Vẽ sơ đồ tư duy về:
– Phong trào “Đồng khởi “(1959-1960) ở miền Nam Việt Nam.
-…
– Phong trào “Đồng khởi “(1959-1960) ở miền Nam Việt Nam.
– Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (9-1960).
– Chủ trương, kế hoạch giải phóng miển Nam (cuối 1974- đầu 1975).
Chúng ta sẽ đi từng phần một, theo đúng trình tự trong Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12.
***
PHẦN 1: PHONG TRÀO “ĐỒNG KHỞI” (1959-1960)
Để vẽ sơ đồ tư duy về phong trào “Đồng khởi”, chúng ta cần xác định các nhánh chính và các ý nhỏ liên quan.
Nhánh chính 1: Bối cảnh lịch sử
* Ý nhỏ 1.1: Tình hình miền Bắc:
* Được miền Bắc xã hội chủ nghĩa chi viện.
* Bước đầu xây dựng CNXH.
* Ý nhỏ 1.2: Tình hình miền Nam:
* Chính quyền Ngô Đình Diệm ra sức đàn áp, khủng bố cách mạng.
* “Luật 10/59” ban hành, coi “cộng sản” là tội phạm đặc biệt nguy hiểm.
* Nhiều cơ sở cách mạng bị phá vỡ, cán bộ, đảng viên bị bắt bớ, tù đày, giết hại.
* Đời sống nhân dân vô cùng khó khăn, bị áp bức nặng nề.
* Ý nhỏ 1.3: Kẻ thù:
* Đế quốc Mỹ.
* Tay sai Ngô Đình Diệm.
Nhánh chính 2: Nguyên nhân phong trào
* Ý nhỏ 2.1: Khách quan:
* Sự phát triển của cách mạng miền Bắc.
* Thắng lợi của cách mạng Cuba, Lào, Trung Quốc.
* Ý nhỏ 2.2: Chủ quan:
* Sự tàn bạo của chính quyền Ngô Đình Diệm làm mâu thuẫn giữa nhân dân và chính quyền gay gắt.
* Sự lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam.
* Nhu cầu cấp thiết của nhân dân đòi hỏi phải đấu tranh để giành lại quyền sống, quyền tự do.
Nhánh chính 3: Diễn biến phong trào
* Ý nhỏ 3.1: Thời gian:
* Bắt đầu từ ngày 17/01/1960 tại Bến Tre.
* Lan rộng ra toàn miền Nam.
Ý nhỏ 3.2: Địa bàn:*
* Miền núi.
* Nông thôn đồng bằng.
* Đô thị (lúc đầu ít hơn, sau phát triển).
* Ý nhỏ 3.3: Hình thức đấu tranh:
* Đấu tranh chính trị: Biểu tình, mít tinh, đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ.
* Đấu tranh vũ trang: Tấn công đồn bốt địch, giải phóng xã, ấp.
* Kết hợp đấu tranh chính trị và vũ trang.
Nhánh chính 4: Kết quả và ý nghĩa
* Ý nhỏ 4.1: Kết quả:
* Phong trào lan rộng khắp miền Nam, làm lung lay tận gốc chính quyền tay sai.
* Đập tan âm mưu “tố cộng, diệt cộng” của địch.
* Nhiều chính quyền địch ở cơ sở bị lật đổ.
* Thành lập được chính quyền cách mạng ở một số nơi.
Ý nhỏ 4.2: Ý nghĩa:*
Ý nghĩa lịch sử:*
* Khẳng định sức mạnh của quần chúng nhân dân, ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc.
* Chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.
* Làm phá sản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ sau này.
* Tạo bước ngoặt quan trọng trong cách mạng miền Nam.
Ý nghĩa thời đại:*
* Góp phần làm tăng thêm sức mạnh của phe xã hội chủ nghĩa, cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới.
Nhánh chính 5: Bài học kinh nghiệm
* Sự lãnh đạo của Đảng.
* Vai trò của quần chúng nhân dân.
* Kết hợp đấu tranh chính trị và vũ trang.
***
PHẦN 2: ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ III CỦA ĐẢNG (9-1960)
Đại hội này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong đường lối cách mạng của Đảng ta.
Nhánh chính 1: Thời gian và địa điểm
* Ý nhỏ 1.1: Thời gian:
* Tháng 9 năm 1960.
* Ý nhỏ 1.2: Địa điểm:
* Hà Nội.
Nhánh chính 2: Mục đích của Đại hội
Ý nhỏ 2.1: Đánh giá tình hình:*
* Tổng kết kinh nghiệm đấu tranh.
* Đánh giá thành tựu của công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc và đấu tranh cách mạng ở miền Nam.
Ý nhỏ 2.2: Đề ra phương hướng, nhiệm vụ:*
* Xác định mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới.
* Chuẩn bị cho cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Nhánh chính 3: Nội dung chính của Đại hội
Ý nhỏ 3.1: Báo cáo chính trị:*
* Khẳng định thắng lợi của cách mạng miền Bắc, đề ra nhiệm vụ xây dựng CNXH.
* Khẳng định vai trò của cách mạng miền Nam, đề ra nhiệm vụ giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
* Xác định mục tiêu chung: Xây dựng CNXH ở miền Bắc, thực hiện thống nhất nước nhà.
