viết bài văn nghị luận về hiện tượng xả rác bừa bãi có lí lẽ và bằng chứng trên …
Mục tiêu bài học:
* Hiểu rõ yêu cầu của đề bài: viết bài văn nghị luận về hiện tượng xả rác bừa bãi, có lí lẽ và dẫn chứng từ báo chí.
* Biết cách xây dựng dàn ý chi tiết cho bài văn nghị luận.
* Vận dụng các thao tác lập luận (giải thích, phân tích, chứng minh, phản đề, bác bỏ) một cách hợp lý.
* Tìm kiếm và sử dụng dẫn chứng từ báo chí (mặc dù trong khuôn khổ bài tập này, cô sẽ gợi ý cách tìm và đưa ra ví dụ minh họa, các em cần tự trau dồi khả năng tìm kiếm thông tin thực tế).
* Viết thành bài văn hoàn chỉnh, mạch lạc, có tính thuyết phục.
Bước 1: Phân tích đề bài và xác định yêu cầu
Đề bài yêu cầu chúng ta viết bài văn nghị luận về “hiện tượng xả rác bừa bãi”.
* “Nghị luận”: Nghĩa là chúng ta cần bày tỏ quan điểm, đánh giá, phân tích, đưa ra lí lẽ và dẫn chứng để bảo vệ quan điểm đó.
* “Hiện tượng xả rác bừa bãi”: Đây là vấn đề trung tâm. Chúng ta cần đi sâu vào bản chất, nguyên nhân, hậu quả và giải pháp.
* “Có lí lẽ và dẫn chứng trên báo”: Đây là yêu cầu quan trọng về mặt dẫn chứng. Chúng ta cần tìm các bài báo, phóng sự, tin tức nói về tình trạng xả rác để làm minh chứng cho lập luận của mình. Lưu ý là không chép mạng, tức là chúng ta cần hiểu và diễn đạt lại ý của bài báo bằng lời văn của mình, hoặc trích dẫn những ý chính tiêu biểu.
Bước 2: Tìm hiểu kiến thức nền về vấn đề xả rác bừa bãi
Trước khi viết, chúng ta cần có những hiểu biết nhất định về hiện tượng này.
* Thế nào là xả rác bừa bãi?: Đó là hành vi vứt rác không đúng nơi quy định, thiếu ý thức, thiếu văn minh, gây ô nhiễm môi trường.
* Biểu hiện của xả rác bừa bãi: Vứt rác trên đường phố, vỉa hè, sông hồ, bãi biển, công viên, khu dân cư, nơi công cộng… ngay cả những hành động nhỏ như nhả kẹo cao su, vứt tàn thuốc, vỏ lon nước cũng là một phần của vấn đề.
* Tại sao lại có hiện tượng này?:
* Do ý thức của một bộ phận người dân còn hạn chế.
* Do thiếu các thùng rác công cộng hoặc thùng rác đặt chưa hợp lí.
* Do thói quen xấu, coi nhẹ hậu quả.
* Do sự quản lý, giám sát chưa chặt chẽ của chính quyền địa phương.
* Do thiếu các chiến dịch tuyên truyền hiệu quả.
* Hậu quả của xả rác bừa bãi:
* Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (đất, nước, không khí).
* Gây mất mĩ quan đô thị, ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia.
* Ảnh hưởng đến sức khỏe con người (bệnh tật lây lan).
* Gây tắc nghẽn hệ thống thoát nước, dẫn đến ngập lụt.
* Tốn kém chi phí xử lý rác.
* Tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, đời sống động vật.
* Giải pháp:
* Nâng cao ý thức cộng đồng.
* Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường.
* Bổ sung hệ thống thùng rác công cộng và quy hoạch hợp lí.
* Siết chặt quản lý, xử phạt nghiêm minh các hành vi xả rác sai quy định.
* Khuyến khích các hoạt động thu gom, tái chế rác.
* Xây dựng văn hóa sống xanh, sống sạch.
