—

Hướng dẫn chi tiết từng bước làm bài tập “Viết bài văn ghi lại cảm xúc về bài thơ Mẹ vắng nhà ngày bão”

Chào các em học sinh yêu quý của cô!

Trước hết, chúng ta hãy cùng nhau điểm lại dàn ý mà em đã chuẩn bị. Dàn ý này rất tốt, đã đầy đủ các phần cơ bản của một bài văn ghi lại cảm xúc. Nhiệm vụ của chúng ta bây giờ là “thổi hồn” vào từng phần đó để bài viết trở nên sâu sắc và giàu cảm xúc hơn.

Dàn ý đã chuẩn bị:

• Mở bài: Giới thiệu bài thơ, tác giả và cảm xúc chung.
• Thân bài:
  • Nêu cảm xúc về giá trị nội dung.
  • Nêu cảm xúc về giá trị nghệ thuật.
• Kết bài: Đánh giá khái quát, bài học, thông điệp.

Giờ chúng ta sẽ đi vào từng phần một nhé!

Bước 1: Chuẩn bị – Đọc và cảm nhận kỹ bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão” của Đặng Hấn

Trước khi viết, em hãy đọc đi đọc lại bài thơ nhiều lần, để những hình ảnh, cảm xúc trong bài thấm vào lòng mình. Đừng chỉ đọc bằng mắt, hãy đọc bằng cả trái tim. Hãy thử đặt mình vào vị trí của đứa bé trong bài, cảm nhận cơn bão đang ập đến, sự vắng mặt của mẹ và nỗi nhớ mong. Ghi lại những từ ngữ, hình ảnh, câu thơ khiến em xúc động nhất.

Gợi ý những điểm nổi bật của bài thơ:

• Bối cảnh: Cơn bão dữ dội, mẹ vắng nhà.
• Nhân vật: Đứa con nhỏ đối mặt với nỗi sợ hãi, cô đơn.
• Diễn biến cảm xúc của đứa trẻ:
  • Lo sợ, trống trải khi mẹ vắng nhà trong đêm bão.
  • Nỗi nhớ mẹ da diết, tưởng tượng ra hình ảnh mẹ.
  • Sự cố gắng, tự lập thắp đèn, nhóm lửa.
  • Niềm hi vọng, mong chờ mẹ trở về.
• Chủ đề: Tình mẫu tử thiêng liêng, sự trưởng thành của con cái.
• Nghệ thuật: Ngôn ngữ giản dị, gần gũi; hình ảnh giàu sức gợi (mưa, bão, lửa, đèn); biện pháp đối lập (bão tố >< hơi ấm gia đình), nhân hóa, so sánh.

Bước 2: Triển khai các phần theo dàn ý

1. Mở bài: Dẫn dắt và giới thiệu bài thơ, cảm xúc chung

Mục đích: Giới thiệu tác phẩm và bày tỏ cảm xúc khái quát ban đầu của em về bài thơ. Mở bài phải thu hút, tạo ấn tượng tốt cho người đọc.

Cách làm:

• Cách 1 (Đi từ khái quát đến cụ thể): Em có thể bắt đầu bằng một nhận định chung về tình mẫu tử, về vai trò của người mẹ trong cuộc sống. Sau đó, dẫn dắt vào bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão” của nhà thơ Đặng Hấn và nêu cảm xúc chung.
• Cách 2 (Đi thẳng vào tác phẩm và cảm xúc): Nêu trực tiếp tên bài thơ, tác giả và cảm xúc mạnh mẽ nhất mà bài thơ gợi lên trong em.

Ví dụ minh họa (theo Cách 1):

“Trong cuộc đời mỗi người, mẹ luôn là suối nguồn yêu thương vô tận, là bến bờ bình yên che chở ta qua bao giông bão. Tình mẹ đi vào thơ ca một cách tự nhiên, giản dị mà sâu sắc. Và trong số những vần thơ ấy, bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão” của nhà thơ Đặng Hấn đã để lại trong lòng em những xúc cảm thật khó tả. Đọc bài thơ, em như được chứng kiến một đêm bão dữ dội, chứng kiến nỗi nhớ mẹ da diết của một đứa trẻ, để rồi nhận ra tình mẹ thật thiêng liêng và đáng trân trọng biết bao.”

