời lẽ nhẹ nhàng, ôn hòa khi giao tiếp.
Cuối cùng, đừng quên thể hiện lòng biết ơn và những cử chỉ yêu thương nhỏ bé. Một lời “cảm ơn” khi bố mẹ giúp đỡ, một cái ôm động viên khi thấy người thân mệt mỏi, hay đơn giản là câu “con yêu bố mẹ” sẽ sưởi ấm trái tim và củng cố tình cảm gia đình. Yêu thương cần được thể hiện, không chỉ bằng hành động mà còn bằng lời nói chân thành.
Tóm lại, xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương trong gia đình là một quá trình đòi hỏi sự nỗ lực từ tất cả các thành viên, đặc biệt là thế hệ trẻ như chúng ta. Bằng cách quan tâm, chia sẻ, có trách nhiệm và dành thời gian chất lượng bên nhau, mỗi học sinh có thể góp phần tạo nên một mái ấm tràn ngập tiếng cười và tình yêu thương, nơi mọi người luôn tìm thấy sự bình yên và hạnh phúc.
Câu 1: Thể thơ: Song thất lục bát.
Câu thơ mở đầu: “Về bên mẹ thấy lòng ấm quá” để lại cho em nhiều cảm xúc sâu sắc về tình cảm yêu thương, sự an toàn, ấm êm khi có mẹ kề cận. Giữa cuộc sống xô bồ, vất vả bon chen thật hạnh phúc biết bao khi được sà vào lòng mẹ, được ôm ấp bởi vòng tay bao la, ấm áp. Câu thơ đã bộc lộ lên tình cảm, sự yêu thương, chở che của mẹ mang đến sự an yên trong lòng mỗi con người, đẹp đẽ biết bao.
Câu 2:
Biện pháp tu từ điệp vần “ôi”: “Con thấy mình thơ trẻ quá thôi/Muốn lời ru mẹ bên nôi”
Tác dụng:
– Làm câu thơ trở nên nhịp nhàng, có vần điệu, sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
– Nhấn mạnh khao khát, mơ ước được trở về tuổi thơ để nghe lời ru ngọt ngào của người mẹ thân yêu.
– Qua đó thể hiện sự trân trọng của tác giả đối với tình cảm thiêng liêng của mẹ.
Câu 3:
Bài thơ đã gợi nhắc lên cảm xúc hạnh phúc, an toàn của con khi được trở về bên mẹ. Đối với bản thân em, sau những ngày dài học tập trên trường em chỉ mong ước có thể nhìn thấy nụ cười hạnh phúc trong bữa cơm sum vầy của những người thân yêu trong gia đình. Bởi lẽ được quây quần bên nhau, được những nụ cười ấy là biết bao áp lực liền biến tan. Em cảm thấy mình vui vẻ lạ thường trước những tia nắng ấm áp ấy. Đây cũng chính là thứ hạnh phúc giản dị, dễ tìm mà khó kiếm nhất trên đời.
Phần II.
Câu 1:
Tác phẩm “Về bên mẹ” của tác giả Đặng Minh Mai đã để lại cho em nhiều rung cảm khó tả, đặc biệt là sự trân trọng, biết ơn của con dành cho mẹ qua ba khổ thơ cuối. Mẹ vốn là vầng thái dương soi tỏ khắp cả cuộc đời con, còn mẹ là con còn cả cuộc đời. Mẹ chỉ có một mà thôi, chừng nào mẹ còn minh mẫn, khỏe mạnh là hạnh phúc vẫn kề cận bên con. “Con có lớn vẫn là con của mẹ”, vẫn được mẹ à ơi, được mẹ ôm ấp vỗ về sau những ngày vất vả mệt mỏi giữa chốn xô bồ. Kì thực, câu thơ đã cất vang tiếng lòng của những người con, ngân nga những rung cảm về tình yêu thương bao la của mẹ. Để rồi chúng con biết ơi lấy sự hi sinh to lớn ấy, sẵn sàng “gánh mẹ” cả đời về sau. Hơn nữa, bài thơ còn nhắc nhở ta rằng dẫu cuộc đời có hào nhoáng và bóng bẩy đến thế nào cũng chẳng đằm thắm, ngọt ngào bằng hơi ấm của mẹ ta. Do đó, về bên mẹ, nghe lấy giọng nói ấm áp chân tình của người, tất thảy những giả dối, áp lực trên cuộc đời đều biến tan. Phải yêu và trân trọng lấy vất vả, hi sinh; phải yêu và trân trọng lấy những ngày mẹ còn kề cận.
Câu 2:
Gia đình là tế bào quan trọng trong sự phát triển của xã hội và mối quan hệ giữa các thành viên trong đó chính là mạch máu đỏ tươi gắn vào huyết mạch trong đời sống. Do đó, xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình là điều quan trọng thiết yếu đối với học sinh nói riêng và toàn xã hội nói chung.
Mối quan hệ gia đình là những kết nối, tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau giữa các thành viên trong đó. Đây là những sợi dây liên kết sâu sắc, bền chặt, được hình thành và nuôi dưỡng qua thời gian, dựa trên tình yêu thương, sự quan tâm, chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau. Mối quan hệ trong gia đình có thể là giữa anh chị em, giữa cha mẹ và con cái, giữa các cháu với ông bà. Mối quan hệ trong gia đình không chỉ được ràng buộc bởi huyết thống, nó còn liên kết bởi sự tôn trọng, thấu hiểu giữa các cá nhân với nhau. Do đó, để xây dựng mối quan hệ gắn kết yêu thương bền chặt là điều vô cùng quan trọng để duy trì và phát triển một gia đình.
Trước hết, để xây dựng mối quan hệ gắn kết bền chặt, giữa các thành viên phải tồn tại sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau. Mọi người phải tôn trọng sở thích cá nhân của đối phương, thấu hiểu sự khác biệt thế hệ trong mối quan hệ. Bởi lẽ nếu không có sự thấu hiểu, mối quan hệ sẽ dễ dàng trở nên rạn nứt từ những hiểu lầm nhỏ nhặt dẫn đến cãi vã, xung đột. Các thành viên trong gia đình đều phải tôn trọng ý kiến, quan điểm cá nhân của nhau, cần có những buổi họp gia đình để cùng nhau nhận xét, đưa ra những bài học, lời động viên cần thiết với nhau thay vì cãi vã, hiểu lầm.
Bên cạnh đó, xây dựng mối quan hệ gắn kết giữa các thành viên trong gia đình cũng cần có sự tin tưởng lẫn nhau và có trách nhiệm đối với bản thân và những người khác. Mấu chốt trong sự bền chặt của một mối quan hệ chính là sự tin tưởng. Khi các thành viên trao cho nhau sự tin tưởng sẽ giúp ta dễ dàng tăng thêm sức mạnh, sự gắn kết trong gia đình. Mặt khác, mỗi người cũng cần nhận thức về trách nhiệm của bản thân, ví như cha mẹ nỗ lực làm việc, con cái ra sức học tập, phấn đấu,…Có như vậy, gia đình mới phát triển toàn diện với các mối quan hệ tốt đẹp và đáp ứng nhu cầu xã hội.
Xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa các thành viên trong gia đình không phải câu chuyện dễ dàng giải quyết trong ngày một ngày hai. Do đó, chúng ta cần luôn giữ thái độ yêu thương, tôn trọng, nỗ lực gắn kết các mối quan hệ ấy dần theo năm tháng để gia đình mãi là nơi tuyệt vời nhất mà ta mong muốn được trở về.