Bước 3: Tìm kiếm dẫn chứng trên báo chí (Gợi ý)
Đây là phần quan trọng và đòi hỏi sự chủ động của các em. Các em có thể tìm kiếm trên các trang báo điện tử uy tín của Việt Nam như:
* Báo Tuổi Trẻ
* Báo Thanh Niên
* Báo VnExpress
* Báo Lao Động
* Báo Nhân Dân
* Báo Giáo dục Việt Nam
* Các bản tin thời sự trên VTV, HTV…
Khi tìm kiếm, các em có thể dùng các từ khóa như: “xả rác bừa bãi”, “ô nhiễm môi trường rác”, “rác thải đô thị”, “hậu quả xả rác”, “hành vi xả rác”, “bài báo về rác thải”, “phóng sự rác thải”…
Ví dụ về dẫn chứng từ báo chí (mang tính minh họa, các em cần tìm bài báo thực tế và diễn đạt theo ý mình):
* Trích dẫn về tình trạng: “Một phóng sự trên báo Thanh Niên đã ghi lại hình ảnh những dòng kênh, con mương tại nhiều khu dân cư ở TP.HCM bị biến thành ‘bãi rác’ khổng lồ, rác thải đủ loại từ sinh hoạt đến công nghiệp trôi lềnh bềnh, bốc mùi hôi thối nồng nặc.”
* Trích dẫn về hậu quả: “Bài báo trên báo Tuổi Trẻ có đề cập đến việc rác thải sinh hoạt, đặc biệt là túi nilon, đã trở thành ‘kẻ thù’ của biển cả, hàng năm giết chết hàng triệu sinh vật biển do chúng ăn nhầm hoặc bị mắc kẹt trong rác.”
* Trích dẫn về nguyên nhân: “Theo một bài viết trên VnExpress, tình trạng người dân vô tư xả rác ra đường, vứt rác xuống sông, suối là do thói quen thiếu ý thức, cho rằng việc làm nhỏ của mình không ảnh hưởng gì đến ai, cộng với sự thiếu sót trong việc bố trí các điểm thu gom rác công cộng.”
* Trích dẫn về giải pháp/kêu gọi: “Nhiều bài báo đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi nhận thức, kêu gọi mỗi người dân hãy là một ‘người hùng’ hành động vì môi trường, bắt đầu từ những việc nhỏ như không xả rác bừa bãi, phân loại rác tại nguồn.”
Lưu ý: Khi sử dụng dẫn chứng, các em cần ghi rõ nguồn báo (tên báo, có thể thêm ngày tháng nếu nhớ) để tăng tính xác thực. Quan trọng hơn là các em phải diễn đạt lại ý của bài báo bằng lời văn của mình, không chép nguyên văn.
Bước 4: Lập dàn ý chi tiết cho bài văn
Một bài văn nghị luận thường có 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
I. Mở bài
* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Hiện tượng xả rác bừa bãi trong cuộc sống hiện nay.
* Nêu định hướng bài viết: Bài viết sẽ làm rõ thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và đưa ra giải pháp.
II. Thân bài
1. Giải thích hiện tượng xả rác bừa bãi:
* Xả rác bừa bãi là gì? Là hành vi vứt rác không đúng nơi quy định, thiếu ý thức bảo vệ môi trường.
* Biểu hiện cụ thể của hiện tượng này trong cuộc sống: Vứt rác trên đường, xuống sông, hồ, nơi công cộng, không phân loại rác…
2. Phân tích nguyên nhân dẫn đến hiện tượng xả rác bừa bãi:
* Nguyên nhân khách quan:
* Thiếu thùng rác công cộng hoặc bố trí chưa hợp lí.
* Hệ thống thu gom, xử lý rác thải chưa đáp ứng kịp.
* Công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường còn hạn chế.
* Nguyên nhân chủ quan:
* Ý thức, trách nhiệm của một bộ phận người dân còn thấp.
* Thói quen xấu, ngại đi xa hơn một chút để tìm thùng rác.
* Sự thiếu quan tâm, giám sát của cộng đồng và chính quyền địa phương.
* Coi nhẹ hậu quả, cho rằng hành động của mình là nhỏ không ảnh hưởng.
3. Phân tích hậu quả nghiêm trọng của hiện tượng xả rác bừa bãi:
* Hậu quả về môi trường: Ô nhiễm đất, nước, không khí; suy thoái hệ sinh thái; ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên.
* Dẫn chứng báo chí: (Các em sẽ chèn dẫn chứng đã tìm được vào đây, ví dụ: bài báo về rác thải trên kênh rạch, về tác hại của rác đối với sinh vật biển…)
* Hậu quả về sức khỏe con người: Phát sinh dịch bệnh (sốt xuất huyết, tả, lỵ…), các bệnh về đường hô hấp, da liễu do tiếp xúc với rác thải độc hại.
* Hậu quả về kinh tế – xã hội: Ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị, du lịch; tốn kém chi phí xử lý rác; gây mất mĩ quan, ảnh hưởng đến nếp sống văn minh.
* Dẫn chứng báo chí: (Ví dụ: bài báo nói về việc thành phố phải chi hàng tỷ đồng để dọn dẹp rác, hoặc hình ảnh những khu du lịch bị bao vây bởi rác thải).