2. Thân bài: Đi sâu vào cảm xúc về nội dung và nghệ thuật

Đây là phần quan trọng nhất, nơi em thể hiện rõ ràng và sâu sắc nhất cảm nhận của mình. Em nên tách thành hai đoạn văn riêng biệt cho nội dung và nghệ thuật để bài viết được mạch lạc.

2.1. Cảm xúc về giá trị nội dung

Mục đích: Trình bày cảm nhận của em về những gì bài thơ kể, những tình cảm, thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.

Cách làm: Em hãy “đặt mình vào” nhân vật, hoặc “tưởng tượng” ra hoàn cảnh để cảm nhận. Trình bày cảm xúc theo diễn biến câu chuyện hoặc theo từng khía cạnh của nội dung.

• Khởi đầu sự lo lắng, sợ hãi: Mở đầu bài thơ đã dựng lên một khung cảnh đầy kịch tính: “Mưa ào ào trút nước”, “Gió bão cứ gào rít”. Trong cảnh tượng thiên nhiên dữ dội ấy, đứa con lại “Mẹ vắng nhà”. Sự đối lập giữa cơn bão dữ dằn bên ngoài và nỗi cô đơn, trống trải trong lòng đứa trẻ đã ngay lập tức chạm đến trái tim em. Em cảm nhận rõ sự nhỏ bé, yếu ớt của đứa trẻ trước sức mạnh của tự nhiên và nỗi sợ hãi khi không có mẹ ở bên.
• Nỗi nhớ mẹ da diết: Khi màn đêm buông xuống, “Đèn thắp lên không sáng bằng ban ngày”, nỗi nhớ mẹ càng trở nên cồn cào. Em thấy đứa trẻ “chập chờn nghe tiếng mẹ gọi”, “Tưởng mẹ về… mừng quýnh chạy ra”. Những hình ảnh tưởng tượng ấy cho thấy mẹ không chỉ là người mang lại ánh sáng, hơi ấm mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc nhất của đứa con. Em xúc động trước tình cảm ngây thơ nhưng chân thành ấy, bởi nó khiến em chợt nghĩ về những lần mình cũng nhớ mẹ đến vậy.
• Sự trưởng thành của đứa trẻ: Điều khiến em bất ngờ và cảm phục nhất là sự tự lập của đứa trẻ. Dù sợ hãi nhưng em bé vẫn cố gắng “Thắp ngọn đèn con lách tách đỏ”, “Vùi tro, nhóm lửa”. Hành động ấy không chỉ thể hiện sự tháo vát mà còn là một bước trưởng thành trong tâm hồn. Dường như, chính nỗi nhớ mẹ và tình yêu mẹ đã tiếp thêm sức mạnh cho đứa bé vượt qua nỗi sợ hãi của bản thân, biết lo toan cho gia đình.
• Tình yêu thương mẹ sâu sắc: Cuối cùng, dù mong mẹ về nhưng đứa trẻ vẫn không quên thấu hiểu nỗi vất vả của mẹ: “Chắc mẹ về đường trơn nhiều lắm/Mẹ ngã… mẹ đau…”. Chi tiết này không chỉ bộc lộ nỗi lo lắng mà còn là tình yêu thương, sự quan tâm sâu sắc của đứa con dành cho mẹ. Em nhận ra, tình mẫu tử không chỉ là tình cảm từ mẹ dành cho con mà còn là sự yêu thương, thấu hiểu từ con cái dành cho cha mẹ mình.

