Chào các em học sinh lớp 9 yêu quý! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu vào một đức tính vô cùng quan trọng, đó là chí công vô tư. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu khái niệm, tìm ví dụ minh họa và phân biệt với biểu hiện trái ngược với nó.

Các em giở sách giáo khoa trang 38 nhé, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích bài tập về chí công vô tư.

Bài tập:

1. Ví dụ về chí công vô tư
2. Trái với chí công vô tư là gì? Ví dụ

—

Phần 1: Ví dụ về chí công vô tư

Trước hết, để hiểu rõ ví dụ, chúng ta cần nắm vững khái niệm chí công vô tư. Theo sách giáo khoa, chí công vô tư là:
“Là phẩm chất đạo đức của con người, thể hiện sự công bằng, không thiên vị, giải quyết công việc luôn xem lợi ích chung là trên hết, không vì lợi ích riêng, của bản thân, gia đình, hay một nhóm người nào.”

Từ khái niệm này, chúng ta có thể suy ra những biểu hiện của người có đức tính chí công vô tư:
* Luôn đặt lợi ích của tập thể, của cộng đồng lên trên hết.
* Không tư lợi, không thiên vị, thiên lặc.
* Công tâm, khách quan trong mọi tình huống.
* Sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đưa ra một vài ví dụ minh họa cho đức tính này:

* Ví dụ 1: Trong một cuộc họp xét duyệt khen thưởng cuối năm học của lớp, bạn A là lớp trưởng. Bạn A thấy bạn B học rất giỏi và có nhiều đóng góp cho lớp nhưng lại là em họ của mình. Tuy nhiên, bạn A vẫn bỏ qua mối quan hệ cá nhân để đề xuất bạn C, người có thành tích học tập xuất sắc và tích cực tham gia các hoạt động tập thể, được nhận phần thưởng xứng đáng. Hành động này thể hiện sự công bằng, không thiên vị của bạn A, đặt lợi ích chung (khen thưởng đúng người, đúng thành tích) lên trên lợi ích cá nhân và mối quan hệ họ hàng.

* Ví dụ 2: Ông X là một cán bộ địa chính. Khi có dự án thu hồi đất để xây dựng công trình công cộng, gia đình ông có một phần đất nằm trong diện quy hoạch. Tuy nhiên, ông X vẫn thực hiện đúng quy trình, không tìm cách xin xỏ hay can thiệp để được bồi thường cao hơn mức quy định hay được ưu tiên giữ lại đất. Ông X hiểu rằng dự án này mang lại lợi ích lớn cho cộng đồng và chấp hành đúng quy định của pháp luật.

* Ví dụ 3: Một cô giáo khi chấm bài kiểm tra, nếu thấy bài làm của con mình (nếu có học trong lớp mình) chưa tốt, cô vẫn chấm đúng theo năng lực của bài làm đó, không vì tình cảm ruột thịt mà cho điểm cao hơn thực tế. Cô giáo đặt sự công bằng trong đánh giá, sự công bằng cho tất cả học sinh lên trên hết.

Các em thấy đấy, chí công vô tư không chỉ thể hiện trong những việc lớn lao mà còn ở những hành động nhỏ bé, thường ngày. Quan trọng là sự công tâm, đặt lợi ích chung lên trên hết.

—

Phần 2: Trái với chí công vô tư là gì? Ví dụ

Nếu chí công vô tư là đặt lợi ích chung lên trên hết, không thiên vị, thì biểu hiện trái ngược với nó sẽ là gì?

Chắc chắn rồi, đó chính là thiên vị, tư lợi, vụ lợi.

* Thiên vị: Là việc chỉ ưu tiên, thiên về một người, một nhóm người nào đó, bỏ qua hoặc xem nhẹ người khác, dù họ có thành tích hay nhu cầu tương đương.
* Tư lợi/Vụ lợi: Là hành động vì lợi ích cá nhân, của bản thân, gia đình, hoặc một nhóm nhỏ, mà bỏ qua, xâm phạm đến lợi ích chung, lợi ích của tập thể, cộng đồng.

Những biểu hiện này trái ngược hoàn toàn với tinh thần công bằng, khách quan và sự hy sinh vì lợi ích chung của đức tính chí công vô tư.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau lấy ví dụ cho những biểu hiện trái ngược này:

* Ví dụ 1: Trở lại với ví dụ về cuộc họp xét khen thưởng cuối năm học. Nếu bạn A là lớp trưởng, vì bạn B là em họ nên dù bạn C có thành tích tốt hơn, bạn A vẫn cố gắng vận động để bạn B được nhận phần thưởng. Đây là biểu hiện của thiên vị.

* Ví dụ 2: Trong ví dụ về ông X là cán bộ địa chính. Nếu ông X vì muốn gia đình mình được đền bù nhiều hơn hoặc không muốn mất đất, đã cố tình làm sai lệch hồ sơ, né tránh quy hoạch, hoặc lợi dụng chức vụ để trục lợi từ dự án. Đây là biểu hiện của tư lợi, vụ lợi.

* Ví dụ 3: Một cán bộ tuyển dụng, vì có quan hệ họ hàng với ứng viên này mà không xem xét kỹ lưỡng năng lực của các ứng viên khác, cuối cùng lại tuyển dụng người thân dù năng lực không bằng người khác. Đây là biểu hiện của thiên vị và có thể dẫn đến tư lợi (nếu việc tuyển dụng này mang lại lợi ích trực tiếp hoặc gián tiếp cho cán bộ tuyển dụng).

* Ví dụ 4: Một người bán hàng vì muốn bán được nhiều hàng và có lợi nhuận cao, đã cố tình giảm bớt chất lượng sản phẩm, hoặc bán hàng kém chất lượng cho khách hàng với giá cao. Hành động này vì lợi ích cá nhân của người bán mà gây thiệt hại cho người mua, là biểu hiện của tư lợi, vụ lợi.

—

Như vậy, các em có thể thấy rõ sự khác biệt giữa chí công vô tư và những biểu hiện trái ngược với nó. Chí công vô tư giúp xây dựng một xã hội công bằng, minh bạch, đề cao những giá trị chung. Ngược lại, thiên vị, tư lợi sẽ gây ra bất công, mất đoàn kết và làm suy giảm niềm tin trong cộng đồng.

Cô mong rằng qua bài học hôm nay, các em sẽ hiểu sâu sắc hơn về đức tính chí công vô tư và luôn cố gắng rèn luyện phẩm chất này trong cuộc sống của mình.

Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ kết thúc bài học tại đây. Hẹn gặp lại các em trong tiết học tiếp theo!