Ý nhỏ 3.2: Báo cáo về công tác xây dựng Đảng:*
* Nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng.
* Đề ra các biện pháp tăng cường sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng.
Ý nhỏ 3.3: Bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng mới:*
* Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III.
Nhánh chính 4: Ý nghĩa của Đại hội
Ý nhỏ 4.1: Đối với cách mạng Việt Nam:*
* Đại hội III là Đại hội đề ra đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa đúng đắn, phù hợp với tình hình thực tế của đất nước.
* Cổ vũ, động viên toàn Đảng, toàn dân ta bước vào giai đoạn cách mạng mới.
* Nâng cao vai trò, uy tín của Đảng ta.
Ý nhỏ 4.2: Đối với quốc tế:*
* Góp phần làm tăng thêm sức mạnh của phe xã hội chủ nghĩa.
* Cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
***
PHẦN 3: CHỦ TRƯƠNG, KẾ HOẠCH GIẢI PHÓNG MIỀN NAM (CUỐI 1974 – ĐẦU 1975)
Đây là giai đoạn quyết định, dẫn đến thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Nhánh chính 1: Bối cảnh lịch sử
Ý nhỏ 1.1: Tình hình miền Nam:*
* Sau Hiệp định Paris (1973), Mỹ rút quân nhưng chính quyền Sài Gòn tiếp tục đàn áp cách mạng, vi phạm Hiệp định.
* Chính quyền Sài Gòn suy yếu, mâu thuẫn nội bộ gay gắt.
* Miền Nam ngày càng bị động, khó khăn về kinh tế, chính trị.
Ý nhỏ 1.2: Tình hình quốc tế:*
* Sự ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa đối với cách mạng Việt Nam.
* Thế giới có những thay đổi có lợi cho cách mạng Việt Nam.
Ý nhỏ 1.3: Vị thế của ta:*
* Ta có lợi thế ngày càng lớn về quân sự, chính trị.
* Ta có thể tiến hành tổng tấn công.
Nhánh chính 2: Chủ trương, kế hoạch của Đảng ta
* Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 21 (tháng 7/1973) và các lần sau đó:
* Khẳng định: “Cách mạng miền Nam có thể hoàn thành trong giai đoạn mới, tiến lên giải phóng miền Nam.”
* Chủ trương: Tiếp tục con đường cách mạng bạo lực, kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và binh vận.
* Chủ trương chiến lược:
* Đánh nhanh, thắng nhanh, không phải dây dưa kéo dài.
* Tập trung lực lượng, tạo sức mạnh áp đảo.
* Vận dụng linh hoạt, sáng tạo tư tưởng quân sự của Đảng.
* Kế hoạch tác chiến (sau Hội nghị Bộ Chính trị tháng 12/1974):
* Mục tiêu: Giải phóng hoàn toàn miền Nam.
* Thời gian: Trong 2 năm (1975-1976).
* Lực lượng: Tập trung lực lượng chủ lực mạnh nhất.
Địa bàn chiến lược:*
* Tập trung tấn công vào các mục tiêu chiến lược, then chốt.
* Quan trọng nhất là giải phóng Sài Gòn và các cơ quan đầu não của địch.
Các bước đi cụ thể:*
Giai đoạn 1 (Đầu năm 1975):* Mở chiến dịch Tây Nguyên, lấy Buôn Ma Thuột làm mục tiêu chính. (Chiến dịch Hồ Chí Minh giai đoạn đầu).
Giai đoạn 2 (Sau khi Tây Nguyên được giải phóng):* Phát triển tiến công và nổi dậy trên toàn miền Nam, giải phóng các vùng trọng yếu.
Giai đoạn 3 (Cuối 1975, đầu 1976):* Tổng tấn công và nổi dậy trên phạm vi toàn miền Nam, kết thúc chiến tranh.
Nhánh chính 3: Ý nghĩa của chủ trương, kế hoạch
Ý nhỏ 3.1: Thể hiện sự nhạy bén chính trị, khả năng dự báo tình hình của Đảng.*
Ý nhỏ 3.2: Đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động của toàn Đảng, toàn dân.*
Ý nhỏ 3.3: Tạo cơ sở cho thắng lợi quyết định của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.*
***
Các em thấy không, việc vẽ sơ đồ tư duy giúp chúng ta hệ thống hóa kiến thức một cách logic và trực quan. Mỗi sự kiện đều có bối cảnh, nguyên nhân, diễn biến, kết quả và ý nghĩa riêng, nhưng chúng lại có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, tạo nên bức tranh toàn cảnh của lịch sử dân tộc ta.
Các em hãy tự luyện tập vẽ lại các sơ đồ này, hoặc mở rộng thêm các ý nhỏ dựa trên kiến thức đã học và các nguồn tài liệu khác. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại đặt câu hỏi cho cô nhé!
– Phong trào “Đồng khởi “(1959-1960) ở miền Nam Việt Nam. (ảnh đne)
– Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (9-1960). (ảnh đỏ)
– Chủ trương, kế hoạch giải phóng miển Nam (cuối 1974- đầu 1975). (ảnh xanh)
\(Nguyet\)