Ví dụ minh họa:

“Đọc bài thơ, em cảm nhận sâu sắc nhất về tình mẫu tử thiêng liêng và sự trưởng thành của một tâm hồn thơ bé. Mở đầu, khung cảnh “Mưa ào ào trút nước”, “Gió bão cứ gào rít” như muốn nuốt chửng cả ngôi nhà, cả tâm hồn non nớt của đứa trẻ. Điều đáng nói là trong lúc thiên nhiên nổi giận như vậy, “Mẹ vắng nhà”. Cảm giác trống trải, cô đơn và sợ hãi của đứa con khi không có mẹ ở bên đã chạm đến trái tim em. Em thấy mình như đang đứng giữa căn nhà trống trải ấy, lắng nghe tiếng gió, tiếng mưa và thấu hiểu nỗi lo lắng của em bé.
Thế nhưng, chính trong sự sợ hãi đó, nỗi nhớ mẹ lại càng trỗi dậy mãnh liệt. Hình ảnh “chập chờn nghe tiếng mẹ gọi”, “Tưởng mẹ về… mừng quýnh chạy ra” đã cho thấy mẹ là điểm tựa, là tất cả đối với đứa con. Mẹ không chỉ là người mang lại hơi ấm, ánh sáng mà còn là niềm hi vọng. Điều khiến em xúc động hơn cả là sự trưởng thành vượt bậc của em bé. Dù còn nhỏ, còn sợ sệt, em vẫn cố gắng “Thắp ngọn đèn con lách tách đỏ”, “Vùi tro, nhóm lửa” để chờ mẹ về. Đây không chỉ là hành động tự lập mà còn là biểu hiện của tình yêu thương mẹ sâu sắc, muốn tự mình lo toan để mẹ yên lòng. Cuối bài, chi tiết đứa trẻ lo lắng cho mẹ: “Chắc mẹ về đường trơn nhiều lắm/Mẹ ngã… mẹ đau…” đã khẳng định một lần nữa tấm lòng nhân ái, biết quan tâm của đứa con. Tình cảm ấy thật trong sáng, ấm áp và đáng trân trọng biết bao.”

2.2. Cảm xúc về giá trị nghệ thuật

Mục đích: Bày tỏ cảm nhận về cách tác giả sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ để thể hiện nội dung và cảm xúc.

Cách làm: Chọn ra những yếu tố nghệ thuật nổi bật và phân tích tác dụng của chúng trong việc gợi cảm xúc.

• Ngôn ngữ: Giản dị, gần gũi, như lời kể chuyện của một đứa trẻ. Điều này khiến bài thơ trở nên chân thật và dễ đi vào lòng người đọc. Em cảm thấy như đang nghe chính lời bộc bạch của em bé vậy.
• Hình ảnh: Giàu sức gợi, đối lập gay gắt.
  • Cảnh bão tố dữ dội: “Mưa ào ào trút nước”, “Gió bão cứ gào rít”, “trời tối như mực” – gợi sự đáng sợ, nguy hiểm.
  • Ngược lại là hình ảnh ấm áp: “ngọn đèn con lách tách đỏ”, “lửa” – biểu tượng của sự sống, hi vọng, tình thân. Sự đối lập này làm nổi bật hơn nỗi cô đơn và khát khao hơi ấm gia đình của đứa trẻ.
• Biện pháp tu từ:
  • So sánh: “Mưa ào ào trút nước”, “Gió bão cứ gào rít” – không trực tiếp là so sánh nhưng gợi hình ảnh mưa xối xả, gió gào thét như một con thú dữ. (Trong bản gốc bài thơ, có câu “Gió như roi quất” nhưng bản thường học là không có. Nếu sách em có, em có thể thêm vào).
  • Nhân hóa: (Chủ yếu qua cách đứa trẻ cảm nhận cơn bão và mẹ)
• Giọng điệu: Lúc lo âu, sợ hãi, lúc nhớ mong tha thiết, lúc lại đầy nghị lực và hy vọng. Giọng điệu ấy thay đổi theo dòng cảm xúc của đứa trẻ, khiến bài thơ có chiều sâu và sức hấp dẫn.