4. Phản đề và bác bỏ (Nếu có):
* Có thể có ý kiến cho rằng: “Việc xả rác bừa bãi là do nhà nước chưa làm tốt việc thu gom rác.”
* Bác bỏ: Đúng là công tác thu gom cần được cải thiện, nhưng nguyên nhân chính vẫn là từ ý thức cá nhân. Nếu mỗi người có ý thức, dù ít thùng rác thì vẫn có thể hạn chế. Ngược lại, dù có nhiều thùng rác nhưng ý thức kém thì tình trạng vẫn tiếp diễn.
5. Đề xuất giải pháp:
* Giải pháp từ phía Nhà nước và chính quyền:
* Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng thu gom, xử lý rác.
* Siết chặt quản lý, xử phạt nghiêm minh các hành vi vi phạm.
* Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục môi trường trên các phương tiện thông tin đại chúng.
* Giải pháp từ phía cộng đồng và cá nhân:
* Nâng cao ý thức cá nhân: Không xả rác bừa bãi, phân loại rác tại nguồn.
* Tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.
* Tích cực nhắc nhở, phê phán những hành vi xả rác sai quy định.
* Xây dựng văn hóa “sống xanh”, “sống sạch”.
* Dẫn chứng báo chí: (Ví dụ: Bài báo về các mô hình thu gom rác tái chế hiệu quả, các chiến dịch tình nguyện dọn rác…).
III. Kết bài
* Khẳng định lại tầm quan trọng của việc giải quyết vấn nạn xả rác bừa bãi.
* Nêu lên mong muốn, lời kêu gọi mọi người cùng chung tay bảo vệ môi trường.
* Có thể liên hệ với bản thân: Mỗi chúng ta cần làm gì để góp phần đẩy lùi hiện tượng này.
Bước 5: Viết bài văn hoàn chỉnh
Sau khi có dàn ý chi tiết, các em sẽ bắt đầu viết bài văn của mình. Hãy cố gắng diễn đạt ý một cách mạch lạc, sử dụng ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh và có cảm xúc.
Dàn ý chi tiết làm bài văn mẫu:
I. Mở bài
Cuộc sống hiện đại với bao tiện nghi cũng mang đến không ít những thách thức. Một trong những vấn đề nhức nhối đang ngày ngày bào mòn vẻ đẹp của quê hương, đe dọa sức khỏe cộng đồng chính là hiện tượng xả rác bừa bãi. Nó không chỉ đơn thuần là một hành động thiếu văn minh mà còn là biểu hiện của sự vô tâm, thiếu trách nhiệm với môi trường sống chung.
II. Thân bài
1. Giải thích hiện tượng xả rác bừa bãi:
Xả rác bừa bãi là hành động vứt bỏ các loại chất thải (rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp, rác thải y tế…) một cách tùy tiện, không theo quy định, không quan tâm đến địa điểm và thời gian. Biểu hiện của nó vô cùng đa dạng, từ việc vô tư vứt vỏ bánh, vỏ lon nước ra đường, xuống sông, hồ, cho đến việc đổ trộm chất thải công nghiệp ra môi trường. Hình ảnh những con đường, dòng kênh, góc phố rác thải ngập ngụa không còn xa lạ với chúng ta.
2. Phân tích nguyên nhân:
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đáng báo động này rất đa dạng, song có thể quy về hai nhóm chính.
Trước hết là nguyên nhân khách quan. Hệ thống thu gom và xử lý rác thải ở nhiều nơi còn bất cập, thiếu thốn. Các thùng rác công cộng chưa được bố trí đủ, hợp lý, khiến người dân khó tìm được nơi bỏ rác đúng quy định. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường chưa thực sự đi vào chiều sâu, chưa đủ sức lay động ý thức của mọi người.
Tuy nhiên, yếu tố quan trọng hơn cả lại nằm ở nguyên nhân chủ quan. Một bộ phận không nhỏ người dân còn thiếu ý thức, xem nhẹ hậu quả của hành động xả rác. Họ cho rằng chỉ một mẩu rác nhỏ của mình không ảnh hưởng gì, hoặc đơn giản là thói quen lười biếng, ngại tìm thùng rác. Sự thờ ơ, thiếu quan tâm của cộng đồng và đôi khi là sự buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương càng khiến tình trạng này thêm trầm trọng.
3. Phân tích hậu quả nghiêm trọng:
Hậu quả của việc xả rác bừa bãi là vô cùng nghiêm trọng và lan rộng.
