Xin chào các em học sinh thân mến! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu một khái niệm rất quan trọng trong môn Công nghệ lớp 9, đó là sức lao động. Cụ thể, bài tập của chúng ta là: “Vì sao nói sức lao động là hàng hóa đặc biệt?”.

Cô trò chúng ta sẽ cùng nhau đi qua từng bước để làm rõ vấn đề này nhé!

Bước 1: Hiểu rõ khái niệm “hàng hóa” thông thường

Trước tiên, để hiểu được vì sao sức lao động là “hàng hóa đặc biệt”, chúng ta cần phải nắm vững thế nào là một “hàng hóa” thông thường.
Trong kinh tế học, hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể trao đổi, mua bán trên thị trường, thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người.
Một hàng hóa thông thường sẽ có hai thuộc tính:

• Giá trị sử dụng: Là công dụng, khả năng thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng. Ví dụ: Một cái áo có giá trị sử dụng là để mặc giữ ấm, làm đẹp. Một quyển sách có giá trị sử dụng là để đọc, cung cấp kiến thức.
• Giá trị: Là lượng lao động hao phí để sản xuất ra nó. Giá trị được biểu hiện qua giá cả của hàng hóa trên thị trường.

Bước 2: Phân tích đặc điểm của “sức lao động”

Bây giờ, chúng ta hãy cùng xem sức lao động có những đặc điểm gì.
Sức lao động chính là khả năng lao động của con người, là năng lực thể chất và trí tuệ của con người có thể được sử dụng vào quá trình sản xuất.

Bước 3: So sánh sức lao động với hàng hóa thông thường và tìm ra điểm khác biệt

Chúng ta sẽ đặt sức lao động lên bàn cân so sánh với hàng hóa thông thường để xem nó có điểm gì giống và khác.

Điểm giống:

Sức lao động cũng có thể được mua bán trên thị trường. Người lao động bán sức lao động của mình cho người sử dụng lao động để nhận lại tiền lương.

Sức lao động cũng có giá trị sử dụng và giá trị.

• Giá trị sử dụng của sức lao động: Chính là khả năng tạo ra sản phẩm lao động, tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội. Đây là khả năng “sống” của sức lao động, nó khác với khả năng “chết” của hàng hóa thông thường.
• Giá trị của sức lao động: Tương tự như hàng hóa thông thường, giá trị của sức lao động cũng được đo bằng lượng lao động cần thiết để tái sản xuất ra sức lao động đó. Nói cách khác, đó là chi phí để nuôi sống người lao động và gia đình họ, để họ có thể tiếp tục lao động.

Điểm khác biệt (và đây chính là yếu tố làm cho sức lao động trở thành “hàng hóa đặc biệt”):

Điểm khác biệt cơ bản và quan trọng nhất của sức lao động so với hàng hóa thông thường nằm ở giá trị sử dụng của nó.

• Đối với hàng hóa thông thường: Giá trị sử dụng của nó chỉ tồn tại khi nó được tiêu dùng. Ví dụ: Cái áo chỉ thực sự có giá trị sử dụng khi được mặc. Hết công dụng thì nó không còn giá trị sử dụng nữa.
• Đối với sức lao động: Giá trị sử dụng của sức lao động không bị mất đi khi được tiêu dùng mà còn sản sinh ra giá trị mới lớn hơn. Khi người lao động bỏ sức lao động của mình ra để làm việc, họ không chỉ tái tạo ra giá trị tương đương với tiền lương mình nhận được mà còn tạo ra một lượng giá trị thặng dư cho người sử dụng lao động.

Ví dụ: Một người công nhân nhận lương 10 triệu đồng/tháng để sản xuất ra sản phẩm. Trong một tháng, sản phẩm anh ta làm ra có giá trị 20 triệu đồng. Vậy là, giá trị sử dụng của sức lao động (khả năng làm việc của anh ta) đã tạo ra 20 triệu đồng giá trị mới, trong khi đó chi phí để “tái sản xuất” sức lao động của anh ta chỉ là 10 triệu đồng. Phần chênh lệch 10 triệu đồng này chính là giá trị thặng dư.

Bước 4: Tổng kết và đưa ra kết luận

Từ những phân tích trên, chúng ta có thể rút ra kết luận:
Sức lao động được coi là hàng hóa đặc biệt vì:

• Nó là hàng hóa duy nhất có khả năng tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị của chính nó.
• Giá trị sử dụng của nó tồn tại và phát triển trong quá trình tiêu dùng (quá trình lao động), chứ không mất đi như hàng hóa thông thường.

Chính vì đặc điểm “biết đẻ ra giá trị” này mà sức lao động trở thành yếu tố cốt lõi trong quá trình sản xuất và là nguồn gốc của lợi nhuận trong nền kinh tế thị trường.

Hy vọng qua bài giảng này, các em đã hiểu rõ hơn vì sao sức lao động lại được coi là một hàng hóa đặc biệt. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em cứ mạnh dạn hỏi nhé!