Ví dụ minh họa:

“Sức lay động của bài thơ không chỉ đến từ câu chuyện mà còn nhờ vào những giá trị nghệ thuật đặc sắc. Đầu tiên, em thực sự yêu thích ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, như chính lời kể của một em bé. Chính sự gần gũi ấy đã giúp bài thơ dễ dàng chạm đến trái tim người đọc, khiến chúng ta cảm thấy chân thật, gần gũi như đang nghe một câu chuyện thân thuộc.
Tác giả Đặng Hấn cũng rất khéo léo trong việc sử dụng hình ảnh đối lập để làm nổi bật cảm xúc. Một bên là cảnh “mưa ào ào”, “gió bão cứ gào rít”, “trời tối như mực”, thể hiện sự dữ dội, đáng sợ của thiên nhiên. Bên kia là hình ảnh “ngọn đèn con lách tách đỏ”, “lửa” – biểu tượng của sự ấm áp, hi vọng và tình thân. Sự đối lập này càng làm nổi bật nỗi cô đơn, sợ hãi của đứa trẻ và đồng thời khắc họa khát khao cháy bỏng về hơi ấm gia đình, về sự có mặt của mẹ. Giọng thơ lúc trầm lắng, lúc lo âu, lúc lại đầy tình cảm thiết tha đã dẫn dắt người đọc đi theo từng cung bậc cảm xúc của em bé, để rồi cuối cùng đọng lại trong ta những suy tư sâu sắc về tình mẫu tử.”

3. Kết bài: Đánh giá khái quát và rút ra bài học

Mục đích: Tóm tắt lại cảm xúc và những thông điệp mà bài thơ mang lại cho em.

Cách làm: Khẳng định lại giá trị của bài thơ và liên hệ đến bản thân, rút ra bài học cuộc sống.

• Đánh giá khái quát: Khẳng định lại giá trị của bài thơ, sức lay động của nó.
• Bài học, thông điệp:
  • Tình mẹ là vô bờ bến, là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn.
  • Cần biết trân trọng những giây phút bên mẹ, yêu thương và giúp đỡ mẹ.
  • Sự trưởng thành của con cái là niềm vui, niềm tự hào của cha mẹ.

Ví dụ minh họa:

“Khép lại bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão”, em vẫn còn mãi ấn tượng về hình ảnh một em bé nhỏ bé nhưng đầy nghị lực, và hơn hết là tình yêu thương mẹ sâu sắc. Bài thơ không chỉ là một câu chuyện giản dị mà còn là một bản tình ca về tình mẫu tử thiêng liêng, ấm áp. Qua bài thơ, em nhận ra rằng, mẹ luôn là người quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi chúng ta. Dù ở đâu, làm gì, mẹ cũng là bến bờ bình yên để ta tìm về. Em tự hứa với lòng mình sẽ cố gắng học tập thật tốt, vâng lời cha mẹ và biết yêu thương, sẻ chia để không phụ lòng mong mỏi của mẹ, và để mỗi ngày trôi qua đều là những ngày đầy ắp tình yêu thương, không có những “ngày bão” vắng mẹ cô đơn như trong bài thơ nữa.”

—

Bài văn hoàn chỉnh tham khảo

Bây giờ, em hãy ghép các phần lại và đọc lại toàn bộ bài văn của mình. Chỉnh sửa câu từ, dấu câu cho thật trôi chảy và mạch lạc nhé!

Trong cuộc đời mỗi người, mẹ luôn là suối nguồn yêu thương vô tận, là bến bờ bình yên che chở ta qua bao giông bão. Tình mẹ đi vào thơ ca một cách tự nhiên, giản dị mà sâu sắc. Và trong số những vần thơ ấy, bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão” của nhà thơ Đặng Hấn đã để lại trong lòng em những xúc cảm thật khó tả. Đọc bài thơ, em như được chứng kiến một đêm bão dữ dội, chứng kiến nỗi nhớ mẹ da diết của một đứa trẻ, để rồi nhận ra tình mẹ thật thiêng liêng và đáng trân trọng biết bao.