Về môi trường, đất đai bị ô nhiễm nặng nề, nguồn nước ngầm, sông hồ bị đầu độc bởi các chất độc hại từ rác thải. Không khí ngày càng ô nhiễm bởi mùi hôi thối, khói bụi từ việc đốt rác trái phép. Như một bài viết trên báo Tuổi Trẻ đã từng phản ánh, tình trạng rác thải nhựa trôi dạt vào bờ biển không chỉ làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên mà còn là mối đe dọa trực tiếp đến sự sống của hàng triệu sinh vật biển, có những loài đã đứng trước nguy cơ tuyệt chủng vì ăn nhầm rác hoặc bị mắc kẹt.
Về sức khỏe con người, môi trường sống ô nhiễm là mảnh đất màu mỡ cho các loại dịch bệnh phát triển. Các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, tả, lỵ ngày càng gia tăng, bên cạnh đó là các bệnh về đường hô hấp, da liễu do tiếp xúc với rác thải độc hại. Một bài báo khác trên VnExpress đã đưa tin về tình trạng người dân ở một số khu đô thị phải sống trong cảnh “môi trường rác” với mùi hôi thối nồng nặc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Về kinh tế – xã hội, cảnh quan đô thị nhếch nhác, mất đi vẻ mỹ quan, ảnh hưởng xấu đến hình ảnh quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế, đặc biệt là ngành du lịch. Chi phí cho công tác thu gom, xử lý rác thải ngày càng tăng cao, trở thành gánh nặng cho ngân sách nhà nước.
4. Phản đề và bác bỏ:
Có thể có ý kiến cho rằng, việc xả rác bừa bãi chủ yếu là do hệ thống quản lý rác thải còn yếu kém, thiếu thùng rác. Tuy nhiên, dù có nhiều thùng rác đến mấy mà ý thức con người không thay đổi thì tình trạng này vẫn sẽ tiếp diễn. Ngược lại, nếu mỗi cá nhân có ý thức, tự giác giữ gìn vệ sinh chung, dù số lượng thùng rác có hạn chế thì chúng ta cũng đã góp phần đáng kể vào việc hạn chế xả rác bừa bãi. Ý thức cá nhân mới là yếu tố quyết định.
5. Đề xuất giải pháp:
Để đẩy lùi hiện tượng xả rác bừa bãi, cần có sự chung tay của cả cộng đồng.
Về phía Nhà nước và chính quyền: Cần có những chính sách mạnh mẽ hơn trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng thu gom, xử lý rác hiện đại, hiệu quả. Việc kiểm tra, giám sát và xử phạt nghiêm minh các hành vi vi phạm là vô cùng cần thiết. Song song đó, cần đẩy mạnh các chiến dịch tuyên truyền, giáo dục môi trường sâu rộng, thiết thực, đặc biệt chú trọng đến các trường học và cộng đồng dân cư.
Về phía cộng đồng và mỗi cá nhân: Mỗi chúng ta cần tự nâng cao ý thức trách nhiệm với môi trường sống. Bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: không vứt rác bừa bãi, bỏ rác đúng nơi quy định, phân loại rác tại nguồn. Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, đồng thời có thái độ phê phán, nhắc nhở với những hành vi xả rác sai trái. Xây dựng cho mình và lan tỏa cho mọi người lối sống “xanh”, sống sạch. Nhiều bài báo đã ca ngợi những mô hình “ngôi nhà xanh” phân loại rác hiệu quả, hoặc những đội nhóm tình nguyện dọn dẹp rác nơi công cộng, những hành động đẹp này rất đáng để chúng ta học hỏi và noi theo.
III. Kết bài
Hiện tượng xả rác bừa bãi là một vấn đề cấp bách, đòi hỏi sự quan tâm và hành động quyết liệt từ mỗi cá nhân, mỗi gia đình và toàn xã hội. Bảo vệ môi trường là bảo vệ sự sống của chính chúng ta và tương lai của thế hệ mai sau. Hãy cùng nhau nói “không” với xả rác bừa bãi, chung tay xây dựng một môi trường sống xanh, sạch, đẹp. Bắt đầu từ hành động nhỏ của bạn hôm nay để góp phần thay đổi thế giới ngày mai.
Lời dặn dò của cô:
Các em thân mến, bài tập này không chỉ giúp các em rèn luyện kỹ năng viết văn nghị luận mà còn nâng cao nhận thức về trách nhiệm của bản thân đối với môi trường sống. Hãy luôn là những công dân có ý thức, những người trẻ có trách nhiệm với cộng đồng và hành tinh của chúng ta. Chúc các em làm bài thật tốt!