Đọc bài thơ, em cảm nhận sâu sắc nhất về tình mẫu tử thiêng liêng và sự trưởng thành của một tâm hồn thơ bé. Mở đầu, khung cảnh “Mưa ào ào trút nước”, “Gió bão cứ gào rít” như muốn nuốt chửng cả ngôi nhà, cả tâm hồn non nớt của đứa trẻ. Điều đáng nói là trong lúc thiên nhiên nổi giận như vậy, “Mẹ vắng nhà”. Cảm giác trống trải, cô đơn và sợ hãi của đứa con khi không có mẹ ở bên đã chạm đến trái tim em. Em thấy mình như đang đứng giữa căn nhà trống trải ấy, lắng nghe tiếng gió, tiếng mưa và thấu hiểu nỗi lo lắng của em bé. Thế nhưng, chính trong sự sợ hãi đó, nỗi nhớ mẹ lại càng trỗi dậy mãnh liệt. Hình ảnh “chập chờn nghe tiếng mẹ gọi”, “Tưởng mẹ về… mừng quýnh chạy ra” đã cho thấy mẹ là điểm tựa, là tất cả đối với đứa con. Mẹ không chỉ là người mang lại hơi ấm, ánh sáng mà còn là niềm hi vọng. Điều khiến em xúc động hơn cả là sự trưởng thành vượt bậc của em bé. Dù còn nhỏ, còn sợ sệt, em vẫn cố gắng “Thắp ngọn đèn con lách tách đỏ”, “Vùi tro, nhóm lửa” để chờ mẹ về. Đây không chỉ là hành động tự lập mà còn là biểu hiện của tình yêu thương mẹ sâu sắc, muốn tự mình lo toan để mẹ yên lòng. Cuối bài, chi tiết đứa trẻ lo lắng cho mẹ: “Chắc mẹ về đường trơn nhiều lắm/Mẹ ngã… mẹ đau…” đã khẳng định một lần nữa tấm lòng nhân ái, biết quan tâm của đứa con. Tình cảm ấy thật trong sáng, ấm áp và đáng trân trọng biết bao.

Sức lay động của bài thơ không chỉ đến từ câu chuyện mà còn nhờ vào những giá trị nghệ thuật đặc sắc. Đầu tiên, em thực sự yêu thích ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, như chính lời kể của một em bé. Chính sự gần gũi ấy đã giúp bài thơ dễ dàng chạm đến trái tim người đọc, khiến chúng ta cảm thấy chân thật, gần gũi như đang nghe một câu chuyện thân thuộc. Tác giả Đặng Hấn cũng rất khéo léo trong việc sử dụng hình ảnh đối lập để làm nổi bật cảm xúc. Một bên là cảnh “mưa ào ào”, “gió bão cứ gào rít”, “trời tối như mực”, thể hiện sự dữ dội, đáng sợ của thiên nhiên. Bên kia là hình ảnh “ngọn đèn con lách tách đỏ”, “lửa” – biểu tượng của sự ấm áp, hi vọng và tình thân. Sự đối lập này càng làm nổi bật nỗi cô đơn, sợ hãi của đứa trẻ và đồng thời khắc họa khát khao cháy bỏng về hơi ấm gia đình, về sự có mặt của mẹ. Giọng thơ lúc trầm lắng, lúc lo âu, lúc lại đầy tình cảm thiết tha đã dẫn dắt người đọc đi theo từng cung bậc cảm xúc của em bé, để rồi cuối cùng đọng lại trong ta những suy tư sâu sắc về tình mẫu tử.

Khép lại bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão”, em vẫn còn mãi ấn tượng về hình ảnh một em bé nhỏ bé nhưng đầy nghị lực, và hơn hết là tình yêu thương mẹ sâu sắc. Bài thơ không chỉ là một câu chuyện giản dị mà còn là một bản tình ca về tình mẫu tử thiêng liêng, ấm áp. Qua bài thơ, em nhận ra rằng, mẹ luôn là người quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi chúng ta. Dù ở đâu, làm gì, mẹ cũng là bến bờ bình yên để ta tìm về. Em tự hứa với lòng mình sẽ cố gắng học tập thật tốt, vâng lời cha mẹ và biết yêu thương, sẻ chia để không phụ lòng mong mỏi của mẹ, và để mỗi ngày trôi qua đều là những ngày đầy ắp tình yêu thương, không có những “ngày bão” vắng mẹ cô đơn như trong bài thơ nữa.

—

Cô tin rằng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cảm xúc chân thành, em sẽ có một bài làm thật tốt và đạt điểm cao trong kỳ thi sắp tới! Cứ tự tin thể hiện những gì em cảm nhận được nhé. Chúc em may mắn!