Trong cuộc sống hiện đại, khi vấn đề môi trường ngày càng trở nên cấp thiết, hiện tượng xả rác bừa bãi vẫn xuất hiện ở rất nhiều nơi và trở thành một trong những hành vi đáng báo động của xã hội. Chỉ cần bước ra đường, từ con ngõ nhỏ đến những tuyến phố lớn, từ bãi biển du lịch đến khu dân cư, chúng ta đều dễ dàng bắt gặp hình ảnh rác thải vương vãi: túi nilông, vỏ chai nhựa, hộp xốp, tàn thuốc lá… Điều đó không chỉ làm mất mỹ quan mà còn khiến mỗi người phải đặt câu hỏi: Chúng ta đang đối xử với môi trường sống của chính mình như thế nào?
Theo thống kê được đăng trên báo Tuổi Trẻ (07/3/2024), mỗi ngày Việt Nam phát sinh khoảng 60.000 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó có một phần rất lớn không được thu gom đúng cách mà bị vứt bừa bãi ở nơi công cộng. Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, con số này lên đến 9.500 tấn/ngày, và rác thải trôi nổi trên kênh rạch, đường phố đã trở thành một trong những nguyên nhân gây ngập lụt khi mưa lớn. Báo Công an Nhân dân cũng từng cảnh báo tình trạng rác thải nhựa tràn lan tại các bãi biển du lịch, nơi mỗi dịp lễ tết lại tiếp nhận hàng chục tấn rác do du khách bỏ lại.
Thực trạng ấy không phải ngẫu nhiên sinh ra, mà bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân trước hết là ý thức của một bộ phận người dân còn thấp: nhiều người có thói quen “tiện đâu vứt đấy”, coi vỉa hè, bờ sông, công viên như… thùng rác công cộng. Bên cạnh đó, công tác quản lý và xử phạt chưa đủ mạnh, thùng rác công cộng còn thiếu, hệ thống phân loại rác chưa đồng bộ, khiến người dân không có cơ chế thuận tiện để xử lý rác đúng cách. Việc giáo dục môi trường trong nhà trường, gia đình, truyền thông chưa tạo được sự chuyển biến sâu sắc về hành vi. Ngoài ra, sự phát triển của du lịch và đô thị hóa nhanh chóng cũng làm lượng rác thải tăng mạnh, nhưng chưa được kiểm soát tương xứng.
Hậu quả của việc xả rác bừa bãi là vô cùng nặng nề. Trước hết, nó gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, đặc biệt là rác thải nhựa – thứ phải mất hàng trăm năm mới phân hủy. Rác tồn đọng còn là nơi sinh sản của ruồi muỗi, côn trùng gây bệnh, đe dọa sức khỏe cộng đồng. Không chỉ vậy, việc rác thải trôi nổi gây tắc cống rãnh đã khiến nhiều thành phố ngập nặng sau mỗi trận mưa lớn. Đáng buồn hơn, hành vi thiếu ý thức ấy làm xấu đi hình ảnh văn minh của con người Việt Nam, khiến du khách nước ngoài có cái nhìn tiêu cực về đất nước chúng ta.
Để giải quyết vấn đề, không chỉ cần ý thức tự giác của mỗi cá nhân, mà còn cần sự vào cuộc của cả cộng đồng và chính quyền. Mỗi người phải tự rèn thói quen bỏ rác đúng nơi quy định, hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần, tham gia các hoạt động làm sạch môi trường. Nhà nước cần lắp đặt thêm thùng rác nơi công cộng, tăng cường hệ thống thu gom, nâng mức phạt hành vi xả rác, như nhiều quốc gia tiên tiến đang áp dụng. Quan trọng hơn, giáo dục bảo vệ môi trường cần được thực hiện thường xuyên trong trường học, trên truyền thông và ngay chính trong mỗi gia đình. Chỉ khi rác được xem là “kẻ thù” chứ không phải “vật vô hình”, chúng ta mới có thể tạo ra một xã hội xanh – sạch – đẹp thực sự.
Khi nhìn một bãi rác vương vãi trên vỉa hè, nhiều người thường nghĩ “chỉ là một túi nilông thôi, có sao đâu”. Nhưng hàng triệu lần “một túi nilông thôi” đã tạo nên những dòng sông đầy rác, những bãi biển đen ngòm rác thải, và một Trái Đất đang kiệt quệ. Thay đổi bắt đầu từ một hành động nhỏ, từ một người, rồi lan thành một cộng đồng. Nếu mỗi chúng ta biết nói “không” với việc xả rác bừa bãi, thì môi trường sống sẽ không chỉ sạch hơn hôm nay, mà còn an toàn cho các thế hệ mai sau.
Chúc bạn học tốt!